Η Αμερικανική Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Fed) πραγματοποίησε το πιο επιθετικό βήμα της μέχρι τώρα στην προσπάθεια της να τιθασεύσει τον ταχέως αναπτυσσόμενο και επίμονο πληθωρισμό στις ΗΠΑ, αυξάνοντας τα επιτόκια κατά τα τρία τέταρτα της ποσοστιαίας μονάδας και σηματοδοτώντας το γεγονός ότι είναι έτοιμη να επιφέρει οικονομικό «πόνο» προκειμένου να θέσει τις τιμές υπό έλεγχο.
Από την Jeanna Smialek/New York Times
Η χθεσινή αύξηση των επιτοκίων στις ΗΠΑ ήταν η μεγαλύτερη της κεντρικής τράπεζας από το 1994 και θα μπορούσε να ακολουθηθεί από μια κίνηση παρόμοιου μεγέθους τον επόμενο μήνα, τόνισε ο Jerome H. Powell, ο πρόεδρος της Fed, υπογραμμίζοντας το πόσο έχουν ανησυχήσει τους αξιωματούχους της τράπεζας οι απροσδόκητα υψηλές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Καθώς οι κεντρικοί τραπεζίτες αυξάνουν τα επιτόκια τους με τέτοιους γρήγορους ρυθμούς, οι κινήσεις αυτές θα καταστήσουν ακριβότερη την αγορά κατοικίας ή την επέκταση μιας επιχείρησης, περιορίζοντας τις δαπάνες και επιβραδύνοντας την ευρύτερη οικονομία. Οι αξιωματούχοι αναμένουν ότι η ανάπτυξη θα μετριαστεί τους επόμενους μήνες, ίσως και χρόνια και προέβλεψαν ότι η ανεργία θα αυξηθεί στις ΗΠΑ περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα στο 4,1% μέχρι τα τέλη του 2024, καθώς η πολιτική τους πιέζει εταιρείες και εργαζόμενους.
Ο Powell αναγνώρισε ότι γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο για τη Fed να επιβραδύνει τον πληθωρισμό χωρίς να προκαλέσει ύφεση, καθώς εξωτερικοί παράγοντες, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου στην Ουκρανία και της διακοπής λειτουργίας εργοστασίων στην Κίνα, απειλούν να περιορίσουν την προσφορά αγαθών και εμπορευμάτων όπως το πετρέλαιο. Εάν η Fed συνεχίσει να περιορίζει τη ζήτηση σε ακραίο βαθμό, σε μια προσπάθεια να την ευθυγραμμίσει με την περιορισμένη προσφορά, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ύφεση που θα αφήσει τις επιχειρήσεις κλειστές και τους ανθρώπους άνεργους.
«Δεν προσπαθούμε να προκαλέσουμε ύφεση αυτή τη στιγμή, ας το ξεκαθαρίσουμε αυτό», είπε ο Powell, εξηγώντας ότι η Fed εξακολουθεί να θέλει να μειώσει τον πληθωρισμό στο στόχο της στο 2%, διατηρώντας παράλληλα ισχυρή την αγορά εργασίας, ένα αποτέλεσμα που ονομάζουν οι οικονομολόγοι «ήπια προσγείωση».
Αλλά «αυτά τα μονοπάτια έχουν γίνει πολύ πιο δύσκολα λόγω παραγόντων που είναι εκτός του ελέγχου μας», είπε, προσθέτοντας αργότερα ότι «το περιβάλλον έχει γίνει πιο δύσκολο, σαφώς, τους τελευταίους τέσσερις ή πέντε μήνες».
Η τελευταία κίνηση έθεσε το επιτόκιο πολιτικής της Fed σε ένα εύρος από 1,50% έως 1,75%, και θα ακολουθήσουν περισσότερες αυξήσεις επιτοκίων. Ο Powell σημείωσε ότι η συζήτηση στην επόμενη συνεδρίαση της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Ανοικτής Αγοράς τον Ιούλιο θα είναι για το αν θα αυξηθούν τα επιτόκια κατά μισή μονάδα ή θα επαναληφθεί μια αύξηση κατά τρία τέταρτα της μονάδας, αν και πρόσθεσε ότι «δεν θεωρεί κινήσεις αυτού του μεγέθους “συνηθισμένες”».
Οι αξιωματούχοι αναμένουν ότι τα επιτόκια θα φτάσουν στο 3,4% μέχρι το τέλος του 2022, σύμφωνα με οικονομικές προβλέψεις που δημοσίευσαν την Τετάρτη, το οποίο θα είναι το υψηλότερο επίπεδο από το 2008. Προβλέπουν επίσης ότι το επιτόκιο πολιτικής της Fed θα κορυφωθεί στο 3,8% στο τέλος του 2023, από 2,8% σύμφωνα με τις προβλέψεις που κυκλοφόρησαν τελευταία φορά τον Μάρτιο.
Καθώς τα ποσοστά αυξάνονται, οι υπεύθυνοι χάραξης οικονομικής πολιτικής των ΗΠΑ αναμένουν ότι η ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί και η ανεργία θα αυξηθεί ελαφρά, ξεκινώντας από φέτος.
«Αυτό που λένε ο Powell και οι υπόλοιποι της Fed είναι ότι η αποκατάσταση της σταθερότητας των τιμών είναι ο πρωταρχικός τους στόχος, ακόμα και εάν διακινδυνεύουν μια ήπια ύφεση ή μια ανώμαλη ήπια προσγείωση», δήλωσε η Kathy Bostjancic, επικεφαλής οικονομολόγος στην Oxford Economics. «Η εστίαση τους αυτή τη στιγμή είναι σε μεγάλο βαθμό ο πληθωρισμός».
Μέχρι τα τέλη της περασμένης εβδομάδας, οι επενδυτές και πολλοί οικονομολόγοι περίμεναν ότι η κεντρική τράπεζα θα αυξήσει τα επιτόκια μόλις κατά μισή ποσοστιαία μονάδα στη συνεδρίαση αυτής της εβδομάδας. Η Fed είχε αυξήσει τα επιτόκια κατά ένα τέταρτο της μονάδας τον Μάρτιο και κατά μισή μονάδα τον Μάιο και είχε προειδοποιήσει ότι περίμενε να συνεχίσει σε αυτόν τον ρυθμό τον Ιούνιο και τον Ιούλιο.
Όμως οι κεντρικοί τραπεζίτες έλαβαν μια σειρά από άσχημα νέα για τον πληθωρισμό τις τελευταίες ημέρες. Ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή εκτινάχθηκε 8,6% τον Μάιο σε σχέση με πέρυσι, η ταχύτερη αύξηση από τα τέλη του 1981.
«Αυτό που αναζητούμε είναι απαραίτητες αποδείξεις ότι οι πληθωριστικές πιέσεις υποχωρούν και ότι ο πληθωρισμός υποχωρεί», είπε ο Powell στη συνέντευξη Τύπου του την Τετάρτη, σημειώνοντας ότι αντιθέτως η κατάσταση του πληθωρισμού έχει επιδεινωθεί. «Πιστεύουμε ότι απαιτούνται ισχυρές ενέργειες».
Μία αξιωματούχος της Fed, η πρόεδρος της Federal Reserve Bank of Kansas City, Esther George, ψήφισε κατά της αύξησης των επιτοκίων. Αν και η George ανησυχεί ιστορικά για τον υψηλό πληθωρισμό και ευνοεί τα υψηλότερα επιτόκια, θα προτιμούσε μια κίνηση μισής μονάδας σε αυτήν την περίπτωση.
Οι οικονομολόγοι της Wells Fargo ανακοίνωσαν μετά τη συνεδρίαση της Fed ότι περιμένουν μία ύφεση να ξεκινήσει στα μέσα του επόμενου έτους. «Η Fed γίνεται λίγο πιο ρεαλιστική σχετικά με το πόσο δύσκολο θα είναι να μειώσει τον πληθωρισμό χωρίς να προκληθεί ζημιά στην αγορά εργασίας», δήλωσε η Sarah House, ανώτερη οικονομολόγος στην Wells Fargo. «Υπάρχει αυτή η αυξανόμενη παραδοχή ότι μια ομαλή προσγείωση είναι ολοένα και πιο δύσκολη. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι ζωγραφίζουν μια αρκετά πιο ρόδινη εικόνα».
Οι τιμές των μετοχών πέφτουν κατακόρυφα και τα σήματα της αγοράς ομολόγων αναβοσβήνουν με κόκκινο χρώμα, καθώς οι έμποροι και οι οικονομολόγοι της Wall Street περιμένουν όλο και περισσότερο ότι η οικονομία μπορεί να οδηγηθεί σε ύφεση. Την Τετάρτη, ο S&P 500 σημείωσε άνοδο 1,5%, σκαρφαλώνοντας μετά τη δημοσίευση της απόφασης και τη συνέντευξη Τύπου του Powell, πιθανότατα επειδή οι επενδυτές περίμεναν ήδη από τη Fed να προβεί σε τέτοια μεγάλη κίνηση.
Η Αμερικανική οικονομία παραμένει ισχυρή προς το παρόν, αλλά οι ενέργειες της Fed αρχίζουν να έχουν πραγματικό αντίκτυπο: Τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων έχουν αυξηθεί απότομα και συμβάλλουν στο πάγωμα της αγοράς κατοικίας. Η ζήτηση για καταναλωτικά αγαθά δείχνει σημάδια ότι αρχίζει να επιβραδύνεται καθώς ο δανεισμός γίνεται πιο ακριβός, ενώ και η αύξηση της απασχόλησης, αν και είναι ισχυρή, έχει αρχίσει να μετριάζεται.
Ενώ η οικονομική πορεία μπροστά μπορεί να είναι δύσκολη, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Fed υποστηρίζουν ότι τα πράγματα θα ήταν χειρότερα μακροπρόθεσμα αν δεν ενεργούσαν. Καθώς οι τιμές αυξάνονται, οι αμοιβές των εργαζομένων δεν φαίνεται να συμβαδίζουν. Αυτό σημαίνει ότι οι οικογένειες μένουν πίσω, καθώς προσπαθούν να αντέξουν οικονομικά τις τιμές του φυσικού αερίου, των τροφίμων και των ενοικίων, ακόμη και σε μια πολύ ισχυρή αγορά εργασίας.
«Δεν μπορούμε πραγματικά να έχουμε το είδος της αγοράς εργασίας που θέλουμε χωρίς τη σταθερότητα των τιμών», είπε ο Powell την Τετάρτη, εξηγώντας ότι αυτό που θέλουν οι εργαζόμενοι είναι μια αγορά εργασίας με πολλές ευκαιρίες και αυξανόμενους μισθούς. «Δεν πρόκειται να συμβεί κάτι τέτοιο με τα επίπεδα πληθωρισμού που έχουμε».
