Η Elizabeth Holmes, η ιδρύτρια της αποτυχημένης νεοσύστατης επιχείρησης Theranos για τις εξετάσεις αίματος, καταδικάστηκε σε περισσότερα από 11 χρόνια φυλάκιση την Παρασκευή για εξαπάτηση επενδυτών σχετικά με τις τεχνολογικές και επιχειρηματικές συναλλαγές της εταιρείας της.
Από την Erin Griffith/New York Times
Με την ανακοίνωση της ποινής έκλεισε μία μεγάλη περίοδος που κράτησε ζωντανό το ενδιαφέρον του κοινού και πυροδότησε συζητήσεις σχετικά με την κουλτούρα της Silicon Valley, των διαφημιστικών εκστρατειών και της υπερβολής. Η Holmes, η οποία συγκέντρωσε 945 εκατομμύρια δολάρια για τη Theranos και υποσχέθηκε ότι η start-up της θα έφερνε επανάσταση στην υγειονομική περίθαλψη με εξετάσεις που απαιτούσαν μόνο λίγες σταγόνες αίματος, καταδικάστηκε τον Ιανουάριο για εξαπάτηση επενδυτών με αυτούς τους ισχυρισμούς, καθώς όπως αποδείχτηκε δεν υπήρχε σε τίποτα αλήθεια.
Ο δικαστής Edward J. Davila, του Περιφερειακού Δικαστηρίου των ΗΠΑ για τη Βόρεια Περιφέρεια της Καλιφόρνια, καταδίκασε την Holmes σε 135 μήνες φυλάκιση, που είναι ελαφρώς μεγαλύτερη από 11 χρόνια, ακολουθούμενα από τρία χρόνια εποπτευόμενης αποφυλάκισης. Η 38χρονη Holmes, η οποία σχεδιάζει να ασκήσει έφεση κατά της ετυμηγορίας, πρέπει να παραδοθεί στις 27 Απριλίου 2023 ώστε να ξεκινήσει την έκτιση της ποινής της.
Στην αίθουσα του δικαστηρίου την Παρασκευή, η Holmes -η οποία εμφανίστηκε με μια μεγάλη ομάδα φίλων και μελών της οικογένειας της, συμπεριλαμβανομένων των γονιών και του συντρόφου της, Billy Evans, έκλαψε όταν διάβασε μια δήλωση προς τον δικαστή. «Είμαι συντετριμμένη από τις αποτυχίες μου», είπε. «Έχω νιώσει βαθύ πόνο για όσα πέρασαν οι άνθρωποι επειδή τους απογοήτευσα».
Η Holmes, η οποία έχει έναν γιο 1 έτους και είναι έγκυος στο δεύτερο παιδί της, ζήτησε συγγνώμη από τους επενδυτές, τους ασθενείς και τους εργαζόμενους της Theranos. Είπε ότι προσπάθησε να πραγματοποιήσει το όνειρό της πολύ γρήγορα και να κάνει πάρα πολλά πράγματα ταυτόχρονα. Τελείωσε με ένα απόσπασμα από τον ποιητή Rumi και μια υπόσχεση να κάνει καλό στον κόσμο στο μέλλον.
Μολονότι οι ομοσπονδιακές κατευθυντήριες γραμμές για την απάτη για την οποία καταδικάστηκε η Holmes συνιστούν φυλάκιση 20 ετών κατ’ ανώτατο όριο, ένας αξιωματικός, στον οποίο είχε ανατεθεί η υπόθεση, στην έκθεση αναστολής του πρότεινε εννέα χρόνια. Οι δικηγόροι της είχαν ζητήσει μόλις 18 μήνες κατ’ οίκον περιορισμό, ενώ οι εισαγγελείς ζήτησαν φυλάκιση 15 ετών και αποζημίωση 804 εκατομμυρίων δολαρίων για 29 επενδυτές.
Οι εισαγγελείς προέτρεψαν τον δικαστή να εξετάσει το μήνυμα που θα έστελνε η υπόθεσή της στον κόσμο. Σε δικαστικές καταθέσεις, έγραψαν ότι η μακροχρόνια ποινή για την Holmes θα ήταν σημαντική για να «αποτρέψει μελλοντικά προγράμματα απάτης σε νεοσύστατες επιχειρήσεις» και «να ξαναχτίσει την εμπιστοσύνη που πρέπει να έχουν οι επενδυτές όταν χρηματοδοτούν επιχειρήσεις κανοτομίας».
Ο Jeffrey Cohen, αναπληρωτής καθηγητής στη Νομική Σχολή του Κολλεγίου της Βοστώνης και πρώην ομοσπονδιακός εισαγγελέας, είπε ότι είναι κάπως περίεργο μια ποινή να υπερβαίνει τη σύσταση μιας έκθεσης αναστολής, αλλά η υψηλού προφίλ φύση της υπόθεσης της Holmes την έκανε κάτι σαν σύμβολο. Η ποινή έδειξε επίσης ότι τα δικαστήρια λαμβάνουν στα σοβαρά την απάτη, πρόσθεσε. «Σπάνια βλέπουμε τέτοιου είδους διώξεις», είπε.
Η υπόθεση της κυρίας Holmes απέκτησε μια σχεδόν μυθική θέση μεταξύ των εγκλημάτων «λευκού κολάρου». Λίγοι ιδρυτές νεοφυών επιχειρήσεων έφτασαν στο επίπεδο της εξέχουσας θέσης της, κάνοντας εμφανίσεις σε εξώφυλλα περιοδικών, δειπνώντας στον Λευκό Οίκο και κερδίζοντας μια καθαρή περιουσία 4,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων στα χαρτιά. Από τότε που αποκαλύφθηκε η απάτη της Theranos το 2015, η ιστορία της κυρίας Holmes ειπώθηκε σε podcast, τηλεοπτικές εκπομπές, βιβλία και ντοκιμαντέρ.
Η υπερβολή και οι διαφημιστικές εκστρατείες είναι κοινά μεταξύ των νεοφυών επιχειρήσεων τεχνολογίας, αλλά πολύ λίγα στελέχη κατηγορούνται για απάτες, πόσο μάλλον καταδικάζονται και οδηγούνται στη φυλακή. Αυτή η τάση μπορεί να αλλάξει καθώς το Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει δηλώσει ότι σχεδιάζει να είναι πιο επιθετική στην καταδίωξη των εγκληματιών του «λευκού κολάρου».
Τον Οκτώβριο, ο Trevor Milton, ο ιδρυτής της εταιρείας ηλεκτρικών οχημάτων Nikola, καταδικάστηκε επίσης για απάτη. Και ο Sam Bankman-Fried, ο ιδρυτής του ανταλλακτηρίου κρυπτονομισμάτων FTX, το οποίο κατέρρευσε λόγω πτώχευσης την περασμένη εβδομάδα, βρίσκεται υπό πολλαπλές πολιτειακές και ομοσπονδιακές έρευνες.
Η ιστορία της ιδρυτού της Theranos, από την αποτίμηση των 9 δισεκατομμυρίων δολαρίων έως την καταδίκη για απάτη, έχει φτάσει να συμβολίζει τις παγίδες της κουλτούρας της Silicon Valley.
Στο δικαστήριο την Παρασκευή, ο δικαστής Davila ρώτησε εάν ήταν παρόντα θύματα της κυρίας Holmes. Ένας άντρας με μπλε κοστούμι σηκώθηκε και παρουσιάστηκε ως Alex Shultz, ο γιος του George Shultz, του πρώην υπουργού Εξωτερικών που υπηρετούσε στο διοικητικό συμβούλιο της Theranos και πέθανε το 2021, και ο πατέρας του Tyler Shultz, ενός υπαλλήλου της Theranos που βοήθησε στην αποκάλυψη της απάτης.
Με τη φωνή τρεμάμενη, ο Alex Shultz περιέγραψε το πώς η Holmes είχε σχεδόν «βεβηλώσει» την οικογένειά του όταν υποψιάστηκε ότι ο Tyler Shultz είχε μιλήσει στα μέσα ενημέρωσης για την επιχείρηση της. Προσέλαβε ιδιωτικούς ερευνητές για να τους καταδιώξουν, απείλησε με νομική καταστροφή και «εκμεταλλεύτηκε τον μπαμπά μου», είπε ο Alex Shultz.
Ο Jeffrey Schenk, επικεφαλής εισαγγελέας, επέκρινε το επιχείρημα της Holmes ότι η αποτυχία της Theranos ήταν χαρακτηριστική μιας υψηλού κινδύνου, φιλόδοξης start-up της Silicon Valley. «Είναι λάθος να ισχυριζόμαστε ότι οι νεοφυείς επιχειρήσεις αποτυγχάνουν. Η Theranos ήταν πράγματι μια νεοφυής επιχείρηση και άρα, επομένως, η Theranos απέτυχε επειδή ήταν μια νεοφυής επιχείρηση», είπε. «Αυτό δεν είναι αλήθεια».
Ο Kevin Downey, δικηγόρος της Holmes, είπε στο δικαστήριο ότι επειδή δεν είχε εξαργυρώσει ποτέ τις μετοχές της Theranos, δεν υπήρξαν στοιχεία απληστίας, όπως γιοτ, αεροπλάνα, μεγάλες επαύλεις και πάρτι. «Έχουμε μια καταδικαστική απόφαση για ένα έγκλημα όπου το κίνητρο του κατηγορούμενου ήταν η δημιουργία τεχνολογίας», είπε.
Ζητώντας επιείκεια, η Holmes υπέβαλε περισσότερες από 100 επιστολές υποστήριξης από προσωπικότητες, συμπεριλαμβανομένων καθηγητών του Στάνφορντ, επενδυτών επιχειρηματικών κεφαλαίων και του γερουσιαστή Cory Booker, ενός Δημοκρατικού από το Νιου Τζέρσεϊ, που τη χαρακτήρισε ως ενάρετο άτομο που έπεσε θύμα περιστάσεων.
«Πολλά έχουν γραφτεί στα μέσα ενημέρωσης και έχουν αναφερθεί στη δίκη για την εταιρεία και την αποτυχία της», έγραψε στην επιστολή του ο Christian Holmes, ο πατέρας της. «Λίγα έχουν ειπωθεί για την καινοτομία που προσπάθησε, θυσίασε και πέτυχε η Elizabeth για να βοηθήσει την εταιρεία να συνεχίσει».
Η Holmes θα εκτίσει την ποινή της σε φυλακή που θα οριστεί από το Ομοσπονδιακό Γραφείο Φυλακών με βάση παράγοντες όπως η τοποθεσία, ο χώρος, η έλλειψη ποινικού ιστορικού και η μη βίαιη φύση του εγκλήματός της, πιθανά στο Γούντσαϊντ της Καλιφόρνια, που βρίσκετγαι σχετικά κοντά στο σπίτι της και είναι χαμηλού επιπέδου ασφαλείας.
Η δραματική άνοδος και πτώση της Holmes ξεκίνησε περισσότερο από μια δεκαετία αφότου εγκατέλειψε το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ για να δημιουργήσει τη Theranos το 2003, μια start-up που είχε στόχο να φέρει επανάσταση στην υγειονομική περίθαλψη με καλύτερες διαγνώσεις ασθενειών. Η εταιρεία δημιούργησε ένα μηχάνημα το οποίο ισχυρίστηκε ότι μπορούσε να εκτελέσει περισσότερες από 1.000 εξετάσεις με μια σταγόνα αίματος και έκανε συνεργασίες με μεγάλες αλυσίδες για την κατασκευή κέντρων δοκιμών στα καταστήματά τους. Η Holmes ισχυρίστηκε επίσης ότι η τεχνολογία της εταιρείας της είχε εγκριθεί από φαρμακευτικές εταιρείες και ότι χρησιμοποιήθηκε σε πεδία μάχης στο Αφγανιστάν.
Κανένας από αυτούς τους ισχυρισμούς δεν αποδείχθηκε αληθινός.
Οι απάτες της Theranos αποκαλύφθηκαν από τη Wall Street Journal το 2015 και μια κυβερνητική υπηρεσία έκλεισε το εργαστήριο της εταιρείας αμέσως μετά. Η Theranos διαλύθηκε το 2018, τη χρονιά που η κυρία Holmes και ο συνέταιρός της, Ramesh Balwani, κατηγορήθηκαν για απάτη. Τον Ιούλιο, ο Balwani κρίθηκε ένοχος για 12 κατηγορίες απάτης σε μια ξεχωριστή δίκη. Έχει οριστεί να καταδικαστεί στις 7 Δεκεμβρίου. Η Holmes, η οποία υποστήριξε το διαχωρισμό των υποθέσεων, δεν συνεργάστηκε με τους εισαγγελείς για την υπόθεσή της.
Στη δίκη της πέρυσι, η Holmes κατέθεσε επί επτά ημέρες, τη μοναδική φορά που μίλησε δημόσια για το τι είχε συμβεί στην επιχείρηση της μετά την κατάρρευση της εταιρείας. Εξέφρασε τη λύπη της για τη σκληρή μεταχείρισή της προς τους πληροφοριοδότες και τους δημοσιογράφους που ερεύνησαν την εταιρεία, καθώς και για την παραποίηση εγγράφων επιστημονικής έρευνας.
Κατηγόρησε άλλους στη Theranos για πολλές από τις ελλείψεις της εταιρείας και είπε ότι οι υπερβολές της απλώς ζωγράφιζαν μια εικόνα του μέλλοντος που ήθελαν να ακούσουν οι επενδυτές. «Δεν τους ενδιέφερε το σήμερα ή το αύριο ή τον επόμενο μήνα. Τους ενδιέφερε τι είδους αλλαγή θα μπορούσαμε να κάνουμε», είπε. Κατηγόρησε επίσης τον Balwani, με τον οποίο έβγαινε για περισσότερο από μια δεκαετία, και ο οποίος είναι πάνω από 20 χρόνια μεγαλύτερος από αυτήν, για συναισθηματική και σεξουαλική κακοποίηση. Ο Balwani αρνήθηκε τις κατηγορίες.
Τελικά, μια επιτροπή ενόρκων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Holmes είναι ένοχη για εξαπάτηση τριών από τους μεγαλύτερους επενδυτές της και για συνωμοσία για να το πράξει. Μετά την ετυμηγορία, η Holmes έκανε πολλές προσπάθειες για μια νέα δίκη αλλά όλες ήταν μάταιες.
Πριν επιβάλει την ποινή, ο δικαστής αναλογίστηκε το ήθος της Σίλικον Βάλεϊ και τι είχε οδηγήσει την κυρία Holmes να διαπράξει απάτη. «Υπήρξε απώλεια ηθικής πυξίδας εδώ; Ήταν ύβρις; Ήταν μέθη από τη φήμη που έρχεται με το να είσαι νέος επιχειρηματίας;» ρώτησε. Έκανε μια διάκριση μεταξύ των επενδυτών που αναλαμβάνουν μεγάλα ρίσκα υποστηρίζοντας φιλόδοξους ιδρυτές και εκείνων που δεν γνωρίζουν ότι τους λένε ψέματα. Η τραγωδία σε αυτή την περίπτωση», κατέληξε, «είναι ότι η κυρία Holmes είναι πανέξυπνη».
Elizabeth Holmes, Ramesh Balwani
