Τι θα γινόταν αν χτίζονταν μια νέα πόλη από την αρχή; Η ιδέα έχει δελεάσει πολεοδόμους και ουτοπικούς ονειροπόλους για αιώνες. Το 2017, ο Jan Sramek εντάχθηκε στη σταυροφορία τους. Η πόλη που υποστηρίζεται από δισεκατομμυριούχους αποκτά έναν κομψό ιστότοπο «California Forever». Το ουτοπικό έργο στην κομητεία Solano αναφέρει τον John Doerr ως υποστηρικτή.
Από τους Erin Griffith και Conor Dougherty/New York Times
Ένα σχέδιο για την οικοδόμηση μιας ουτοπικής αστικής όασης στους ανεμοδαρμένους λόφους της κομητείας Solano της Βόρειας Καλιφόρνια έχει τώρα έναν λαμπερό ιστότοπο, ο οποίος στοχεύει να διαφημίσει τα οφέλη του αμφιλεγόμενου έργου και να κερδίσει τους επιφυλακτικούς ντόπιους.
Ο ιστότοπος περιγράφει την προτεινόμενη ανάπτυξη – που ονομάζεται California Forever – ως μια κοινότητα που θα βοηθήσει στην επίλυση «τοπικών αναγκών υποδομής, συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας, των μεταφορών, του νερού και της προστασίας από πυρκαγιές». Ο ιστότοπος διαθέτει ζωγραφισμένες εικόνες – λαμπερές σε παστέλ και υποτίθεται ότι απεικονίζουν τη σχεδιαζόμενη πόλη – που παραπέμπουν στην ύπαιθρο της Τοσκάνης της Ιταλίας, αν και με ανεμογεννήτριες στο βάθος.
Ο Sramek, πρώην trader της Goldman Sachs, είχε μετακομίσει στην περιοχή του κόλπου του Σαν Φρανσίσκο (Bay Area) για να ξεκινήσει κάτι ανάλογο στον τομέα της τεχνολογίας. Ήταν ένας Ευρωπαίος μετανάστης επηρεασμένος από τη δυναμική των τοπικών νεοσύστατων επιχειρήσεων, αλλά προτιμούσε πόλεις όπως η Ζυρίχη για να περπατά. Σύντομα, άρχισε να κάνει εκδρομές για ψάρεμα στην κομητεία Solano, στην ανατολική άκρη του κόλπου του Σαν Φρανσίσκο.
Μια αγροτική γωνιά του νομού έγινε τελικά το επίκεντρο ενός σχεδίου που εκπόνησε ο ίδιος ο Sramek, δηλαδή να χτίσει μια πόλη από την αρχή. Δημιούργησε μια εταιρεία με την επωνυμία Flannery Associates και ξόδεψε τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιώντας χρήματα από μερικούς από τους πιο πλούσιους ανθρώπους στη Silicon Valley προκειμένου να πραγματοποιήσει την τολμηρή ιδέα του, είπαν δύο άτομα με γνώση της δουλειάς του που δεν είχαν εξουσιοδότηση να μιλήσουν δημοσίως.
Η ιστορία του πώς ο Sramek έκανε μερικούς από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο να δώσουν 900 εκατομμύρια δολάρια σε αγροκτήματα και υπανάπτυκτη γη με το όνειρο μιας νέας πόλης δεν είναι τόσο γνωστή και είναι προορισμένη να γίνει ένας θρύλος της Silicon Valley που θα αναμειγνύει τον ιδεαλισμό —ή την ύβρις— με τον καπιταλισμό παλαιάς κοπής.
Μέχρι την περασμένη εβδομάδα, όταν οι New York Times αποκάλυψαν τους επενδυτές και τα σχέδια της εταιρείας, κανείς στην κομητεία δεν είχε ιδέα ποιος ήταν πίσω από την Flannery. Καθώς η εταιρεία καταβρόχθιζε γη, οι υποψίες για την ταυτότητα και τις προθέσεις της κλιμακώθηκαν μέσω διαφόρων αναρτήσεων στο Facebook που ανέφεραν έως και φόβους για την εθνική ασφάλεια, αναρτήσεις που ώθησαν το F.B.I. και το Υπουργείο Οικονομικών να προχωρήσει σε έρευνα.
Η ιδέα της δημιουργίας μιας πόλης όπου τα αυτοκίνητα θα είναι αυτόνομα και ο κανονισμός λειτουργίας της θα είναι «ελαφρύς» είχε ξεπηδήσει μέσα από τις συναντήσεις και τα πάρτι στα σαλόνια της τεχνολογικής ελίτ της Silicon Valley εδώ και χρόνια. Αλλά ο Sramek είχε ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το πώς οι επενδυτές θα μπορούσαν να αποκτήσουν μερίδιο της νέας πόλης, είπαν στους New York Times τα δύο άτομα που γνωρίζουν τα σχέδιά του.
Αφού μετέφερε την ιδέα σε δώδεκα πιθανούς χρηματοδότες, πήρε την πρώτη του επιταγή από τον Patrick Collison, τον διευθύνοντα σύμβουλο της Stripe, μιας εταιρείας πληρωμών με αυξανόμενη αποτίμηση που έκανε τον Collison δισεκατομμυριούχο στα χαρτιά.
Μέσα σε λίγους μήνες, αυτές οι συζητήσεις μετατράπηκαν στη δημιουργία της Flannery Associates. Αυτό που ξεκίνησε με τον σχετικά μέτριο στόχο της αγοράς 40.000 στρεμμάτων είναι πλέον μια πλήρης εξαγορά μίας τεράστιας έκτασης γης, σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα και μια πρώιμη πρόταση επενδυτών που εξετάστηκε από τους Times. Η εταιρεία έχει συμμετάσχει σε μια προσπάθεια 900 εκατομμυρίων δολαρίων που την έχει κάνει κάτοχο τόσων στρεμμάτων όσα χρειάζονται να καλυφθεί δύο φορές το Σαν Φρανσίσκο.
Σήμερα, που η εταιρεία και οι προθέσεις της είναι πλέον γνωστές, η Flannery αναμένεται να περάσει τους επόμενους αρκετούς μήνες προσπαθώντας να γοητεύσει εκλεγμένους αντιπροσώπους και να συγκεντρώσει τους ψηφοφόρους γύρω από το σχέδιό της. Θα μπορούσαν να περάσουν χρόνια -ή και ποτέ- μέχρι να λάβει η εταιρεία εγκρίσεις από τοπικούς και κρατικούς αξιωματούχους προκειμένου να ξεκινήσει οποιαδήποτε πραγματική δουλειά.
Το βράδυ της Πέμπτης, η Flannery παρουσίασε έναν ιστότοπο που εξηγεί τα σχέδιά της. Ανέφερε ότι η Flannery είχε μια μητρική εταιρεία, την California Forever που είχε περάσει τα τελευταία χρόνια ρωτώντας τους κατοίκους για το τι ήθελαν να δουν στην περιοχή τους. Ο ιστότοπος σημειώνει ότι σε περιφερειακά σχέδια που εκπονήθηκαν πριν από δεκαετίες, τοπικοί και ομοσπονδιακοί σχεδιαστές είχαν προσδιορίσει την ανατολική κομητεία Solano ως τοποθεσία για πιθανή ανάπτυξη. Επίσης, εύχεται και προσβλέπει σε μια «συνεργασία δεκαετιών» με τους κατοίκους και την τοπική αυτοδιοίκηση.
«Δεν μπορώ να φανταστώ τους επόπτες γης να επιτρέπουν κάτι τέτοιο», είπε ο Robert McConnell, ο δήμαρχος του Vallejo, αναφερόμενος στο Συμβούλιο Εποπτών της κομητείας Solano. Το Vallejo, ο πληθυσμός του οποίου είναι 126.000 άνθρωποι, είναι η μεγαλύτερη πόλη της κυρίως αγροτικής κομητείας. «Είμαι έκπληκτος που άνθρωποι τόσο έξυπνοι θα σπαταλούσαν τον χρόνο, τα χρήματα και την προσπάθειά τους σε όλο αυτό», πρόσθεσε.
Μέχρι την περασμένη εβδομάδα, ο Sramek ήταν γνωστός κυρίως για μια δουλειά που είχε παρατήσει. Το 2011, δύο χρόνια μετά τον χαρακτηρισμό του 22χρονου «χρυσού» αγοριού που ονόμαζε τον δισεκατομμυριούχο των κεφαλαίων Peter Thiel ως πρότυπο, άφηνε την Goldman Sachs και εξέφραζε τα όνειρά του να ιδρύσει μια εταιρεία.
Η πρώτη του εταιρεία ήταν ένας πάροχος εκπαιδευτικού λογισμικού που ονομαζόταν Better. Μετακόμισε στο Bay Area, όπου βρίσκονταν πολλοί από τους πελάτες του, και πούλησε την εταιρεία το 2015. Μετά από αυτό ήρθε το Memo, μια υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης για ιδέες και μάθηση που δεν έπιασαν ποτέ. Σε μια ανάρτηση τους στο blog της εταιρείας, ο Sramek και ο συνιδρυτής του, Carl Baatz, κατηγόρησαν τα περιορισμένα όνειρα του σύγχρονου κόσμου για την αποτυχία του Memo.
Εκείνη την εποχή, ένας κοινός φίλος γνώρισε τον Sramek με τον Collison, έναν ευρύ και αδηφάγο αναγνώστη του οποίου η εταιρεία (Stripe) πληρωμών ωθήθηκε σε πιο επαναστατικούς τομείς όπως η έκδοση βιβλίων και η εξάλειψη του άνθρακα καθώς γίνονταν μια από τις πιο πολύτιμες ιδιωτικές εταιρείες στο χώρο της τεχνολογίας.
Ο Collison ήταν επίσης μέρος του εκκολαπτόμενου κινήματος των νέων που υποστηρίζουν πιο χαλαρούς αναπτυξιακούς νόμους για να διευκολυνθεί η οικοδόμηση κατοικιών. Μαζί με τον αδερφό του, John Collison, δώρισαν 1 εκατομμύριο δολάρια στο California YIMBY, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που επικεντρώνεται σε αυτό τον σκοπό, μέσω της Stripe.
Το ζευγάρι δέθηκε αρκετά μεταξύ του καθώς ζούσαν και οι δύο στη Ζυρίχη. Αφού ο Sramek εργάστηκε για λίγο ως σύμβουλος στην Stripe το 2017, ξεκίνησε την ιδέα του για την πόλη, προσεγγίζοντας περίπου δώδεκα επενδυτές.
Ο Patrick Collison ήταν ο πρώτος, συγκεντρώνοντας τελικά μερίδιο μικρότερο από 3% στην εταιρεία μαζί με τον αδελφό του. Ωστόσο, αυτό συνέδεσε επίσης τον Sramek με έναν κύκλο ισχυρών επενδυτών, συμπεριλαμβανομένου του Michael Moritz, των επιχειρματικών κεφαλεαίων, τότε στη Sequoia Capital, ο οποίος συνέχισε να αναζητά και άλλους επενδυτές.
Ο όμιλος αποφάσισε να δημιουρήσει τη δομή της εταιρείας σαν επενδυτικό ταμείο, με τον Sramek ως ομόρρυθμο εταίρο και τους επενδυτές ως ετερόρρυθμους. Επέλεξαν να μην χρησιμοποιήσουν το χρέος, μια κατά τα άλλα κοινή κίνηση στις επενδύσεις σε ακίνητα, για να δώσουν στους εαυτούς τους μεγαλύτερη ευελιξία για ένα χρονοδιάγραμμα που πίστευαν ότι θα μπορούσε να διαρκέσει αρκετές δεκαετίες.
Patrick Collison
Η εταιρεία επενδύσεων Andreessen Horowitz έβαλε επίσης χρήματα. Το 2020, ο Marc Andreessen, συνιδρυτής της, έκανε μια παθιασμένη ανάρτηση ιστολογίου για εκείνη τη χρονιά που θρηνούσε τις εκτοξευόμενες τιμές των κατοικιών στο Σαν Φρανσίσκο και την αδυναμία της Αμερικής να χτίζει πόλεις.
Η ομάδα ξεκίνησε να συζητά διάφορα σχέδια. Τελικά κατέληξε στο πιο φιλόδοξο με την ελπίδα ότι το τεράστιο μέγεθος έκτασης που θα αγόραζε θα αύξανε τις πιθανότητες επιτυχίας καθώς θα προσπαθούσε να μετατρέψει γεωργικές εκτάσεις σε οικιστικά ακίνητα, είπαν οι άνθρωποι που είναι εξοικειωμένοι με την όλη προσπάθεια.
Ο Sramek επέλεξε την κομητεία Solano για διάφορους λόγους: Η ιδιοκτησία της γης ήταν σχετικά συγκεντρωμένη και εξακολουθούσε να είναι μέρος της περιοχής Bay, είπαν οι άνθρωποι που γνωρίζουν το σχέδιό του. Το Solano είναι επίσης η φτωχότερη κομητεία στην περιοχή, η οποία θα τους επέτρεπε να προσελκύσουν τους ψηφοφόρους που χρειάζονται με την υπόσχεση για επενδύσεις δισεκατομμυρίων και δεκάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας.
Φέτος, η ομάδα προσέλαβε έναν πολεοδόμο, τον Gabriel Metcalf, για να ηγηθεί μιας ομάδας αρχιτεκτόνων και σχεδιαστών. Ο Metcalf είναι πολύ γνωστός στους οικιστικούς κύκλους του Bay Area για τις δύο δεκαετίες που πέρασε ως επικεφαλής της Ένωσης Σχεδιασμού και Αστικής Έρευνας Περιοχής του Κόλπου του Σαν Φρανσίσκο, μια δεξαμενή σκέψης που, μεταξύ άλλων, υποστηρίζει περισσότερες και πυκνότερες κατοικίες στην περιοχή. Για χρόνια, ήταν σφοδρός επικριτής του σχεδιασμού του Σαν Φρανσίσκο. Ένας εκπρόσωπος της Flannery είπε ότι ο Metcalf δεν ήταν δυνατό να επικοινωνήσει για να σχολιάσει.
Υπό τον Metcalf, η Flannery επεκτάθηκε από μια λειτουργία με τους βασικούς σε περίπου τρεις δωδεκάδες άτομα, κυρίως στη Βόρεια Καλιφόρνια, που εργάζονται σε τομείς όπως ο σχεδιασμός, η μηχανική και ο πολεοδομικός σχεδιασμός, σύμφωνα με ανθρώπους που είναι εξοικειωμένοι με το έργο.
Έως τον τον Αύγουστο η εταιρεία έχει είχε αποκτήσει περισσότερα από 200.000 στρέμματα. Οι χάρτες της κομητείας που παρουσιάζουν διασκορπισμένες εκμεταλλεύσεις για τη Flannery δεν δίνουν μια πλήρη εικόνα, είπε ένα άτομο, επειδή η εταιρεία έχει επίσης συνάψει συμφωνίες με ορισμένους ιδιοκτήτες γης που δεν θα ήθελαν να αναφερθούν στην κομητεία.
«Η συντριπτική πλειονότητα των ιδιοκτητών γης σε αυτήν την περιοχή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι προσφορές της Flannery ήταν πολύ καλές για να τις αγνοήσουν και διαπραγματεύτηκαν τις πωλήσεις», ανέφερε η εταιρεία σε δικαστικά έγγραφα.
Ωστόσο, ορισμένες προσφορές απορρίφθηκαν εξ αρχής. Ο McConnell, ο δήμαρχος του Vallejo, είπε ότι η ομάδα προσπάθησε δύο φορές να πείσει το διοικητικό συμβούλιο της υπηρεσίας νερού της κομητείας Solano, της οποίας είναι μέλος, να πουλήσει μία μεγάλη έκταση που είχε αποκτήσει η υπηρεσία για περιβαλλοντική αποκατάσταση.
«Ήρθαν πριν από ενάμιση χρόνο, και είπαμε όχι, και μετά επέστρεψαν πριν από μερικούς μήνες και διπλασίασαν την προσφορά τους», είπε ο McConnell. Και πάλι το διοικητικό συμβούλιο αρνήθηκε.
Μετά από χρόνια μυστικότητας, η ομάδα ξεκίνησε μια περιοδεία γνωριμίας. Ο πολιτειακός γερουσιαστής Bill Dodd, Δημοκρατικός που εκπροσωπεί την περιοχή, είπε ότι ο Sramek και ένας από τους πολιτικούς συμβούλους της ομάδας, ο Andrew Acosta, συναντήθηκαν μαζί του την Τετάρτη στο Sacramento. Οι δυο τους του είπαν ότι σύντομα θα εξηγούσαν το όραμά τους και ότι ένιωθαν ότι είχαν τα χρήματα και την πολιτική επιρροή για να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες της περιοχής σχετικά με την έλλειψη νερού και τους φραγμένους δρόμους. Παρόλα αυτά παραμένει δύσπιστος.
«Έκαναν μια πράξη μετάνοιας και αυτή ήταν η αρχή της συζήτησης», είπε ο Dodd. «Αλλά είναι σε συγκεκριμένη αποστολή. Θέλουν να δημιουργήσουν μια άλλη πόλη στην κομητεία Solano. Νομίζω ότι έχουν κάνει πολύ κακό ξεκίνημα».
*Ο Shawn Hubler συνέβαλε στo ρεπορτάζ από το Sacramento.
