Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) είναι πιθανό να συζητήσει ακόμα και τη μεγαλύτερη αύξηση των επιτοκίων από το 1994 στη συνεδρίασή της αυτή την εβδομάδα, καθώς μια σειρά από νέα οικονομικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι ο πληθωρισμός ανεβαίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες και αποδεικνύεται πιο πεισματάρης από ό,τι ήλπιζαν οι υπεύθυνοι χάραξης οικονομικής πολιτικής.
Από την Jeanna Smialek/New York Times
Οι κεντρικοί τραπεζίτες έχουν υποσχεθεί πως θα είναι ιδιαιτέρως ευκίνητοι στις αποφάσεις τους καθώς προσπαθούν να καταπολεμήσουν τον πληθωρισμό, μία στάση που πιθανότατα θα τους παρακινήσει να συζητήσουν την Τετάρτη το εάν -τουλάχιστον- θα αυξήσουν τα επιτόκια κατά τρία τέταρτα της ποσοστιαίας μονάδας, ενώ αναμένεται να ανακοινώσουν την ίδια ημέρα τόσο την τελική απόφασή τους όσο και μια νέα σειρά οικονομικών προβλέψεων.
Η Fed αύξησε τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα τον Μάιο και οι αξιωματούχοι είχαν ισχυριστεί εδώ και εβδομάδες ότι μια παρόμοια αύξηση θα δικαιολογούνταν τόσο τον Ιούνιο όσο και τον Ιούλιο εάν τα οικονομικά δεδομένα εξελισσόντουσαν όπως αναμενόταν. Ωστόσο, σε αυτό δεν είχε περιληφθεί το κόστος των κινήσεων τους ως προς τις επιπτώσεις στην πραγματική αγορά.
Μία έκθεση την περασμένη εβδομάδα έδειξε ότι ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε εκ νέου τον Μάιο και τρέχει πλέον με τους ταχύτερους ρυθμούς από το 1981. Δύο ξεχωριστές μετρήσεις των προσδοκιών για τον πληθωρισμό, μια την περασμένη εβδομάδα και μια άλλη που κυκλοφόρησε τη Δευτέρα, έδειξαν ότι οι καταναλωτές θα πρέπει ήδη να περιμένουν σημαντικά ταχύτερες αυξήσεις στις τιμές.
Τα τελευταία οικονομικά στοιχεία είναι βέβαιο ότι θα αυξήσουν την αίσθηση ανησυχίας στη Fed, η οποία προσπαθεί να εξουδετερώσει τον υψηλό πληθωρισμό προτού αυτός αλλάξει συμπεριφορά και γίνει πιο μόνιμο χαρακτηριστικό του οικονομικού σκηνικού στις ΗΠΑ.
Ο Jerome H. Powell, ο πρόεδρος της Fed, και άλλοι αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα τονίσει την ανάγκη μείωσης των τιμών σε σταθερό επίπεδο προκειμένου να διασφαλιστεί μια υγιής οικονομία. Η σειρά των πρόσφατων ανησυχητικών ειδήσεων έχει κάνει οικονομολόγους και επενδυτές να στοιχηματίζουν ότι η κεντρική τράπεζα θα αρχίσει να αυξάνει τα επιτόκια με πιο γρήγορο ρυθμό για να σηματοδοτήσει το γεγονός ότι αναγνωρίζει το πρόβλημα και ότι θέτει την καταπολέμηση του πληθωρισμού ως απόλυτη προτεραιότητα της.
«Έχουν καταστήσει αρκετά σαφές ότι θέλουν να δώσουν προτεραιότητα στη σταθερότητα των τιμών», δήλωσε ο Pooja Sriram, οικονομολόγος στην τράπεζα Barclays. «Αν αυτό είναι το σχέδιό τους, πρέπει να προβούν σε μια πιο επιθετική πολιτική».
Η Wall Street προετοιμάζεται ήδη για μία αύξηση των επιτοκίων μεγαλύτερη από ό,τι περίμεναν οι επενδυτές πριν από λίγες μέρες, μια πραγματικότητα που οδηγεί τις μετοχές να πέφτουν κατακόρυφα και προκαλεί αιμορραγία σε άλλες αγορές, συμπεριλαμβανομένης αυτής των κρυπτονομισμάτων. Οι επενδυτές αναμένουν τώρα τα επιτόκια να ανέβουν σε ένα εύρος από 2,75 έως 3%, σε σχέση με τις αποφάσεις της Fed τον Σεπτέμβριο, από το τρέχον εύρος τους από 0,75 έως 1%.
Για να υλοποιηθούν αυτές οι προσδοκίες, οι κεντρικοί τραπεζίτες θα πρέπει να κάνουν δύο κινήσεις τριών τετάρτων της ποσοστιαίας μονάδας κατά τη διάρκεια των επόμενων τριών συνεδριάσεων. Η Fed δεν έχει κάνει τόσο μεγάλη αύξηση από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 και αυτό το ανώτατο όριο του 3% θα είναι το υψηλότερο επιτόκιο ομοσπονδιακών κεφαλαίων από την παγκόσμια οικονομική κρίση το 2008.
Ωστόσο, μια τέτοια απότομη αλλαγή πορείας θα είχε μεγάλες επιπτώσεις για την αμερικανική οικονομία. Όταν η Fed αυξάνει το επιτόκιο της, φιλτράρει την οικονομία για να κάνει πιο ακριβό τον κάθε είδους δανεισμό —συμπεριλαμβανομένων των στεγαστικών και επιχειρηματικών δανείων. Αυτό επιβραδύνει την αγορά κατοικίας, εμποδίζει τους καταναλωτές να ξοδεύουν περισσότερα και φρεσκάρει τις εταιρικές επεκτάσεις, αποδυναμώνοντας την αγορά εργασίας και την ευρύτερη οικονομία. Η βραδύτερη ζήτηση μπορεί να βοηθήσει στο να μετριαστούν οι πιέσεις στις τιμές, καθώς λιγότεροι αγοραστές ανταγωνίζονται για αγαθά και υπηρεσίες.
Αλλά τα επιτόκια είναι ένα αμβλύ εργαλείο, καθιστώντας δύσκολο για τη Fed να επιβραδύνει την οικονομία με απόλυτη ακρίβεια. Ομοίως, είναι δύσκολο να προβλεφθεί για το αν τελικά μειωθεί πειστικά ο πληθωρισμός. Τα ζητήματα εφοδιασμού που συνδέονται με την πανδημία θα μπορούσαν να χαλαρώσουν, επιτρέποντας επιβράδυνση. Ωστόσο, ο πόλεμος στην Ουκρανία και τα πρόσφατα lockdown της Κίνας με σκοπό τον περιορισμό του κορωνοϊού θα μπορούσαν να συνεχίσουν να κρατούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.
Τα νοικοκυριά, οι οικονομολόγοι και οι επενδυτές φοβούνται ολοένα και περισσότερο ότι η κεντρική τράπεζα θα πυροδοτήσει τελικά ύφεση, μία ανησυχία που είναι ήδη διάχυτη στις αγορές.
Τη Δευτέρα, οι χρηματιστηριακοί δείκτες σημείωσαν απότομη πτώση σε όλο τον κόσμο καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας και ένα στοιχείο της αγοράς ομολόγων, που παρακολουθούν στενά τώρα οι συναλλασσόμενοι, υποδηλώνει ότι η ύφεση μπορεί να μην είναι τόσο μακριά.
Η απόδοση του διετούς ομολόγου του Δημοσίου, σημείο αναφοράς για το κόστος δανεισμού, αυξήθηκε για λίγο πάνω από την απόδοση του 10ετούς τη Δευτέρα. Αυτή η λεγόμενη καμπύλη ανεστραμμένης απόδοσης, όταν δηλαδή κοστίζει περισσότερο ο δανεισμός για μικρότερες περιόδους από τις για τις μεγαλύτερες, συνήθως δεν συμβαίνει σε μια υγιή οικονομία και συχνά λαμβάνεται ως ένδειξη επικείμενης ύφεσης.
Ενώ η αμερικανική οικονομία δείχνει έως τώρα ισχυρή και έτοιμη να ανταπεξέλθει, μια ύφεση που θα διαγράψει μέρος της πρόσφατης σταθερής προόδου στην αγορά εργασίας θα ήταν κακά νέα για τον Πρόεδρο Biden, του οποίου τα ποσοστά αποδοχής έχουν ήδη πέσει εν μέσω της ανόδου του πληθωρισμού.
Ωστόσο, ο Λευκός Οίκος σίγουρα θα τονίσει ότι η Fed είναι ανεξάρτητη και ότι θα σεβαστεί τον ρόλο της να κάνει ό,τι κρίνει απαραίτητο προκειμένου να θέσει υπό έλεγχο τον πληθωρισμό. Ο Biden, σε πρόσφατo άρθρο γνώμης, αναγνώρισε ότι το έθνος επρόκειτο να εισέλθει σε μια μεταβατική περίοδο.
«Η Federal Reserve έχει την πρωταρχική ευθύνη για τον έλεγχο του πληθωρισμού», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος. Έχω τονίσει ότι «οι προηγούμενοι πρόεδροι προσπάθησαν να επηρεάσουν τις αποφάσεις της με ακατάλληλο τρόπο σε περιόδους αυξημένου πληθωρισμού. Δεν θα το κάνω αυτό εγώ» υπογράμμισε.
