Εννέα μόλις λέξεις του Joe Biden εκτός γραπτού κειμένου άναψαν νέες φωτιές στον ήδη ταραγμένο κόσμο. Η αναφορά του Αμερικανού προέδρου από την Πολωνία το Σάββατο ότι η επίθεση του Vladimir Putin στην Ουκρανία θα πρέπει να τον ρίξει από την εξουσία προκάλεσε από την πρώτη στιγμή διεθνή πολιτική θύελλα.
Από τον Stephen Collinson/CNN
Πίσω στην Ουάσιγκτον, το απόγευμα της Κυριακής, ο Biden είπε στους δημοσιογράφους ότι δεν ζήτησε αλλαγή καθεστώτος στη Ρωσία, αναπαράγοντας ένα μήνυμα που είχε διατυπωθεί ήδη πολλές φορές από τους υφισταμένους του ακόμη και πριν επιστρέψει στις ΗΠΑ.
Όμως οι αντιδράσεις που προκάλεσαν οι αναφορές Biden αφήνουν πλέον την αμερικανική διοίκηση να αντιμετωπίζει σοβαρά ερωτήματα. Κάποια αφορούν τη στρατηγική και θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη μελλοντική πορεία του πολέμου και τις μέχρι στιγμής άπιαστες ελπίδες για κατάπαυση του πυρός.
Άλλα είναι πολιτικά και σχετίζονται με τη στάση του Biden στο εσωτερικό, εν μέσω σφοδρής κριτικής από τους ρεπουμπλικάνους, αλλά και διεθνώς, καθώς προσπαθεί να κρατήσει ενωμένο τον δυτικό συνασπισμό.
Περιλαμβάνουν:
– Μήπως το σχόλιο του Αμερικανού Προέδρου θα κλιμακώσει επικίνδυνα τις ήδη υψηλές εντάσεις στη χειρότερη αντιπαράθεση μεταξύ Δύσης και Ρωσίας εδώ και δεκαετίες;
– Κλόνισε ο Biden τη διεθνή εμπιστοσύνη προς τη συμμαχία του ΝΑΤΟ; Και θα καταφέρει ο Putin να εκμεταλλευτεί τη διεθνή ανησυχία προκάλεσαν τα σχόλια του Biden στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες;
– Η ιδέα ότι ο Biden ελπίζει στην ανατροπή Putin, ακόμα κι αν οι ΗΠΑ λένε ότι δεν είναι αλήθεια, θα σκληρύνει την αποφασιστικότητα του Ρώσου ηγέτη κατά τις διαπραγματεύσεις ή θα τον αναγκάσει να κλιμακώσει περαιτέρω έναν ήδη ανελέητο πόλεμο κατά αμάχων;
– Η σκληρή ρητορική Biden για τον Putin έχει ουσιαστικά αποκλείσει οποιαδήποτε μελλοντική άμεση άσκηση διπλωματίας ή συναντήσεις μεταξύ των κορυφαίων πυρηνικών δυνάμεων του κόσμου; Θα μπορούσε επίσης να θέσει σε κίνδυνο την παγκόσμια ειρήνη εφόσον δεν θα μπορούν να επικοινωνήσουν σε μια μελλοντική κρίση που θα αφορά την ασφάλεια της ανθρωπότητας;
– Ή μήπως η ανθρώπινη αντίδραση του Biden σύντομα θα ξεπεραστεί από την φρίκη του πολέμου και θα θεωρηθεί ως μια ισχυρή ηθική στάση που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος βλέπει τον Ρώσο ηγέτη; Άλλωστε, η έκκληση του πρώην προέδρου Ronald Reagan προς τον τότε Σοβιετικό ηγέτη Mikhail Gorbachev να «γκρεμίσει το τείχος» στο Βερολίνο αντιτάχθηκε αρχικά από ορισμένους δικούς του βοηθούς ως υπερβολικά προκλητική.
– Και τέλος, δεδομένου ότι η Μόσχα βλέπει ήδη τις εξαιρετικά σκληρές κυρώσεις της Δύσης ως οικονομικό πόλεμο και δεδομένης της άποψης του Putin για τη Δύση, τα σκληρά προεδρικά λόγια, που προκάλεσαν ανησυχία και στην Ουάσινγκτον, μπορεί να κάνουν τα πράγματα χειρότερα;
Σήμερα, είναι ξεκάθαρο, από την ταχύτητα με την οποία οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης εργάστηκαν προκειμένου να διευκρινίσουν τη δήλωση Biden, ότι γνώριζαν πως θα μπορούσε να αποτελέσει ένα μεγάλο πρόβλημα, κάνοντας μία ήδη σφοδρή ευρωπαϊκή γεωπολιτική αναμέτρηση πολύ χειρότερη.
Κατά τη διάρκεια της παρουσίας του στην Πολωνία, ο Joe Biden, μιλώντας εκτός χειρογράφου, είπε: «Για όνομα του Θεού, αυτός ο άνθρωπος δεν μπορεί να παραμείνει στην εξουσία» («For God’s sake, this man cannot remain in power») αναφερόμενος στον Putin. Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου ανέφερε ότι ο Biden εννοούσε ότι «δεν επιτρέπεται στον Putin να ασκεί εξουσία στους γείτονές του ή στην περιοχή» και είπε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν αναφερόταν στην αλλαγή καθεστώτος.
Ο υπουργός Εξωτερικών Antony Blinken ήταν ακόμη πιο κατηγορηματικός, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στην Ιερουσαλήμ την Κυριακή. «Δεν έχουμε στρατηγική που να αφορά αλλαγή καθεστώτος στη Ρωσία ή οπουδήποτε αλλού», είπε συγκεκριμένα. «Σε αυτή την περίπτωση, όπως συμβαίνει και κάθε άλλη, εξαρτάται από τον λαό της εκάστοτε χώρας. Εναπόκειται στον ρωσικό λαό» πρόσθεσε.
Η δήλωση Blinken αν και φάνηκε ελάχιστα πειστική, δεδομένου του σαφούς πλαισίου του αρχικού αποσπάσματος της ομιλίας Biden, ήταν ξεκάθαρα μία προσπάθεια να αλλάξει γρήγορα το κλίμα και γρήγορα.
Οποιαδήποτε άποψη ότι οι ΗΠΑ βλέπουν τη σύγκρουση ως απόπειρα ανατροπής του Putin θα ήταν επικίνδυνη, καθώς θα ανέβαζε ακόμα περισσότερο την ένταση, φέρνοντας σε άμεση σύγκρουση Ηνωμένες Πολιτείες και Ρωσία.
Ο Biden έχει ήδη προσπαθήσει αρκετά προκειμένου να αποτραπεί αυτό το σενάριο, μπλοκάροντας και ένα ένα πολωνικό σχέδιο αποστολής μαχητικών αεροσκαφών σοβιετικής κατασκευής στην Ουκρανία, προκειμένου να αποφύγει τη δημιουργία της εντύπωσης ότι το ΝΑΤΟ αναλαμβάνει πιο άμεσο ρόλο στον πόλεμο.
Ωστόσο, η κατάσταση βρίσκεται ήδη στην κόψη του μαχαιριού, καθώς είναι σε εξέλιξη μεγάλες αποστολές δυτικών αντιαεροπορικών και αντιαρματικών πυραύλων που τροφοδοτούν την ισχυρή αντίσταση της Ουκρανίας και προφανώς προκαλούν βαριές ρωσικές απώλειες.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι με τις δηλώσεις του ο Biden έκανε ένα δώρο στον Putin που θα μπορούσε να υπονομεύσει την προσπάθεια των Αμερικάνων να εστιάσουν στην εισβολή στην Ουκρανία. Η Μόσχα είναι βέβαιο ότι θα παρουσιάσει τον πόλεμο στον ρωσικό λαό ως εχθρικός δάκτυλος από τη Δύση προκειμένου να συσκοτίσει περαιτέρω την αλήθεια για την απρόκλητη επίθεση στην Ουκρανία. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να μειώσει την πολιτική πίεση που η Δύση ελπίζει ότι θα οικοδομηθεί από τις σκληρές κυρώσεις οι οποίες έχουν σχεδιαστεί να αλλάξουν τους υπολογισμούς του Ρώσου προέδρου.
Παρ’ όλα αυτά, οι αρχικές προσπάθειες του Biden να αποφύγει την εξατομίκευση της σύγκρουσης με τον Putin και τον χαρακτηρισμό της εισβολής πόλεμο ως μια άμεση αναμέτρηση μεταξύ ΗΠΑ-Ρωσίας έχουν υπονομευθεί από τη δική του σκληρή ρητορική απέναντι στον Ρώσο ηγέτη τις τελευταίες ημέρες.
Το σχόλιο του Αμερικανού προέδρου για τη θητεία του Ρώσου ηγέτη στην εξουσία, ωστόσο, δεν ήταν η μόνη εντυπωσιακή ρητορική της περιοδείας του. Μετά από συνάντηση με πρόσφυγες το Σάββατο, ο Biden αποκάλεσε τον Πούτιν «χασάπη». Νωρίτερα στο μήνα, τον είχε αποκαλέσει «κακοποιό» και «δολοφόνο δικτάτορα».
