Ο Αμερικανός πρόεδρος Joe Biden έχει δηλώσει ότι «δεν υπάρχει τίποτα αναπόφευκτο» σχετικά με την ύφεση στις ΗΠΑ. Ωστόσο, είναι μια ολοένα και πιο μοναχική φωνή μπροστά σε αυτό το ενδεχόμενο.
Από τη Victoria Guida/Politico
Από τη Wall Street μέχρι την Washington, οι ψίθυροι για μια επερχόμενη οικονομική ύφεση έχουν αυξηθεί σχεδόν σε βρυχηθμό, καθώς η αμερικανική Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Federal Reserve) εντείνει τη μάχη της ενάντια στον υψηλότερο πληθωρισμό των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών στις ΗΠΑ.
Οι αυξήσεις των τιμών και οι επιθετικές ενισχύσεις των επιτοκίων της Fed οδηγήσει τον δείκτη αναφοράς μετοχών S&P 500 να υποχωρεί στη χειρότερη επίδοσή του το πρώτο εξάμηνο του έτους από το 1970. Επιπλέον, η καταναλωτική εμπιστοσύνη έχει βυθιστεί σε χαμηλά ρεκόρ. Και οι οικονομολόγοι ανησυχούν ολοένα και περισσότερο ότι μια ύφεση όχι μόνο θα συμβεί αλλά θα συμβεί σύντομα, ένας κίνδυνος που υπογραμμίζεται από έναν ευρέως παρακολουθούμενο ανιχνευτή ανάπτυξης της Fed.
Ο πρόεδρος της, Jerome H. Powell, έχει αρχίσει να λέει πλέον, όχι ψυθιριστά, πως η κεντρική τράπεζα είναι πρόθυμη να ανεχθεί μια ύφεση εάν αυτό σημαίνει ότι θα τεθεί υπό έλεγχο ο πληθωρισμός. «Το μεγαλύτερο λάθος», είπε στις 29 Ιουνίου, «θα ήταν να αποτύχουμε να αποκαταστήσουμε τη σταθερότητα των τιμών».
Ενώ ο Biden έχει υποστηρίξει δημόσια τις προσπάθειες του Powell, οι αυξανόμενες ανησυχίες για ύφεση επιδεινώνουν τα οικονομικά δεινά της κυβέρνησης καθώς οι Δημοκρατικοί οδεύουν προς τις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο φέτος. «Όλοι ουρλιάζουν για τον πληθωρισμό», λέει είπε ο Josh Bivens, διευθυντής έρευνας στο Ινστιτούτο Οικονομικής Πολιτικής. Αλλά «ο κόσμος θα μισούσε πραγματικά την ύφεση».
Οι Αμερικανοί είναι ήδη απαισιόδοξοι για την οικονομία, ακόμη και όταν η ανεργία βρίσκεται στο 3,6%, σχεδόν στα πιο χαμηλά της σύγχρονης εποχής και μια συρρικνούμενη οικονομία θα βαθύνει τον πόνο, φέρνοντας ένα κύμα απολύσεων και μειώσεις μισθών.
Σε ολόκληρη τη χώρα, το κύριο θέμα της οικονομικής συζήτησης -ο υψηλός πληθωρισμός- μεταμορφώνεται γρήγορα σε αυξανόμενη βεβαιότητα για μια επερχόμενη ύφεση. Οι σύμμαχοι του Λευκού Οίκου προετοιμάζονται για αυτό. Από την άλλη, οι Ρεπουμπλικάνοι τονίζουν αριστερά και δεξιά ότι η ύφεση είναι αναπόφευκτη. Οι αναλυτές της Wall Street ενσωματώνουν αυτή την πιθανότητα όλο και περισσότερο στις προβλέψεις τους. Και οι ηγέτες των επιχειρήσεων περνούν γρήγορα από το στάδιο του σιωπηλού φόβου σε εκείνο του να συζητούν πλέον ανοιχτά για μια οικονομική ύφεση, κατά τη διάρκεια των συζητήσεων με τους επενδυτές αλλά και στο εσωτερικό των εταιρειών τους.
Ορισμένοι Δημοκρατικοί, από την πλευρά τους, εξακολουθούν να επισημαίνουν τα φωτεινά σημεία της αμερικανικής οικονομίας και ελπίζουν ότι η κεντρική τράπεζα θα καταφέρει να επιβραδύνει την ανάπτυξη -και επομένως να μειώσει τον πληθωρισμό- χωρίς να οδηγήσει τη χώρα σε πλήρη ύφεση. Ο Powell λέει ότι συμμερίζεται αυτή την ελπίδα και έχει επισημάνει τη συνεχιζόμενη ισχύ της οικονομίας. «Μια ύφεση θα ήταν πραγματικά προβληματική για τον αμερικανικό λαό», δήλωσε ο γερουσιαστής Jim Himes (D-Conn.) σε πρόσφατη συνέντευξή του. «Ωστόσο, μήπως ήμασταν ποτέ τόσο μακριά από μία ύφεση;».
Ένας αξιωματούχος του Λευκού Οίκου αναγνώρισε ότι η οικονομία αντιμετωπίζει μια σειρά παγκόσμιων κινδύνων, αλλά ανέφερε ότι οι οικονομικές δυνάμεις στις ΗΠΑ –ισχυρή αγορά εργασίας, καταναλωτικές δαπάνες και επιχειρηματικές επενδύσεις– «μας τοποθετούν καλά, καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα, προκειμένου να χτίσουμε πάνω σε μια ισχυρή οικονομική βάση που θα είναι σταθερή, με στέρεα ανάπτυξη και με χαμηλότερο πληθωρισμό». «Και μπορούμε να το κάνουμε χωρίς να εγκαταλείψουμε όλα τα οικονομικά οφέλη που έχουμε επιτύχει», πρόσθεσε ο αξιωματούχος.
Αλλά τα ερωτήματα παραμένουν μεγάλα: Χρειάζονται οι ΗΠΑ μία ύφεση για να δαμάσουν τον πληθωρισμό; Πόσο σύντομα θα συμβεί; Και θα συνεχίσει η Fed να αυξάνει τα επιτόκια ακόμη και αν η χώρα εισέλθει σε ύφεση μέχρι να υποχωρήσει ο πληθωρισμός;
Η Dana Peterson, επικεφαλής οικονομολόγος στο The Conference Board, μια επιχειρηματική ερευνητική ομάδα, είπε ότι αναμένει μια «σύντομη αλλά ρηχή» ύφεση που θα ξεκινήσει τους τελευταίους τρεις μήνες του έτους. Αλλά και άλλοι παράγοντες θα μπορούσαν να επιδεινώσουν την κατάσταση: Eάν οι τιμές των κατοικιών αρχίσουν να φτάνουν στα ύψη ή εάν ο πόλεμος στην Ουκρανία ενταθεί, οδηγώντας τις τιμές του πετρελαίου και των τροφίμων σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα. Είπε, επίσης, ότι η πρόβλεψή της υποθέτει ότι ορισμένες από τις δαπάνες για υποδομές που θεσπίστηκαν πέρυσι θα αρχίσουν να ενισχύουν την οικονομία, μειώνοντας την επιβράδυνση. «Αν δεν το δούμε αυτό, θα μπορούσαμε να ζήσουμε μια βαθύτερη και πιο παρατεταμένη ύφεση», ανέφερε στην εκδήλωση του POLITICO «Women Rule».
Ο Michael Feroli, επικεφαλής οικονομολόγος στην JPMorgan Chase, τόνισε ότι μια ύφεση θα μπορούσε να ξεκινήσει μόλις αυτό το τρίμηνο, με πρόσφατα στοιχεία να δείχνουν ότι οι καταναλωτικές δαπάνες -η μεγαλύτερη κινητήρια δύναμη του ΑΕΠ- αρχίζει να επιβραδύνεται. «Τα πράγματα μοιάζουν σαν να χάνουμε υψόμετρο αρκετά γρήγορα», είπε.
Η αμερικανική κυβέρνηση επιβεβαίωσε την περασμένη εβδομάδα ότι η οικονομία συρρικνώθηκε τους πρώτους τρεις μήνες του έτους και ο δείκτης οικονομικής ανάπτυξης της Atlanta Fed υπέδειξε τις αυξημένες πιθανότητες συρρίκνωσης του δεύτερου τριμήνου. Εάν συμβεί αυτό, θα ξεκινήσει μια έντονη συζήτηση σχετικά με το εάν οι ΗΠΑ βρίσκονται ήδη σε ύφεση. Οι υφέσεις ορίζονται συχνά ως δύο διαδοχικά τρίμηνα αρνητικής αύξησης του ΑΕΠ, αν και δεν είναι επίσημες μέχρι να επιβεβαιωθούν από το Εθνικό Γραφείο Οικονομικών Ερευνών, γενικά πολύ καιρό μετά την έναρξή τους.
Η συγκεκριμένη υπηρεσία ορίζει την ύφεση ως «μια σημαντική πτώση της οικονομικής δραστηριότητας που κατανέμεται σε όλη την οικονομία και διαρκεί περισσότερο από μερικούς μήνες». Δεν ορίζει συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο διαδοχικών τριμήνων. Ωστόσο, πολλοί από τους παράγοντες που συμβάλλουν στη συρρίκνωση του ΑΕΠ τους τελευταίους μήνες είναι τεχνικού χαρακτήρα, κάτι που οδηγεί πολλούς οικονομολόγους να αναρωτιούνται εάν είναι πραγματικά μια ύφεση χωρίς τον οικονομικό πόνο της αξιοσημείωτης απώλειας θέσεων εργασίας.
Ο ίδιος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου ανέφερε ότι το γεγονός ότι οι ΗΠΑ πρόσθεσαν κατά μέσο όρο 400.000 θέσεις εργασίας τους τελευταίους τρεις μήνες είναι απόδειξη ότι η οικονομία δεν βρίσκεται σε ύφεση. Ο αριθμός των θέσεων εργασίας του Ιουνίου που έχει προγραμματιστεί να δημοσιευθεί την Παρασκευή, 8 Ιουλίου, θα δώσει περαιτέρω ενδείξεις για την υγεία της αγοράς εργασίας στις ΗΠΑ.
Ο Himes, ο γερουσιασιαστής των Δημοκρατικών, είπε ότι πιστεύει πως η Fed περίμενε πολύ καιρό για να αρχίσει να αυξάνει τα επιτόκια -ένα επιχείρημα που έχουν διατυπώσει πολλοί Ρεπουμπλικάνοι- αλλά πιστεύει επίσης ότι η αμερικανική οικονομία θα μπορούσε να αντιμετωπίσει αυτό που ακολουθεί. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ανάπτυξη θα μετριαστεί ως αποτέλεσμα των αυξήσεων των επιτοκίων της Fed», τόνισε. «Αλλά με την ανεργία στο 3,6%, απέχουμε πολύ από τις άσχημες συνέπειες μιας ύφεσης».
Την ίδια στιγμή, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι μια ύφεση θα καταπνίξει τον πληθωρισμό, αν και οι επακόλουθες απώλειες θέσεων εργασίας θα μείωναν το είδος των καταναλωτικών δαπανών που τροφοδότησε τις αυξήσεις των τιμών. Και οι κινήσεις της Fed προκαλούν ήδη αντιδράσεις μεταξύ ορισμένων Δημοκρατικών. Η γερουσιαστής Elizabeth Warren (D-Mass.) υποστηρίζει ότι η Fed συμμετέχει σε επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων για να καταπολεμήσει ένα πρόβλημα πληθωρισμού που προκαλείται κυρίως από γεγονότα που η κεντρική τράπεζα δεν μπορεί να διορθώσει, όπως τις εμπλοκές της εφοδιαστικής αλυσίδας και τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Είπε ότι αυτό μπορεί να βλάψει την οικονομία χωρίς να βοηθήσει πολύ στις τιμές.
«Ο πληθωρισμός είναι σαν μια ασθένεια και το φάρμακο πρέπει να προσαρμόζεται στο συγκεκριμένο πρόβλημα, διαφορετικά θα μπορούσαμε να κάνουμε τα πράγματα πολύ χειρότερα», είπε στον Powell κατά τη διάρκεια μιας ακρόασης. «Και αυτή τη στιγμή, η Fed δεν έχει κανέναν έλεγχο στον κύριο παράγοντα της αύξησης των τιμών».
Ο Bivens της EPI ανέφερε ότι αναμένει πως ο πληθωρισμός θα επιβραδυνθεί με φυσικό τρόπο για διάφορους λόγους: οι υψηλότερες τιμές για τα τρόφιμα και την ενέργεια μειώνουν την ικανότητα των ανθρώπων να αγοράζουν άλλα πράγματα, οι κρατικές δαπάνες μειώνονται και η αύξηση των μισθών έχει δείξει σημάδια επιβράδυνσης. Η Fed δεν πρέπει να αισθάνεται ότι πρέπει να προκαλέσει ύφεση για να φέρει τις τιμές εκεί που θέλει, είπε. «Φαίνεται να εγκλωβίζονται σε μια ολοένα πιο επιθετική στάση, ακριβώς τη στιγμή που πλησιάζουν στο να πάνε πολύ μακριά», είπε ο Bivens.
Όμως, ο Charles Calomiris, καθηγητής στο Columbia Business School που υπηρέτησε ως επικεφαλής οικονομολόγος σε τραπεζικό ρυθμιστικό οργανισμό υπό τον πρώην πρόεδρο Donald Trump, προειδοποίησε ότι η Fed θα πρέπει να προκαλέσει περισσότερο πόνο από ό,τι οι επενδυτές αναφέρουν αυτή τη στιγμή, εάν σκοπεύει πραγματικά να καταπολεμήσει τον πληθωρισμό. Ο καλύτερος τρόπος με τον οποίο η Fed μπορεί να αποτρέψει το κοινό από το να αναμένει επίμονα αυξανόμενες τιμές είναι εάν «δείξει ότι είναι πρόθυμη να έχει μια πραγματική ύφεση μέχρι να εξημερωθεί ο πληθωρισμός», πρόσθεσε.
