Ο Rafael Grossi, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), προειδοποίησε πριν από λίγες εβδομάδες ότι (το Ιράν) «δεν είναι μακριά» από την κατασκευή πυρηνικής βόμβας και δήλωσε επίσης ότι η παρεμπόδιση των επιθεωρητών του οργανισμού του από την Τεχεράνη σημαίνει ότι η IAEA δεν κατάφερε να παρακολουθήσει την πρόσφατη πρόοδο του καθεστώτος στις διάφορες πτυχές του προγράμματός της.
Από τον David Horovitz/Times Of Israel
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Benjamin Netanyahu ήταν ακόμη πιο δραματικός στις δηλώσεις του, χαρακτηρίζοντας την προσφυγή του Ισραήλ στη βία την Παρασκευή ως προληπτική ενέργεια ενάντια σε μια επικείμενη «υπαρξιακή» απειλή.
Σε βιντεοσκοπημένη ομιλία στην έναρξη της επιχείρησης, ο Netanyahu δήλωσε ότι το Ιράν έχει αποθηκεύσει αρκετό ουράνιο για να κατασκευάσει εννέα βόμβες, έχει κάνει πρωτοφανή βήματα τους τελευταίους μήνες για να οπλίσει αυτό το εμπλουτισμένο ουράνιο και ότι θα μπορούσε να φτάσει στην (πυρηνική) βόμβα «σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. «Θα μπορούσε να είναι ένας χρόνος ή μερικοί μήνες» είπε.
(Οι IDF κατά την έναρξη των επιθέσεων είπαν ότι το Ιράν θα μπορούσε να εμπλουτίσει αρκετό ουράνιο σε επίπεδο ποιότητας όπλου για 15 βόμβες «εντός ημερών» και δεν διευκρίνισαν πόσο χρόνο θα χρειαζόταν το καθεστώς για να ολοκληρώσει το πυρηνικό του πρότζεκτ).
Αντίθετα, το CNN την Τρίτη επικαλέστηκε μια σειρά από αμερικανικές πηγές που εκτιμούν ότι το Ιράν είναι «έως και τρία χρόνια μακριά» από το να είναι σε θέση να κατασκευάσει, να παραδώσει και να πυροδοτήσει μια (πυρηνική) βόμβα και ότι από το Ιράν ισχυρίζονται ότι δεν «επιδιώκουν καν ενεργά» τη δημιουργία μιας τέτοιας, ένας απίθανος ισχυρισμός, ιδίως υπό το φως της τεκμηριωμένης παραγωγής αυξημένων ποσοτήτων ουρανίου σχεδόν οπλικής ποιότητας από το καθεστώς, κάτι που δεν μπορεί να έχει εφαρμογή αλλού στην καθημερινότητα.
Από όσο μπόρεσα να διαπιστώσω από αλληλεπιδράσεις με αρκετές πηγές που είναι εξοικειωμένες με το θέμα, οι εκτιμήσεις των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών είναι ότι το Ιράν ήταν πολύ κοντά στην απόκτηση πυρηνικών όπλων, όπως στην κατασκευή και την παράδοση μιας λειτουργικής βόμβας. Πιο κοντά, δηλαδή, ακόμη και από την δημόσια εκτίμηση του Netanyahu.
Το εμπλουτισμένο ουράνιο των Ιρανών, που παράγεται στην -πλέον σε μεγάλο βαθμό κατεστραμμένη- κύρια εγκατάσταση τους στην πόλη Natanz, πιθανότατα έχει αποθηκευτεί στην εγκατάσταση του Isfahan, η οποία επίσης έγινε στόχος της IAF. Το 2023, η IAEA ανέφερε στοιχεία για περαιτέρω εμπλουτισμό ουρανίου, σε καθαρότητα 83,7%, λίγο κάτω από την οπλική ποιότητα, από τις προηγμένες φυγοκεντρητές στη σχετικά άτρωτη εγκατάσταση Fordo.
Κρίσιμο επίσης είναι ότι έχουν αναπτύξει τον εξαιρετικά πολύπλοκο πυρηνικό πυροκροτητή, τη μηχανική συσκευή που προκαλεί την πυρηνική έκρηξη του πυρήνα ουρανίου της βόμβας. Και έχουν από καιρό την ικανότητα μέσω της κατασκευής πυραύλων που μπορούν να μεταφέρουν μια τέτοια συσκευή.
Η συναρμολόγηση όλων των απαραίτητων εξαρτημάτων, σε περίπτωση που το Ιράν είχε επιλέξει να το κάνει, όπως μου δόθηκε να καταλάβω, ήταν θέμα όχι περισσότερο από δύο μήνες και πιθανώς μόλις μίας εβδομάδας. Ή, μάλλον, θα ήταν, πριν το Ισραήλ εξαπολύσει τις επιθέσεις του.
Γιατί όμως δεν ισχύει πλέον αυτό, δεδομένου ότι το εμπλουτισμένο κατά 60% ουράνιο θα κατευθύνονταν προς το μέχρι στιγμής απόρθητο Fordo, και δεδομένου ότι το Ιράν έχει τη «γνώση» να ολοκληρώσει το πρόγραμμά του;
Λοιπόν, καταρχάς, το Ισραήλ πιστεύει ότι οι επιδρομές του καταστρέφουν αδιάκοπα τη «γνώση».
Σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα το βράδυ, ο Netanyahu δήλωσε ότι το Ισραήλ είχε σκοτώσει 10 από τους ανώτερους πυρηνικούς επιστήμονες του Ιράν και ότι σύντομα θα φτάσει σε αρκετούς ακόμη. (Πράγματι, ο αριθμός αυτός θεωρείται πλέον ότι έχει αυξηθεί σε 14.) Αυτοί οι επιστήμονες, μου είπαν, είναι (ή ήταν) η ελίτ του προγράμματος των πυρηνικών όπλων, μια μικρή ομάδα ειδικών με τη γνώση και την εμπειρία να υλοποιήσουν την πυρηνική προσπάθεια του Ιράν. Μπορούν να αντικατασταθούν, φυσικά, αλλά οι διάδοχοί τους είναι λιγότερο έμπειροι.
Επιπλέον, έχοντας κάνει έφοδο στο αρχείο του προγράμματος των πυρηνικών όπλων του Ιράν στην Τεχεράνη το 2018, σε μια από τις πιο τολμηρές επιχειρήσεις στην ιστορία της Mossad, και έχοντας φέρει πίσω τεράστιες ποσότητες υλικού μέσω συνοδείας φορτηγών, το Ισραήλ σε μια ελάχιστα αναφερόμενη αεροπορική επίθεση αυτή την εβδομάδα ανατίναξε κάθε είδους τεκμηρίωση και άλλο υλικό που σχετίζεται με το πρότζεκτ, συμπεριλαμβανομένων των αντιγράφων ασφαλείας των υπολογιστών των αρχείων.
Αυτό που πιστεύει ότι καταφέρνει να κάνει το Ισραήλ, με άλλα λόγια, είναι να καθυστερήσει το πρόγραμμα, εξαλείφοντας το βασικό προσωπικό του και στερώντας από τους διαδόχους τους τη θεσμική μνήμη για να αναβιώσουν αποτελεσματικά και γρήγορα το πρόγραμμα.
Η φυσική αντιμετώπιση της κεντρικής εγκατάστασης στο Fordo θα ήταν σαφώς πιο απλή εάν ο Donald Trump έφερε τις Ηνωμένες Πολιτείες στη σύγκρουση και διέταζε τα βομβαρδιστικά B-2 να ρίξουν μια σειρά από τους απόλυτους «Massive Ordnance Penetrators», τις βόμβες GBU-57, διαδοχικά, μέσα από μια τρύπα στην τοποθεσία, ενσωματωμένης σε ένα βουνό, μέχρι να καταστραφεί, ένα πιθανό σενάριο που σκιαγράφησαν οι New York Times την Τρίτη.
Ο Trump «θα αποφασίσει για το τι είναι καλό για την Αμερική», δήλωσε ο Netanyahu τη Δευτέρα. «Θα δεχτούμε οποιαδήποτε βοήθεια».
Αλλά το Ισραήλ δεν πιστεύει ότι το Fordo είναι αδιαπέραστο.
«Συνεχίζουμε να καταστρέφουμε συστηματικά πυρηνικούς στόχους», δήλωσε ο Netanyahu. Άλλοι που γνωρίζουν, υπονοούν ότι υπάρχουν περισσότεροι από ένας τρόποι για να παραβιαστούν ακόμη και οι πιο απρόσιτοι και οχυρωμένοι στόχοι.
Ένα κεντρικό χαρακτηριστικό των επιθέσεων του Ισραήλ στο Ιράν από την Παρασκευή είναι το υλικό κρίσιμων πληροφοριών που απέκτησε. Το Ισραήλ πέτυχε να έχει τον εναέριο έλεγχο μέσω του δυτικού Ιράν προς την Τεχεράνη, κατέστρεψε όλες τις αεράμυνες καθ’ οδόν, κατέστρεψε τεράστιο αριθμό εργοστασίων και εκτοξευτών πυραύλων, χτυπά πυρηνικές εγκαταστάσεις και έχει εξαλείψει αυτούς τους πυρηνικούς επιστήμονες και τους βασικούς στρατιωτικούς επικεφαλής του καθεστώτος, και τους αναπληρωτές τους και τους διαδόχους τους, μέσω συγκεκριμένων χτυπημάτων.
Έγραψα την Παρασκευή ότι «Η εκτίμηση στο ισραηλινό κατεστημένο στο τομέα της ασφάλειας είναι ότι αυτή ήταν η σωστή και απαραίτητη στιγμή για να χτυπηθεί το Ιράν, πριν ξαναχτίσει τις άμυνες που καταστράφηκαν στην πολύ λιγότερο δραματική επίθεση του Ισραήλ τον περασμένο Οκτώβριο, και σε μια εποχή που οι πληροφορίες για το ιρανικό [πυρηνικό] πρόγραμμα θεωρούνται ιδιαίτερα σωστές».
Η ανησυχία είναι ότι οι πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του καθεστώτος δεν θα ήταν «ιδιαίτερα ισχυρές» για πολύ ακόμη, μια άλλη ένδειξη ότι η προσπάθεια των ayatollahs για την κατασκευή της πυρηνικής βόμβας έμπαινε στην τελική της φάση.
Όλα τα σημάδια δείχνουν ότι το Ισραήλ αντιδρά ακριβώς στην ώρα του και κινείται για να διαχωρίσει ένα ιδεολογικά και εδαφικά άπληστο καθεστώς από τα όπλα με τα οποία σκόπευε να επιδιώξει την καταστροφή του Ισραήλ και την ηγεμονία σε αυτήν την περιοχή και πέρα από αυτήν.
Αλλαγή καθεστώτος: «Θα είμαστε πολύ χαρούμενοι»
Η αλλαγή καθεστώτος δεν είναι επίσημος στόχος της ισραηλινής κυβέρνησης, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είναι ένα επιθυμητό αποτέλεσμα.
Από την αρχή των επιθέσεων, ο Netanyahu έχει δηλώσει στον ιρανικό λαό ότι «η απελευθέρωσή του από την τυραννία είναι πιο κοντά από ποτέ» και ότι οι επιθέσεις της Ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας σε σύμβολα του καθεστώτος, συμπεριλαμβανομένων ιδίως των κρατικών μέσων ενημέρωσης, έχουν απροκάλυπτα ως στόχο να αποδυναμώσουν την επιρροή του στο κοινό. Σε συνέντευξή του την Τρίτη στο αγαπημένο του εβραϊκό τηλεοπτικό δίκτυο, το Channel 14, ο Netanyahu ισχυρίστηκε ότι το 80% των Ιρανών «μισούν» τους ηγέτες τους.
Όπως συμβαίνει συχνά έτσι και στην περίπτωση αυτή, ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Ισραήλ Tzachi Hanegbi ήταν από τους πιο αποκαλυπτικούς κυβερνητικούς αξιωματούχους σε αυτό το θέμα.
Η ανατροπή του καθεστώτος «σίγουρα δεν είναι ένας καθορισμένος στόχος της επιχείρησης», είπε σε συνέντευξη στο Channel 12 την Τρίτη το βράδυ, «επειδή γνωρίζουμε ότι οι μόνοι άνθρωποι που μπορούν να ανατρέψουν το ιρανικό καθεστώς είναι οι Ιρανοί».
«Αλλά θα είμαστε πολύ χαρούμενοι αν είναι ένα – πολύ σημαντικό – επακόλουθο αποτέλεσμα» των επιθέσεων του Ισραήλ κατά αυτής της «εξτρεμιστικής ηγεσίας». Αν δηλαδή «έχει την ίδια μοίρα με άλλα τέτοια καθεστώτα», συνέχισε ο Hanegbi, αναφερόμενος ιδιαίτερα στην κατάρρευση του καθεστώτος Assad στη Συρία.
«Όχι μόνο δεν θα λυπούμασταν, αλλά θα ήταν το καλύτερο πράγμα που θα μπορούσε να συμβεί για τον κόσμο, για την περιοχή και σίγουρα για το Ισραήλ», είπε. «Έχουμε τα μέσα να το κάνουμε αυτό μόνοι μας; Απολύτως όχι. Θα οδηγήσει αυτό που κάνουμε σήμερα σε αυτό το είδος αποτελέσματος; Υπάρχουν εκείνοι που το πιστεύουν».
Ασυμμετρία
Ένας σοφός άνθρωπος μου το επεσήμανε αυτό, και χαίρομαι που το μοιράζομαι: «Στην κάλυψη της σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, πρέπει να τονίσουμε πραγματικά την ασυμμετρία μεταξύ των συμφερόντων των δύο κρατών: Το Ιράν θα ήθελε να καταστρέψει το Ισραήλ και το Ισραήλ… θα ήθελε να μην καταστραφεί από το Ιράν. Αυτή δεν είναι μια κατάσταση όπου η αμεροληψία θα ήταν μια κατάλληλη επιλογή».
