Τον Σεπτέμβριο, όταν ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε το πολυαναμενόμενο σχέδιό του να υποδεχθεί τους εμβολιασμένους Ευρωπαίους ταξιδιώτες, οι Ηνωμένες Πολιτείες βίωσαν ξανά μια έκρηξη κρουσμάτων Covid-19 που ξεπέρασε κατά πολύ την Ευρώπη. Σε εκείνο το σημείο, το ποσοστό των νέων κρουσμάτων κατά κεφαλήν στις ΗΠΑ ήταν σε σχέση με την Ευρώπη ήταν σχεδόν τρία προς ένα. Ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σχεδίαζαν τους οδικούς τους χάρτες προς την επιστροφή στην κανονικότητα, η Αμερική πάλευε με την αύξηση των μολύνσεων και τις προειδοποιήσεις για πίεση στα νοσοκομεία.
Αλλά μέχρι τη Δευτέρα, όταν τέθηκαν σε ισχύ οι νέοι κανόνες και χιλιάδες τουρίστες πέταξαν μέσω του Ατλαντικού προς τις αμερικανικές πόλεις, οι δύο περιοχές βίωσαν μια δραματική αντιστροφή της κατάστασης. Η Ευρώπη είναι πλέον το επίκεντρο της πανδημίας Covid-19 για άλλη μια φορά. Ξεπέρασε τον αριθμό των κρουσμάτων των ΗΠΑ στα τέλη Οκτωβρίου και τώρα κινείται προς έναν πολύ δύσκολο χειμώνα.
Οι μολύνσεις αυξάνονται στις περισσότερες από τις χώρες που αποτελούν το χώρο Σένγκεν, το μπλοκ των 26 χωρών όπου οι κανόνες εισόδου στις ΗΠΑ έχουν χαλαρώσει. Οι ταξιδιώτες από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία συμπεριλήφθηκαν επίσης στη μετατόπιση της αμερικανικής πολιτικής. «Βρισκόμαστε σε ένα άλλο κρίσιμο σημείο αναζωπύρωσης της πανδημίας», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο περιφερειακός διευθυντής του ΠΟΥ, Hans Kluge, προειδοποιώντας ότι ο ρυθμός μετάδοσης σε όλη την Ευρώπη προκαλεί «σοβαρή ανησυχία».
«Σύμφωνα με μια αξιόπιστη πρόβλεψη, αν παραμείνουμε σε αυτήν την τροχιά, θα μπορούσαμε να δούμε άλλο μισό εκατομμύριο θανάτους από COVID-19 στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία μέχρι την πρώτη Φεβρουαρίου του επόμενου έτους», προειδοποίησε ο ίδιος. Το τρέχον κύμα της πανδημίας στην Ευρώπη δεν έχει οδηγήσει σε τόσο υψηλό ποσοστό θνησιμότητας όσο η καλοκαιρινή άνοδος των ΗΠΑ. Αλλά χρησιμεύει ως υπενθύμιση της κυκλικής φύσης της πανδημίας, αναφέρουν οι ειδικοί.
«Η κατάσταση σε όλη την Ευρώπη ήταν αναμενόμενη. Προβλέπαμε ότι θα υπάρξει αύξηση των κρουσμάτων αυτήν την εποχή», δήλωσε στο CNN ο Paul Wilmes, καθηγητής στο Κέντρο Συστημάτων Βιοϊατρικής του Λουξεμβούργου. Και άλλοι σημειώνουν ότι η σχετική επιτυχία ορισμένων πολύ εμβολιασμένων κρατών όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία, όπου τα κρούσματα παραμένουν σε διαχειρίσιμα επίπεδα παρά τις γενικές ανοδικές τάσεις σε ολόκληρη την ήπειρο, μπορεί να χρησιμεύση ως παράδειγμα για τις κυβερνήσεις.
«Συμβαίνει σε πολλές χώρες, αλλά δεν είναι αναπόφευκτο», δήλωσε ο Martin McKee, καθηγητής δημόσιας υγείας στο London School of Hygiene and Tropical Medicine. «Πρέπει να δούμε τι συμβαίνει και ποιες πολιτικές προκαλούν την έξαρση της πανδημίας… Υπάρχουν πράγματα που μπορούν να γίνουν».
Το άλλο σημαντικό στοιχείο της διαφορετικής αμερικανικής προσέγγισης είναι οι μάσκες προσώπου. Ο Biden έκανε υποχρεωτικές τις μάσκες σε ομοσπονδιακό επίπεδο κατά την πρώτη ημέρα της θητείας του και έκτοτε προέτρεψε τις πολιτείες να διασφαλίσουν τη χρήση τους σε σχολεία, γραφεία και αλλού. Αλλά η μάσκα έχει γίνει σύμβολο μιας διχασμένης κοινωνίας στις ΗΠΑ και οι κομματικές τάσεις επηρεάζουν έντονα τη συχνότητα χρήσης τους.
Η Ευρώπη έχει αποφύγει αυτό το χάσμα, λένε οι ειδικοί. «Οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται τη χρήση μάσκας ως παραβίαση των προσωπικών ελευθεριών όπως κάνουν ορισμένες περιοχές των ΗΠΑ. Υπάρχει σίγουρα μια πολιτισμική διαφορά», είπε ο Wilmes. Ορισμένες χώρες με υψηλό βαθμό εμβολιασμού, όπως η Πορτογαλία και η Ισπανία, είναι προσεκτικές όσον αφορά τη χαλάρωση των κανόνων για τη χρήση μάσκας και εξακολουθούν να τις απαιτούν. Ωστόσο, κράτη όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Δανία έχουν ανακαλέσει τους κανόνες εντελώς, αφήνοντας την απόφαση στους πολίτες, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο η χρήση μασκών έχει μειωθεί αισθητά από τότε.
Επίσης, οι κανόνες για τα ταξίδια στην Ευρώπη έχουν χαλαρώσει τους τελευταίους μήνες και πολλές χώρες απέσυραν τους περιορισμούς στις συναθροίσεις, οδηγώντας σε ανησυχίες στην ήπειρο ότι η νέα αύξηση των κρουσμάτων μπορεί να συνοδεύεται από επιστροφή των αυστηρών μέτρων. «Οι χώρες που έχουν χαλαρώσει τα μέτρα το έπραξαν σε περιόδους που τα κρούσματα ήταν χαμηλά και με φόντο τον εμβολιασμό πολλών ανθρώπων», είπε ο Wilmes. «Δεν έχουμε κρυστάλλινες μπάλες. Είναι μια σκληρή απόφαση που πρέπει να πάρουν οι κυβερνήσεις».
Πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ελλάδα και η Γερμανία, την ίδια στιγμή, έχουν ενστερνιστεί τα πιστοποιητικά εμβολιασμών, με το σύστημα ψηφιακού πιστοποιητικού της ΕΕ αλλά και κάποια ισοδύναμα μέτρα σε τοπικό επίπεδο που χρησιμοποιούνται για την έγκριση εισόδου σε μπαρ, κλαμπ και εστιατόρια. Μάλιστα, η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση ως προς την επιβολή περιορισμών προστασίας έναντι της Covid-19 μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.
Οι ΗΠΑ δεν ακολούθησαν το παράδειγμά της ΕΕ, αλλά ο Biden προώθησε σχέδια για την εφαρμογή μιας απαίτησης πιστοποιητικού για ορισμένες εταιρείες και τομείς της οικονομίας. Η κυβέρνησή του ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι κανόνες εμβολιασμού, οι οποίοι ισχύουν για ιδιωτικές επιχειρήσεις με 100 ή περισσότερους υπαλλήλους, ορισμένους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας και ομοσπονδιακούς υπαλλήλους, θα τεθούν σε ισχύ στις 4 Ιανουαρίου.
Ως πρς τα εμβόλια, το πρόγραμμα στις ΗΠΑ ξεπέρασε την Ευρώπη τους πρώτους μήνες, αλλά οι δύο περιοχές διασταυρώθηκαν το καλοκαίρι, όταν ο ρυθμός των νέων εμβολιασμών στην ΕΕ ξεπέρασε αυτόν των ΗΠΑ.
Τώρα, η προσοχή στρέφεται στους μη εμβολιασμένους θύλακες και των δύο περιοχών, καθώς οι κυβερνήσεις προσπαθούν εντείνουν τις ροσπάθειες εμβολιασμού τους. Ωστόσο, τα διφορούμενα μηνύματα για την αποτελεσματικότητα τους, όσον αφορά τις μολύνσεις και όχι τη νοσηλεία και κυρίως για την επιβολή της υποχρεωτικότητας τους σε διάφορες επαγγελματικές ομάδες αποτελούν τα σημαντικότερα ζητήματα που διαιρούν τις κοινότητες αλλά και τις δύο περιοχές του πλανήτη σε στρατόπεδα.
