Ο κεντρικός τραπεζίτης Γιάννης Στουρνάρας μιλώντας στο Reuters και στους δημοσιογράφους Francesco Canepa και Βalazs Koranyi κάνει λόγο για τη σημασία του να υπάρχει ευελιξία και δυνατότητα επιλογής στη φαρέτρα της ΕΚΤ σε απρόβλεπτους καιρούς.
-Το οποίο σημαίνει ότι διατηρούμε ανοιχτές όλες τις επιλογές μας…
Ο Έλληνας κεντρικός τραπεζίτης προσπαθεί να μιλήσει τη γλώσσα του μέτρου. Μηδέν Άγαν, θα λέγαμε μόνο που η FED και πολλοί από τους συναδέλφους του εμφανίζονται έτοιμοι να πατήσουν τα κόκκινα κουμπιά των αυξήσεων στα επιτόκια, το τέλος του Πρόγραμμα Αγοράς Τίτλων (APP) και άλλα εργαλεία που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν περισσότερο χάος και καταστροφή με την ψευδαίσθηση ότι θα μπορούν να ελέγξουν το μέγεθος του οικονομικού και κοινωνικού χάους.
Πάμε να δούμε τη συνέντευξη του Γιάννη Στουρνάρα>
Ε: Μετά την τελευταία συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, οι αγορές άρχισαν να αναμένουν ότι στη συνεδρίαση της 10ης Μαρτίου η ΕΚΤ θα ανακοινώσει ταχύτερο ρυθμό άρσης της ποσοτικής χαλάρωσης, ανοίγοντας το δρόμο για αύξηση των επιτοκίων. Αλλά εν τω μεταξύ έχει κλιμακωθεί η κατάσταση στην Ουκρανία. Πώς αλλάζει αυτό τις εκτιμήσεις σας;
A: Η κατάσταση στην Ουκρανία αυξάνει την αβεβαιότητα. Κατά την άποψή μου, η εξέλιξη αυτή βραχυπρόθεσμα θα έχει πληθωριστική επίδραση – δηλαδή οι τιμές θα αυξηθούν, λόγω του υψηλότερου ενεργειακού κόστους. Όπως γνωρίζετε, η Ευρώπη εξαρτάται από το ρωσικό φυσικό αέριο κατά ένα ποσοστό γύρω στο 40%. Μεσομακροπρόθεσμα όμως, θεωρώ ότι οι συνέπειες θα είναι προς την κατεύθυνση της μείωσης του πληθωρισμού, μέσω των δυσμενών επιπτώσεων στο διεθνές εμπόριο και βεβαίως μέσω της ανόδου των τιμών της ενέργειας. Γι’ αυτό και θα συνιστούσα μια προσεκτική στάση. Δεν νομίζω ότι πρέπει να προκαλέσουμε πρόσθετη αβεβαιότητα πέρα από αυτή που ήδη υπάρχει λόγω της κατάστασης στην Ουκρανία.
Ε: Τι εννοείτε λέγοντας «προσεκτική στάση»;
A: Εννοώ ότι, κατά τη γνώμη μου, δεν θα πρέπει να παρεκκλίνουμε πολύ από την απόφασή μας του Δεκεμβρίου. Πριν καταλήξουμε σε οποιαδήποτε απόφαση το Μάρτιο, θα πρέπει να εξετάσουμε τα νέα στοιχεία και τις προβλέψεις. Η κατάσταση σήμερα είναι πολύ πιο αβέβαιη από ό,τι την προηγούμενη εβδομάδα. Κατά την άποψή μου, οι καθοδηγητικές ενδείξεις μας (forward guidance), όπως θα επανεξεταστούν με βάση τα νέα στοιχεία που θα έχουμε το Μάρτιο, θα πρέπει να αποτελέσουν τον οδηγό μας: θα πρέπει να διατηρήσουμε τη χρονική αλληλουχία που έχουμε εξαγγείλει και να εξετάσουμε προσεκτικά κατά πόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που έχουμε θέσει, προτού αποφασίσουμε μεταβολή της κατεύθυνσης της νομισματικής μας πολιτικής.
Γενικότερα, δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι οι αποπληθωριστικές τάσεις που επικρατούσαν επί σειρά ετών πριν από την πανδημία έχουν αλλάξει δραστικά λόγω της πανδημίας. Είχαμε απλώς μια σειρά από ισχυρές διαταραχές από την πλευρά της προσφοράς και, επιπλέον σήμερα, ένα γεωπολιτικό σοκ. Η νομισματική πολιτική δεν είναι κατάλληλη για την αντιμετώπιση αυτών των διαταραχών. Μπορεί να το κάνει, αλλά με πολύ υψηλό κόστος σε όρους προϊόντος και απασχόλησης. Γι’ αυτό συνιστώ μια προσεκτική στάση.
Ε: Ωστόσο η κατάσταση στην Ουκρανία θα αντικατοπτρίζεται στις προβλέψεις σας;
A: Ναι, νομίζω ότι πρέπει να λάβουμε υπόψη την κατάσταση στην Ουκρανία, η οποία αναμένεται να έχει πρωτογενείς και δευτερογενείς επιδράσεις. Δεν γνωρίζουμε τι είδους κυρώσεις θα υπάρξουν μεσοπρόθεσμα. Η αβεβαιότητα αυξάνεται, επομένως οι προβλέψεις μας οπωσδήποτε θα πρέπει να λάβουν υπόψη αυτή την κατάσταση που επιδεινώθηκε πρόσφατα.
Ε: Η ΕΚΤ δεν προσδιόρισε πότε θα λήξει το Πρόγραμμα Αγοράς Τίτλων (APP), αλλά κάποιοι συνάδελφοί σας έχουν μιλήσει ανοιχτά για τη λήξη του. Πιστεύετε ότι ήρθε η ώρα;
A: Νομίζω ότι θα ήταν πρόωρο να πω οτιδήποτε αν δεν δούμε πρώτα τα στοιχεία και τις νέες προβλέψεις. Κρίνοντας με βάση τα σημερινά δεδομένα, θα προτιμούσα να συνεχιστεί το APP και μετά το Σεπτέμβριο, τουλάχιστον μέχρι το τέλος του έτους, παρά να επισπευσθεί η λήξη του. Αυτό είναι μέρος της προσεκτικής στάσης την οποία προανέφερα.
Ε: Συνεπώς θα διατηρούσατε τις καθοδηγητικές ενδείξεις ως έχουν, πράγμα το οποίο de facto σημαίνει συνέχιση του APP μέχρι το τέλος του έτους;
A: Ναι, ακριβώς. Πρέπει να διατηρήσουμε την ευελιξία μας. Αυτό είναι το πιο κρίσιμο στοιχείο στην παρούσα συγκυρία. Οι συνάδελφοι που αναφέρατε μίλησαν πριν από την κρίση στην Ουκρανία, αν θυμάμαι καλά.
Ε: Τι εννοείτε λέγοντας ευελιξία στην προκειμένη περίπτωση;
A: Στις συζητήσεις μας Στο Διοικητικό Συμβούλιο μιλάμε για ευελιξία και δυνατότητα επιλογής, το οποίο σημαίνει ότι διατηρούμε ανοιχτές όλες τις επιλογές μας. Δεν ξέρουμε τι είδους κυρώσεις θα υπάρξουν.
Ε: Ώστε στη συγκεκριμένη περίπτωση ευελιξία σημαίνει να μην ανακοινωθεί στις 10 Μαρτίου η λήξη του APP. Σωστά;
A: Ναι, δεν θα ήμουν υπέρ του να ανακοινωθεί το Μάρτιο η λήξη του APP.
Ε: Κάνατε ήδη λόγο για τις προβλέψεις. Ωστόσο, αυτές έχουν πέσει αρκετά έξω πρόσφατα. Προφανώς είναι δύσκολο τα οικονομετρικά υποδείγματα να προβλέψουν την παρούσα κατάσταση. Γιατί λοιπόν να δίνουμε τόση έμφαση σε κάτι που έχει αποδειχθεί αναξιόπιστο;
A: Έχω εμπιστοσύνη στα στελέχη μας μας τόσο σε επίπεδο ΕΚΤ όσο και σε επίπεδο εθνικών κεντρικών τραπεζών. Η πρόβλεψη του πληθωρισμού δεν είναι εύκολο εγχείρημα. Τα Οικονομικά δεν είναι μια αυστηρά θετική επιστήμη, το ίδιο ισχύει και για τη νομισματική πολιτική. Είναι και τέχνη και επιστήμη. Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι θα είχαμε πανδημία; Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ισχυρές διαταραχές από την πλευρά της προσφοράς; Και τώρα έχουμε μια γεωπολιτική διαταραχή που πλήττει την πλευρά της προσφοράς. Δεν μπορούσαμε να το φανταστούμε. Σήμερα υπάρχει αβεβαιότητα, που δεν μπορεί να ενσωματωθεί στα οικονομετρικά μας υποδείγματα. Δεν είναι κάτι που έχει σχέση με την ικανότητα των στελεχών μας. Έχουμε τα καλύτερα υποδείγματα στον κόσμο και την καλύτερη επιστημονική υποστήριξη στον κόσμο, αλλά η πρόβλεψη του πληθωρισμού εξακολουθεί να μην είναι μια αυστηρά θετική επιστήμη και εμπεριέχει στοιχεία αξιολογικής κρίσης. Αυτό προσπαθούμε να κάνουμε στο Διοικητικό Συμβούλιο.
Ε: Ένα σημείο της ανακοίνωσης φαίνεται κάπως ξεπερασμένο, δηλαδή το σημείο όπου λέτε ότι τα επιτόκια αναμένεται να παραμείνουν «στο σημερινό επίπεδο ή χαμηλότερα». Δεδομένου ότι η αγορά αναμένει ακόμη και αύξηση επιτοκίων, θα ήσασταν υπέρ του να αφαιρεθεί τουλάχιστον η φράση «ή χαμηλότερα»;
A: Ναι, δεν νομίζω ότι αυτή η φράση εξυπηρετεί πλέον κάποιο σκοπό. Θα μπορούσαμε να την απαλείψουμε.
Ε: Θα φτάνατε στο σημείο να πείτε «ή υψηλότερα»;
A: Θα απέφευγα κάτι τέτοιο. Δεν ξέρουμε τι επιδράσεις θα μπορούσε να έχει, αποπληθωριστικές επιδράσεις πριν από το μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Οι αγορές παρουσιάζουν μεταβλητότητα – οι σχετικοί δείκτες έχουν αυξηθεί τις τελευταίες 2-3 ημέρες – και θα απέφευγα να επιτείνω αυτή τη μεταβλητότητα.
Ε: Ορισμένοι συνάδελφοί σας μίλησαν ανοιχτά για αύξηση των επιτοκίων το τέταρτο ή ακόμα και το τρίτο τρίμηνο του έτους, και μάλιστα ένας την προσδιόρισε και ποσοτικά: 25 μονάδες βάσης. Πότε εκτιμάτε ότι η ΕΚΤ θα αυξήσει τα επιτόκια και πόσο;
A: Η αξιοπιστία της ΕΚΤ είναι εξαιρετικά σημαντική. Προς το παρόν, τα διαθέσιμα στοιχεία – και με αυτό εννοώ τις δευτερογενείς επιδράσεις, τις προσδοκίες για την αγορά εργασίας και για τον πληθωρισμό – δείχνουν ότι μεσοπρόθεσμα οι προσδοκίες είναι σταθεροποιημένες σε επίπεδο πληθωρισμού 2% ή χαμηλότερο. Αυτό δεν έχει αλλάξει. Αν αλλάξει, δεν θα δίσταζα να υποστηρίξω μια μεταβολή της κατεύθυνσης της νομισματικής μας πολιτικής. Αλλά δεν θεωρώ ότι αυτό είναι αναγκαίο τώρα. Αντίθετα, πρέπει να επιδείξουμε ψυχραιμία και να προσπαθήσουμε να εξετάσουμε πολύ προσεκτικά όλα τα διαθέσιμα στοιχεία.
Ε: Άλλη μία φράση που θα μπορούσε να αποδειχθεί προβληματική είναι το «λίγο πριν», που σηματοδοτεί τη χρονική απόσταση μεταξύ της λήξης του APP και της αύξησης των επιτοκίων. Ένας συνάδελφός σας είπε ότι ήρθε η ώρα να απαλειφθεί η λέξη «λίγο», επειδή δημιουργεί ανεπιθύμητες προσδοκίες για μια επικείμενη απόφαση μεταβολής των επιτοκίων. Πιστεύετε ότι θα ήταν σκόπιμο να αλλάξει το λεκτικό;
A: Μια τέτοια αλλαγή θα με έβρισκε σύμφωνο, γιατί θα ενίσχυε την ευελιξία μας και θα διεύρυνε τις επιλογές μας.
Ε: Όταν φτάσει η στιγμή να γίνει αύξηση επιτοκίων, πιστεύετε ότι θα ήταν ωφέλιμο, π.χ. από άποψη χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και περιορισμού των παρενεργειών που προκαλούν τα αρνητικά επιτόκια, να οριστεί μηδενικό επιτόκιο στη διευκόλυνση αποδοχής καταθέσεων και να μειωθεί η διαφορά του από το επιτόκιο των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης, διαφορά που διευρύνθηκε πριν από έξι χρόνια;
A: Δεν το έχω σκεφτεί και δεν το έχουμε συζητήσει. Μπροστά μας έχουμε μια συσταλτική μεταβολή της νομισματικής πολιτικής που θα λάβει χώρα μέσω της αποπληρωμής των TLTRO, γιατί οι πολύ ευνοϊκές συνθήκες επιτοκίων πιθανότατα θα πάψουν να υπάρχουν τον Ιούνιο. Και τότε πιθανόν θα αρχίσουν να καταγράφονται αποπληρωμές TLTRO, οπότε θα έχουμε de facto συσταλτική μεταβολή της νομισματικής πολιτικής και μείωση του μεγέθους του ισολογισμού του Ευρωσυστήματος.
Ε: Πιστεύετε ότι θα ήταν σκόπιμο η επάνοδος του επιτοκίου της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων στο 0% να γίνει με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι είχε γίνει η μείωσή του;
A: Δεν έχουμε εξετάσει τα υπέρ και τα κατά μιας γρήγορης έναντι μιας σταδιακής σύγκλισης προς το μηδέν.
Ε: Ορισμένοι παρατηρητές των κινήσεων της ΕΚΤ πιστεύουν ότι θα ήταν σκόπιμο να επαναφέρετε το επιτόκιο της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων στο 0% και στη συνέχεια να σηματοδοτήσετε μια παύση. Θα ήταν εφικτό κάτι τέτοιο;
A: Αυτό δεν είναι κάτι που μας απασχολεί άμεσα και δεν το έχουμε σκεφτεί στο Διοικητικό Συμβούλιο ούτε στην ανάλυση που πραγματοποίησαν τα στελέχη της Τράπεζας της Ελλάδος.
Ε: Πιστεύετε ότι το Μάρτιο πρέπει να αλλάξετε τον πολλαπλασιαστή που εφαρμόζεται στο πλαίσιο του συστήματος δύο βαθμίδων για τον εκτοκισμό των καταθέσεων στη διευκόλυνση αποδοχής καταθέσεων;
A: Δεν νομίζω ότι είναι η κατάλληλη στιγμή για μια τέτοια κίνηση. Δεν είναι άμεσο μέλημά μας να αλλάξουμε αυτόν τον πολλαπλασιαστή.
Ε: Πώς λαμβάνετε υπόψη στις αποφάσεις σας το κόστος στέγασης, το οποίο σήμερα θα είχε σημαντική αυξητική συμβολή στον πληθωρισμό;
A: Το ερώτημα είναι: πρόκειται για στοιχείο του πληθωρισμού ή για μια μη επαναλαμβανόμενη επίδραση; Νομίζω ότι ισχύει το δεύτερο. Όταν ενσωματώσουμε κατάλληλα το κόστος στέγασης στις μετρήσεις του πληθωρισμού, ενδεχομένως θα σημειωθεί μια μη επαναλαμβανόμενη επίδραση και όχι συνεχής. Δεν θα προκαλούσε συνεχή άνοδο του γενικού επιπέδου των τιμών. Δεν νομίζω ότι είναι τόσο σοβαρό επιχείρημα για να αλλάξουμε την προσέγγισή μας.
Όσον αφορά τις εξελίξεις του πληθωρισμού, δεν θα πρέπει να μας διαφεύγουν οι γενικότερες τάσεις που επικρατούν. Πριν από την πανδημία, λέγαμε ότι υπάρχουν διαρθρωτικοί παράγοντες που διατηρούν τον πληθωρισμό σε πολύ χαμηλά ή και αρνητικά επίπεδα. Γι’ αυτό και το «φυσικό» πραγματικό επιτόκιο είναι αρνητικό. Προσπαθώ να καταλάβω τι έχει αλλάξει. Δεν είμαι σίγουρος ότι, λόγω της πανδημίας, η τάση αποπληθωρισμού έχει μετατραπεί σε τάση πληθωρισμού. Παρατηρούμε διαφορετικές τάσεις στις επενδύσεις ή στην αποταμίευση; Έχει εξαφανιστεί η υπερβολική συσσώρευση αποταμιεύσεων; Έχει αλλάξει ο ρυθμός μεταβολής της παραγωγικότητας λόγω του ψηφιακού μετασχηματισμού; Ποιες επιδράσεις έχει η πράσινη μετάβαση; Αυτά τα ερωτήματα είναι πιο σημαντικά από το κόστος στέγασης.
Ε: Ποια είναι η άποψή σας για τον «πράσινο» πληθωρισμό (greenflation), όπως ονομάζεται;
A: Σύμφωνα με μελέτες της Τράπεζας της Ελλάδος, μακροπρόθεσμα η πράσινη ενέργεια θα οδηγήσει σε χαμηλότερο ενεργειακό κόστος σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα. Αλλά μέχρι τότε, υπάρχει μια μετάβαση και έχουμε κάνει ένα μικρό λάθος σ’ αυτή τη μετάβαση. Επιβάλαμε – και ορθώς – πολύ φιλόδοξους στόχους για την πράσινη ενέργεια, αλλά δεν διασφαλίσαμε επαρκείς δυνατότητες αποθήκευσης για αυτή την πράσινη ενέργεια. Αυτός είναι ίσως ο παράγοντας που δημιουργεί το υψηλό κόστος μετάβασης και εξηγεί την εξάρτησή μας από το φυσικό αέριο.
>
Interview of the Bank of Greece Governor Yannis Stournaras with Reuters
By Francesco Canepa and Balazs Koranyi
Q: After your last policy meeting markets started anticipating the ECB would announce a faster pace of tapering at its March 10 meeting, paving the way for a rate hike. But the situation in Ukraine has since escalated. How is that changing your calculus?
A: The situation in Ukraine increases uncertainty. In my view it is going to have a short-term inflationary effect – that is prices will increase due to higher energy costs. As you know, Europe depends on natural gas from Russia in the order of 40%. But in the medium to long term, I think that the consequences will be deflationary through adverse trade effects, and of course through the rise in energy prices. So, I would urge caution. I am not sure that we need to add to the existing uncertainty that has been created due to the situation in Ukraine
Q: What do you mean by caution?
A: Caution means in my view that we should not deviate much from our December decision. We’ll have to review the new evidence and forecasts in March before we make a decision. The situation is much more uncertain now than it was one week ago. In my view our forward guidance, reviewed under the new evidence we have in March, should be our guide: we should retain the sequencing and to carefully consider the conditions that have to be met before we change our monetary policy stance.
More generally, I am not sure at all that the deflationary tendencies that we observed for several years before the pandemic have changed dramatically because of the pandemic. We simply have had a series of supply-side shocks plus a geopolitical shock now. Monetary policy is not well suited to tackle these shocks. It can do it but at a very high cost in terms of output and employment. That’s why I would urge caution.
Q: But will the situation in Ukraine even be reflected in your forecasts?
A: Yes, I think we should take into account the situation in Ukraine. It will have first and second round effects. We don’t know which kind of sanctions will exist in the medium term. Uncertainty is on the rise, so definitely our forecasts must take into account this situation that has worsened recently.
Q: The ECB left the Asset Purchase Programme open-ended but some of your colleagues have openly talked about putting an end date on it. Do you think that time has come?
A: Before we see the evidence and the new forecasts, I think it would be premature to say anything. Judging the situation from today’s point of view, I would rather favour a continuation of the APP at least until the end of the year, beyond September, rather than bringing the end closer. That’s part of the caution I was talking about.
Q: So, would you keep the guidance as it is, which de facto means APP until the end of the year?
A: Yes, exactly. We should keep our flexibility. That’s the name of the game at this juncture. The colleagues you mentioned spoke before the Ukraine crisis if I remember well.
Q: What do you mean by flexibility in this context?
A: On the Governing Council we talk about flexibility and optionality, which means we keep our options open. We don’t know what kind of sanctions we’re going to have.
Q: So, in this specific case flexibility means not announcing the end of APP on March 10. Is that right?
A: Yes, I wouldn’t be in favour of announcing the end of APP in March.
Q: You’ve mentioned the forecasts a few times. However, they’ve been off by a quite a bit recently. Clearly, it’s quite difficult to model the current situation. So why put so much emphasis on something which has proven unreliable?
A: I do have confidence in our staff both at the ECB level and at the NCBs. Predicting inflation is not an easy exercise. Economics is not an exact science, nor is monetary policy. It’s both an art and a science. Who could have imagined that we would have a pandemic? Who could have imagined supply-side shocks? And now we have a geopolitical supply-side shock. We could not have imagined it. There is uncertainty here that cannot be incorporated in our models. It has nothing to do with the ability of our staff. We have the best models in the world and the best academic advice in the world but inflation forecasting remains an imprecise science which needs judgement. That’s what we’re trying to do in the Governing Council.
Q: There’s a part of the statement that feels a bit out of date, which is when you say rates are expected to be “at their present or lower level”. Given that the market is even expecting rate increase, would you be in favour of at least taking “lower” out?
A: Yes, I don’t think that keeping “lower” now serves any purpose. We could remove that word.
Q: Would you go as far as introducing a hawkish bias by saying “or higher”?
A: I would avoid introducing a hawkish bias, yes. We don’t know the effects we might have, deflationary effects sooner than the medium term. Markets are volatile, the volatility indices have been up in the last two or three days and I would be wary of adding to that volatility.
Q: Some of your colleagues openly talked about a rate increase in the fourth or even third quarter of the year and one even put a number on it: 25 basis points. When do you expect the ECB to raise rates and by how much?
A: The credibility of the ECB is extremely important. For the moment the evidence – and by that I mean second-round effects, labour market and inflation expectations – shows that in the medium term expectations are well anchored at 2% or below. This hasn’t changed. If that changes, I would not hesitate to urge changing our monetary policy stance. But I don’t see the need for that now. On the contrary, we need to show calmness and try to review all the evidence very carefully.
Q: Another couple of words that might prove problematic is “shortly before” when it comes to separating the end of APP from the interest rate hike. One of your colleagues did say it’s time to get rid of “shortly” because it creates undue expectations for an imminent move. Do you think that would be an appropriate change in the language?
A: I would agree with that. It would increase our flexibility and our options.
Q: When the time comes for a rate hike, do you see value, for example in terms of financial stability and of containing the side effects of negative rates, in getting the DFR back to zero and narrow the corridor between it and the MRO that was opened six years ago?
A: I haven’t thought about that and we haven’t discussed it. In front of us we have a tightening of policy that will come through the repayment of TLTRO, because the favourable interest-rate conditions will very likely end in June. We may start to see TLTRO repayments so we will have a de facto tightening of policy and a reduction of the balance sheet.
Q: Do you think that there is value in bringing the DFR to zero faster than you brought it down?
A: We haven’t considered the pros and cons of a fast versus a gradual convergence to zero.
Q: Some ECB watchers think there’s value in bringing the DFR back to zero and then signalling a pause. Is that even feasible?
A: It’s not in our immediate concerns and we haven’t thought about it in the Governing Council or in the analysis we have done with our staff.
Q: Do you think you need to change the tiering multiplier in March?
A: I don’t think this is the right time for such a move. It’s not our immediate concern to change the tiering multiplier.
Q: How are you factoring housing costs into your decisions given that it would now be adding a significant amount to inflation?
A: Is it an inflationary element or a one-off effect? I think it’s only a one-off. When we introduce housing costs in a more proper way, it would be a one-off effect and not a continuous impact. It would not increase prices continuously. I don’t think it’s such a serious argument now to alter our approach.
There are megatrends at play when it comes to inflation. Before the pandemic, we said there are structural factors that keep inflation very low or even negative. That’s why the natural real interest rate is negative. I’m trying to understand what has changed. I’m not sure that the deflationary bias has changed into an inflationary bias because of the pandemic. Do we observe any different trends in investment or savings? Has the savings glut disappeared? Has digitalization changed productivity growth? What’s the impact of green transition? These are more important questions than housing costs.
Q: What’s your view on the notion of greenflation?
A: Bank of Greece research shows that in the long term, green energy will result in lower energy costs than fossil fuels. But until then, there is a transition and we have made a small mistake in this transition. We have rightly imposed very ambitious targets on green energy but didn’t make sure we have enough storage capacity for this green energy. This is perhaps what creates the high transition cost and explains our dependence on natural gas.
