kourdistoportocali.comNews DeskKyriakos Mitsotakis> Reinventing democracy for the 21st century may sound like a tall order. But this is the challenge ahead of you

It is not the destination, but the journey that matters

Kyriakos Mitsotakis> Reinventing democracy for the 21st century may sound like a tall order. But this is the challenge ahead of you

You know Harvard’s motto in Latin “Veritas” - Truth and Yale’s is in Latin “Lux et Veritas” - Light and Truth

 

Father Leahy, Chair of the Board of Trustees John Fish, Members of the Board of Trustees and the Board of Regents, Honored Guests, Ladies and Gentlemen, and Graduates of the Class of 2022:

Thank you so much for inviting me to speak with you today, in a city that is dear to my heart, and at a college that is literally part of my family’s DNA.

It is a great honor and a real pleasure for me to have the opportunity to address you today, but I must confess that I almost didn’t make it. When Father Leahy invited me to offer the commencement address several months ago, I quickly accepted.

But a few weeks later, I was invited by President Biden to an official visit at the White House on May 16th, exactly a week ago, and by Speaker Nancy Pelosi to address a joint session of Congress a day later.

But all those blessings posed a great dilemma for me. What to do between DC and BC. Τhe simplest answer would be to stay in America the whole nine days, perhaps visiting some of the vibrant Greek communities. But with war raging 500 miles from Greece’s border, there was no way I could be away from home for all that long.

The next but most exhausting option was to make four transatlantic plane trips during those nine days. Go to Washington, then go back home to tend to business, and then fly to Boston for the Commencement today.

The final possibility was to ask Frather Leahy to give me a rain check for another year. But there are three important reasons why I knew I couldn’t do that.

One, my wife Mareva graduated from BC with a political science degree in 1989, and I knew I would greatly disappoint her, even though she might not say anything. Two, my son Konstantinos graduated from BC in 2020 as a history major, and I knew he would have plenty to say if I didn’t come.

Third, there was no way I would give up the chance to address the graduates of the most prominent college in America with a Greek motto — “Aen Aristevin: “Ever to Excel.” All in all, that is why I ended up flying from Greece to America twice in the past nine days, and I am so pleased that I did so!

You know Harvard’s motto in Latin “Veritas” – Truth and Yale’s is in Latin “Lux et Veritas” – Light and Truth. But let’s face it, when your philosophy is “Ever to Excel” you already know how to pursue Truth and Light and you are better off choosing a motto in the Greek language of the original philosophers. Too bad the founders of those other esteemed schools didn’t have a Jesuit education.

Speaking of excellence, let me congratulate coach Jerry York on his amazing career. We know very little about ice hockey back in Greece but I guess that 1162 wins and four national championships certainly fits the “ever to excel” motto. Happy retirement coach..

Ladies and gentlemen, as I was preparing to address you today, I remembered the days when I was graduating from college a full generation ago, in 1990.

The Commencement speaker at my graduation in those heady days was the Chancellor of West Germany, Helmut Kohl, who was already laying the groundwork for the reunification of his divided country.

“This is a time of joy, pride and gratitude,” Chancellor Kohl told us. “Freedom and unity is becoming reality. The dream of a free, peaceful and just world will materialize, provided that we do not relax our common efforts.”

He, but also we, in the audience, had every right to be enthusiastic. Just eight months before my graduation, the Berlin Wall, the concrete symbol of the divide between freedom and democracy on one side and repression and totalitarianism on the other, had come crashing down. I still remember getting goosebumps watching the events unfold on television.

Within a year the Communist regimes in Eastern Europe would be toppled, the Soviet Union would cease to exist, and the last vestiges of the Cold War would be swept away.

It is difficult to convey to you how optimistic those times were. We did not just savor the moment, but we also made predictions about the future.

In a much cited essay titled “The end of History?” -notice the question mark- political scientist Francis Fukuyama proposed the thesis that “the triumph of the Western idea, is evident in the total exhaustion of viable systematic alternatives to Western Liberalism.” That seemed such an obvious statement at the time.

We believed then that the West’s economic triumph over the Soviet Union had irrevocably demonstrated that democracy was the ideal form of government for all time and all people.

We believed that global capitalism, free trade and the breakdown of communication barriers, what we call today globalization would usher in a new world of prosperity for all.

We believed in the power of technology and innovation to solve all problems.

Well, ladies and gentlemen, rather than achieve that free, peaceful and just world, Chancellor Kohl talked about, my graduating generation and its leaders – I am afraid – took its foot off the gas, coasted on our comfortable liberal complacency. And proceeded to “relax our common efforts” as the good Chancellor put it.

Back then, the signals were harder to pick up amongst the noise of optimism – the signals that the world was indeed much more complicated and that freedom and democracy would face a tsunami of challenges including the rise of populist and nationalist sentiment across the globe. But I must tell you, those signals were there.

But my generation thought that democracy was easy, neglecting the fact that it requires constant effort and systematic civic engagement.

When your great president Abraham Lincoln spoke so eloquently about the “unfinished business of democracy,” he intended to propel those words to the future, but back in the nineties, they got stuck on the pages of history.

In the euphoria of the collapse of communism, politicians and political scientists thought that economic liberalism would create more open societies in both Russia and China. And temper the ambitions of autocrats who always regard the pillars of democracy – free expression, free press and free elections – with disdain and seek to topple them by whatever means necessary.

They confused a rising stock market with global prosperity, failing to see that all great upheavals produce not just winners but also losers. It took my generation and its leaders time to understand that our democracies are threatened by the sirens of populists who offer easy solutions to very complicated problems. Their voices are heard, primarily because income inequality has increased in our societies and many, justifiably, feel that they are left behind.

These are the new divisions within our own societies – divisions exploited by a failure to appreciate the power of identity, of belonging to a community, and its importance for people who simply could not make sense of a rapidly changing world.

For the past 30 years now, we have wholeheartedly embraced rapidly advancing technology as a force of good, without fully analyzing its economic, social but also moral implications.

Take social media. A decade ago it was unquestionably heralded as a societal revolution, upending the traditional top-down hierarchy of information and media. The apotheosis of free speech. A god-sent tool that allowed democratic forces all over the world to organize themselves against authoritarian regimes and break down government censorship of information.

And where are we today? Social media is polarizing public debate and transforming the public sphere into a modern-day version of the tower of Babel, where we speak different languages and we only listen to those who share the same views with us.

On top of that, we are again faced with the unthinkable. A war on the European continent which is causing unending human suffering but is also threatening us with a global recession.

Not to mention the elephant in the room, climate change. The most complex collective action problem humanity has ever faced.

I am sure you must be thinking, “Why on earth did Father Leahy invite this guy to talk about the problems the world is facing on a day of celebration and joy?”
I am doing it exactly because I have such great faith in your generation to not repeat the mistakes of the past. But in order to do so, in order to fulfill your solemn duty to pass on to your children a better world than the one you inherited, you need to do things differently.

I would like to quote Václav Havel, who in his commencement speech at Harvard in 1995 spoke of the concept of “a radical renewal of our sense of responsibility. “Our conscience must catch up to our reason,” he said at the time. And he reminded me of the words of the famous Greek writer Nikos Kazantzakis who wrote “Embrace responsibility, and tell yourself, I alone will save the world. And if all is lost, it will be my fault.”

It is this sentiment that led me into a life of public service, as an elected Member of Parliament, Minister, party leader and Prime Minister. And, it is this underlying message of collective responsibility and individual actions that I hope your generation will carry forward.

Your first responsibility is to radically reimagine democracy in the 21st century by, first of all, not neglecting your civic duties. No, no, I do not suggest all of you should become politicians. But for those of you who are contemplating public service, I wholeheartedly encourage you to pursue this path. Because if the best and brightest don’t enter the public domain, then you are leaving space for others to do so.

A famous Greek rock star of my generation sang a verse which always struck a chord with me. “I am afraid of the things that will happen to me, without me.” Don’t let that happen to your generation.

For those of you who will embark on the fascinating journey of public service, please remember that it is your responsibility to think ahead boldly, not to fear the disfavor of the crowd and to explain again and again that politics is much more than reflecting the interests of specific groups or lobbies.

And for those of you who choose other walks of life, please remember the lesson of Ancient Athens, where Democracy flourished for the first time: In order for a democracy to thrive all its citizens must be involved, in one way or another, in the affairs of the state.

If the city thrives, Thucydides had Pericles say, we will all be better off. In his funeral oration – which in my mind is still one of the most remarkable texts ever written – he said the interest of a private citizen is better served when the city as a whole is more successful than if there is individual prosperity but collective failure. A man may be personally well-off, but if his country is destroyed, he shares in the general ruin. Whereas private misfortune is much more easily survived in a country which itself enjoys good fortune.

Democracy, that elusive rule of the people by the people, for the people, was the most powerful leap of faith in human history. And it placed humans at the center of the universe.

In ancient Greece, buildings were built to accommodate the body and please the eye of men and women, not giants. Gods were portrayed as human beings, not animals, monsters or fantastic creatures.

And the ruler – the lawmaker and the judge – was for the first time an ordinary citizen. As Sophocles wrote in Antigone, “Wonders there are many – none more wonderful than man.”

Reinventing democracy for the 21st century may sound like a tall order. But this is the challenge ahead of you.

I urge you, don’t leave it to others to ensure the survival of our democratic ideals. If you think you are the best and the brightest – which you should, because you are graduating from this great school – then assume your responsibilities. Because you cannot outsource this responsibility to anyone else.

What democracy will look like in 20 or 30 years, when you are in positions of power, is completely up to you.
You are blessed with an outstanding education. I am sure you have all overcome one form of adversity or another to stand where you are today. Do not lose your faith that you can change the world and make it a better place for all.

Your University has taught you the power of rational thinking. Embrace it with vigor. President Obama, speaking at another Commencement address a few years ago, was right to point out that “in politics and in life, ignorance is not a virtue. It is not cool not to know what you’re talking about.” But, may I add, do so with humility. With radical humility. As much as you take pride in what you have achieved, do not let anyone accuse you of being out of touch-elite.

Don’t just think inside the bubble. Reach out to those who do not share the same privilege of a university education. Understand their grievances.

Be proud of your achievements but do not succumb to the arrogance of believing that everything you have achieved in life was due exclusively to your hard work. Luck plays a bigger role in life than we think.

Αnd before I take my leave there is a last charge, I would like to make to you from the perspective of my middle years. While you are doing the utmost to improve the world and to make your mark in it, take time to enjoy that great gift God has given you – life.

For those of you who will embark on the fascinating journey of public service, please remember that it is your responsibility to think ahead boldly, not to fear the disfavor of the crowd and to explain again and again that politics is much more than reflecting the interests of specific groups or lobbies.

And for those of you who choose other walks of life, please remember the lesson of Ancient Athens, where Democracy flourished for the first time: In order for a democracy to thrive all its citizens must be involved, in one way or another, in the affairs of the state.

If the city thrives, Thucydides had Pericles say, we will all be better off. In his funeral oration – which in my mind is still one of the most remarkable texts ever written – he said the interest of a private citizen is better served when the city as a whole is more successful than if there is individual prosperity but collective failure. A man may be personally well-off, but if his country is destroyed, he shares in the general ruin. Whereas private misfortune is much more easily survived in a country which itself enjoys good fortune.

Democracy, that elusive rule of the people by the people, for the people, was the most powerful leap of faith in human history. And it placed humans at the center of the universe.

In ancient Greece, buildings were built to accommodate the body and please the eye of men and women, not giants. Gods were portrayed as human beings, not animals, monsters or fantastic creatures.

And the ruler – the lawmaker and the judge – was for the first time an ordinary citizen. As Sophocles wrote in Antigone, “Wonders there are many – none more wonderful than man.”

Reinventing democracy for the 21st century may sound like a tall order. But this is the challenge ahead of you.

I urge you, don’t leave it to others to ensure the survival of our democratic ideals. If you think you are the best and the brightest – which you should, because you are graduating from this great school – then assume your responsibilities. Because you cannot outsource this responsibility to anyone else.

What democracy will look like in 20 or 30 years, when you are in positions of power, is completely up to you.

You are blessed with an outstanding education. I am sure you have all overcome one form of adversity or another to stand where you are today. Do not lose your faith that you can change the world and make it a better place for all.

Your University has taught you the power of rational thinking. Embrace it with vigor. President Obama, speaking at another Commencement address a few years ago, was right to point out that “in politics and in life, ignorance is not a virtue. It is not cool not to know what you’re talking about.” But, may I add, do so with humility. With radical humility. As much as you take pride in what you have achieved, do not let anyone accuse you of being out of touch-elite.

Don’t just think inside the bubble. Reach out to those who do not share the same privilege of a university education. Understand their grievances.

Be proud of your achievements but do not succumb to the arrogance of believing that everything you have achieved in life was due exclusively to your hard work. Luck plays a bigger role in life than we think.

Αnd before I take my leave there is a last charge, I would like to make to you from the perspective of my middle years. While you are doing the utmost to improve the world and to make your mark in it, take time to enjoy that great gift God has given you – life.

The pursuit of happiness is a Greek bequest like democracy. The scholar Edith Hamilton, in comparing previous civilizations to the Greeks, noted that earlier cultures were preoccupied with death and focused all their art on it, while the Greeks turned full face to celebrate life.

“To rejoice in life, to find the world beautiful and delightful to live in, was a mark of the Greek spirit, which distinguished it from all that had gone before,” she wrote.

A century ago, the Greek poet Constantinos Cavafy wrote his most famous poem, “Ithaca”. Its meaning was simple. It is not the destination, but the journey that matters.

“Ithaka gave you the marvelous journey. Without her you wouldn’t have set out. She has nothing left to give you now. And if you find her poor, Ithaka won’t have fooled you. Wise as you will have become, so full of experience, you’ll have understood by then what these Ithakas mean”.

I want to wish you all great success in achieving the goals you have set for yourselves today, but in time you’ll discover, as I have, that nothing will bring you as much fulfillment as the relationships you create and nurture in your lives.

Give the coming years the best of your talents and energy, but don’t overlook the love of your parents and siblings sitting here today, who watch you with unconcealed joy as you set out to discover the lives awaiting you in this twenty-first century.

And just as important, give as much thought and care to the relationships you will build in the future with your husband or wife, your children and your friends.

As the Beatles, the great philosophers of my youth, put it, “And in the end, the love you take is equal to the love you make.” Above all, that’s what counts the most, and that’s where you’ll find your greatest satisfaction.

The best advice I can give you as I bid you farewell is don’t worry about the winds and storms you may encounter as you embark on life in the real world. Human beings were not made for safe harbors. Set sail for the far horizons. I can guarantee you it’s going to be a great adventure.

Thank you.

>

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης απηύθυνε ομιλία στην 146η Τελετή Αποφοίτησης του Boston College, στη Βοστώνη. Στη διάρκεια της τελετής ο Πρωθυπουργός αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του Boston College.

Ακολουθεί ολόκληρη η ομιλία (ανεπίσημη μετάφραση από τα αγγλικά):

Πατέρα Leahy, Πρόεδρε του Διοικητικού Συμβουλίου John Fish, Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και Πρυτανικές Αρχές, Επίτιμοι Προσκεκλημένοι, Κυρίες και Κύριοι, και Απόφοιτοι της Τάξης του 2022.

Σας ευχαριστώ πολύ που με προσκαλέσατε να μιλήσω ενώπιόν σας σήμερα, σε μία πόλη που έχω μέσα στην καρδιά μου και ένα Κολλέγιο που είναι κυριολεκτικά μέρος του DNA της οικογένειάς μου.

Είναι μεγάλη τιμή και μεγάλη μου χαρά που έχω την ευκαιρία να μιλήσω σήμερα εδώ, αλλά πρέπει να ομολογήσω ότι παραλίγο να μην τα καταφέρω. Όταν ο Πατέρας Leahy με προσκάλεσε, πριν από αρκετούς μήνες, να απευθύνω ομιλία στην τελετή αποφοίτησής σας, δέχτηκα αμέσως.

Όμως, λίγες εβδομάδες αργότερα, ο Πρόεδρος Biden με προσκάλεσε σε επίσημη επίσκεψη στον Λευκό Οίκο στις 16 Μαΐου, δηλαδή πριν από μία εβδομάδα, και η Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων Nancy Pelosi με κάλεσε να μιλήσω σε κοινή συνεδρίαση του Κογκρέσου μία μέρα αργότερα.

Όμως αυτή η ευτυχής συγκυρία μου έθεσε ένα μεγάλο δίλημμα. Τι θα έπρεπε να κάνω στο ενδιάμεσο της επίσκεψής μου μεταξύ DC (Ουάσιγκτον) και BC (Boston College).

Η απλούστερη απάντηση θα ήταν να μείνω στην Αμερική εννέα ολόκληρες μέρες, ίσως επισκεπτόμενος κάποιες από τις δυναμικές ελληνικές κοινότητες των Ηνωμένων Πολιτειών. Αλλά με τον πόλεμο να μαίνεται 500 μίλια από τα σύνορα της Ελλάδας, δεν υπήρχε περίπτωση να λείψω από την πατρίδα μου για τόσο μεγάλο διάστημα.

Η επόμενη -αλλά πιο εξαντλητική επιλογή- ήταν να κάνω τέσσερα υπερατλαντικά αεροπορικά ταξίδια κατά τη διάρκεια αυτών των εννέα ημερών. Να πάω δηλαδή στην Washington, μετά να επιστρέψω στην πατρίδα για να ασχοληθώ με τα καθήκοντά μου και μετά να πετάξω πίσω στη Βοστώνη για να μιλήσω σήμερα στην τελετή αποφοίτησής σας.

Η τελευταία επιλογή ήταν να ζητήσω από τον Πατέρα Leahy αναβολή ενός έτους. Αλλά υπάρχουν τρεις σημαντικοί λόγοι για τους οποίους ήξερα ότι δεν μπορούσα να κάνω κάτι τέτοιο.

Ο πρώτος λόγος είναι ότι η σύζυγός μου, Μαρέβα, σπούδασε στο Boston College αποφοιτώντας με πτυχίο στις Πολιτικές Επιστήμες το 1989. Και ήξερα ότι θα την απογοήτευα πολύ, παρότι μπορεί να μην έλεγε τίποτα.

Δεύτερον, ο γιος μου, Κωνσταντίνος, αποφοίτησε από το Boston College το 2020 με πτυχίο στην Ιστορία και ήξερα ότι αν δεν ερχόμουν, θα άκουγα πολλά!

Τρίτον, δεν υπήρχε περίπτωση να έχανα ποτέ την ευκαιρία να μιλήσω στους αποφοίτους του επιφανέστερου Αμερικανικού Κολλεγίου με ελληνικό μότο: «Αιέν Αριστεύειν». Εν τέλει, αυτοί είναι οι λόγοι που αποφάσισα να ταξιδέψω από την Ελλάδα στην Αμερική δύο φορές τις τελευταίες 9 ημέρες και είμαι τόσο χαρούμενος που το έκανα!

Γνωρίζετε ότι το μότο του Harvard είναι στα λατινικά: «Veritas» – Αλήθεια. Στα λατινικά είναι και το μότο του Yale «Lux et Veritas» – Φως και Αλήθεια.

Αλλά ας το παραδεχτούμε. Όταν η φιλοσοφία σου είναι το «Αιέν Αριστεύειν», γνωρίζεις ήδη πώς να αναζητήσεις την Αλήθεια και το Φως. Άλλωστε είναι καλύτερο να επιλέγει κανείς ένα μότο από τα Ελληνικά, την αυθεντική γλώσσα των φιλοσόφων. Κρίμα που οι ιδρυτές αυτών των επίσης φημισμένων πανεπιστημίων δεν είχαν λάβει Ιησουίτικη παιδεία.

Μιλώντας για αριστεία, επιτρέψτε μου να συγχαρώ τον προπονητή Jerry York για την εκπληκτική του καριέρα. Γνωρίζουμε πολύ λίγα για το χόκεϊ επί πάγου στην Ελλάδα, αλλά υποθέτω ότι 1.162 νίκες και τέσσερα εθνικά πρωταθλήματα σίγουρα ταιριάζουν με το «Αιέν Αριστεύειν». Κύριε, προπονητά, εύχομαι να απολαύσετε την περίοδο της συνταξιοδότησής σας.

Κυρίες και κύριοι,

Kαθώς προετοίμαζα την ομιλία μου για σήμερα, θυμήθηκα τις μέρες της αποφοίτησής μου από το Πανεπιστήμιο, μια ολόκληρη γενιά πριν, το 1990.

Oμιλητής στην δική μου τελετή αποφοίτησης εκείνες τις συναρπαστικές ημέρες ήταν ο Καγκελάριος της Δυτικής Γερμανίας, Helmut Kohl, ο οποίος προετοίμαζε ήδη το έδαφος για την επανένωση της διαιρεμένης χώρας του.

«Είναι μέρες χαράς, υπερηφάνειας και ευγνωμοσύνης», μάς είχε πει τότε ο Καγκελάριος Kohl. «Η ελευθερία και η ενότητα γίνονται πραγματικότητα. Το όνειρο ενός ελεύθερου, ειρηνικού και δίκαιου κόσμου θα πραγματοποιηθεί, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα εγκαταλείψουμε τις κοινές μας προσπάθειες».

Και εκείνος κι εμείς στο ακροατήριο, είχαμε κάθε λόγο να είμαστε ενθουσιώδεις. Μόλις οκτώ μήνες πριν από την αποφοίτησή μου, το Τείχος του Βερολίνου, το απόλυτο σύμβολο διαχωρισμού μεταξύ ελευθερίας και δημοκρατίας από τη μία πλευρά και καταστολής και ολοκληρωτισμού από την άλλη, είχε καταρρεύσει.

Ακόμη θυμάμαι να ανατριχιάζω, παρακολουθώντας από την τηλεόραση αυτά τα γεγονότα να εκτυλίσσονται.

Μέσα σε ένα χρόνο από τότε, τα κομμουνιστικά καθεστώτα της Ανατολικής Ευρώπης ανετράπησαν, η Σοβιετική Ένωση έπαψε να υπάρχει και τα τελευταία απομεινάρια του Ψυχρού Πολέμου εξαφανίστηκαν.

Είναι δύσκολο να σας μεταδώσω πόσο αισιόδοξες ήταν οι εποχές εκείνες. Δεν απολαμβάναμε απλώς τη στιγμή. Κάναμε και προβλέψεις για το μέλλον.

Σε ένα δοκίμιο με πολυάριθμες αναφορές, «Το τέλος της Ιστορίας;» -προσέξτε το ερωτηματικό- ο πολιτικός επιστήμονας Francis Fukuyama έγραφε πως «ο θρίαμβος των Δυτικών ιδεών, αντικατοπτρίζεται στο γεγονός ότι κάθε άλλο σύστημα, ως εφικτή εναλλακτική προς στον Δυτικό Φιλελευθερισμό, έχει πλήρως εξαντληθεί».

Αυτό φαινόταν μια πολύ προφανής παραδοχή εκείνη την εποχή.

Πιστεύαμε τότε ότι ο οικονομικός θρίαμβος της Δύσης επί της Σοβιετικής Ένωσης είχε αμετάκλητα καταδείξει ότι η Δημοκρατία ήταν η ιδανική μορφή διακυβέρνησης για κάθε εποχή και κάθε λαό.

Πιστεύαμε ότι ο παγκόσμιος καπιταλισμός, το ελεύθερο εμπόριο και η κατάργηση των εμποδίων στην επικοινωνία, αυτό που ονομάζουμε σήμερα παγκοσμιοποίηση, θα οδηγούσαν σε έναν νέο κόσμο ευημερίας για όλους.

Πιστεύαμε στη δύναμη της τεχνολογίας και της καινοτομίας για την επίλυση όλων των προβλημάτων.

Λοιπόν, κυρίες και κύριοι, αντί να δημιουργήσουμε αυτόν τον ελεύθερο, ειρηνικό και δίκαιο κόσμο, για τον οποίο μιλούσε ο Καγκελαριος Kohl, αντ’ αυτού η δική μου γενιά που αποφοίτησε και οι ηγέτες της, σταματήσαμε την προσπάθεια, αφεθήκαμε στον φιλελεύθερο εφησυχασμό μας και τελικά «χαλαρώσαμε τις κοινές μας προσπάθειες» όπως το έλεγε ο Καγκελάριος.

Τότε, ήταν πιο δύσκολο, μέσα στο κλίμα αισιοδοξίας, να διακρίνουμε τα σημάδια ότι ο κόσμος ήταν πράγματι πολύ πιο περίπλοκος και ότι η ελευθερία και η Δημοκρατία επρόκειτο να αντιμετωπίσουν ένα τσουνάμι προκλήσεων, μεταξύ των οποίων και η άνοδος των λαϊκιστικών και εθνικιστικών αντιλήψεων σε ολόκληρο τον κόσμο. Αλλά πρέπει να σας πω, αυτά τα σημάδια υπήρχαν.

Αλλά η γενιά μου πίστεψε ότι η Δημοκρατία ήταν εύκολη υπόθεση. Ξεχάσαμε ότι απαιτεί συνεχή προσπάθεια και συστηματική συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.

Όταν ο σπουδαίος Πρόεδρός σας Abraham Lincoln μιλούσε εύγλωττα για το «ανολοκλήρωτο έργο της Δημοκρατίας», σκοπός του ήταν αυτές οι λέξεις να αντηχήσουν στο μέλλον, αλλά στη δεκαετία του ‘90, έμειναν μόνο στις σελίδες της Ιστορίας.

Μπροστά στην ευφορία που δημιούργησε η κατάρρευση του κομμουνισμού, πολιτικοί και πολιτικοί επιστήμονες θεώρησαν ότι ο οικονομικός φιλελευθερισμός θα δημιουργούσε πιο ανοιχτές κοινωνίες τόσο στη Ρωσία όσο και στην Κίνα.

Και θα περιόριζε τις φιλοδοξίες των απολυταρχικών ηγετών που πάντοτε αντιμετωπίζουν με απαξίωση τους πυλώνες της Δημοκρατίας -ελεύθερη έκφραση, ελευθεροτυπία, ελεύθερες εκλογές- και επιδιώκουν την ανατροπή τους με κάθε δυνατό μέσο.

Μπέρδεψαν την άνοδο της χρηματιστηριακής αγοράς με την παγκόσμια ευημερία. Δεν συνειδητοποίησαν ότι όλες οι μεγάλες ανατροπές παράγουν όχι μόνο νικητές αλλά και ηττημένους.

Η γενιά μου και οι ηγέτες της χρειάστηκαμε χρόνο για να καταλάβουμε ότι οι Δημοκρατίες μας απειλούνται από τις Σειρήνες των λαϊκιστών που προσφέρουν εύκολες λύσεις σε περίπλοκα προβλήματα. Οι φωνές τους ακούγονται, κυρίως επειδή η εισοδηματική ανισότητα έχει αυξηθεί στις κοινωνίες μας και πολλοί, δικαιολογημένα, αισθάνονται ότι έχουν μείνει πίσω.

Αυτοί είναι οι νέοι διαχωρισμοί στο εσωτερικό των κοινωνιών μας – διαχωρισμοί που είναι αντικείμενο εκμετάλλευσης από την αδυναμία να εκτιμήσουμε τη δύναμη της ταυτότητας, την αξία του ανήκειν σε μια κοινότητα και τη σημασία που έχει αυτό για ανθρώπους που απλά δεν μπορούν να κατανοήσουν έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία.

Τα τελευταία τριάντα χρόνια, αγκαλιάσαμε ολόψυχα την τεχνολογία ως δύναμη του καλού, χωρίς να αναλύσουμε πλήρως τις οικονομικές, κοινωνικές αλλά και ηθικές επιπτώσεις της.

Πάρτε για παράδειγμα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πριν από μία δεκαετία, χαιρετίζονταν, δίχως αμφιβολία, ως μια κοινωνική επανάσταση, ανατρέποντας την παραδοσιακή από πάνω προς τα κάτω ιεραρχία της πληροφόρησης και των μέσων ενημέρωσης.

Η αποθέωση της ελευθερίας του λόγου. Ένα θεόσταλτο εργαλείο που θα επέτρεπε στις δημοκρατικές δυνάμεις σε όλο τον κόσμο να οργανωθούν και να γκρεμίσουν την κυβερνητική λογοκρισία αυταρχικών καθεστώτων.

Και πού βρισκόμαστε σήμερα; Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πολώνουν τη δημόσια συζήτηση και μετατρέπουν τη δημόσια σφαίρα σε μια σύγχρονη εκδοχή του Πύργου της Βαβέλ, όπου μιλάμε διαφορετικές γλώσσες και ακούμε μόνο όσους μοιράζονται τις ίδιες απόψεις μαζί μας.

Επιπλέον, είμαστε και πάλι αντιμέτωποι με το αδιανόητο. Έναν πόλεμο στην ευρωπαϊκή ήπειρο που προκαλεί ατελείωτο ανθρώπινο πόνο, αλλά μας απειλεί και με παγκόσμια ύφεση.

Για να μην αναφέρουμε τον «ελέφαντα στο δωμάτιο», την κλιματική αλλαγή. Το πιο περίπλοκο πρόβλημα συλλογικής δράσης που έχει αντιμετωπίσει ποτέ η ανθρωπότητα.

Είμαι βέβαιος ότι θα σκέφτεστε, «γιατί ο Πατέρας Leahy κάλεσε αυτόν τον τύπο να μιλήσει για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος σε μια μέρα γιορτής και χαράς»;

Το κάνω ακριβώς επειδή έχω πολύ μεγάλη πίστη ότι η γενιά σας δεν θα επαναλάβει τα λάθη του παρελθόντος. Αλλά για να το πετύχετε αυτό, για να εκπληρώσετε το ιερό καθήκον σας να αφήσετε στα παιδιά σας έναν καλύτερο κόσμο από αυτόν που κληρονομήσατε, πρέπει να λειτουργήσετε με διαφορετικό τρόπο.

Θα ήθελα να επικαλεστώ τα λόγια του Vaclav Havel, ο οποίος στην ομιλία του κατά την τελετή αποφοίτησης στο Χάρβαρντ το 1995, μίλησε για την έννοια της «ριζικής ανανέωσης του αισθήματος ευθύνης μας».

«Η συνείδησή μας πρέπει να φτάσει να συμβαδίζει με τη λογική μας», έλεγε τότε. Και μου θύμισε τα λόγια του διάσημου Έλληνα συγγραφέα, του Νίκου Καζαντζάκη που έγραψε: «Ν’ αγαπάς τὴν εὐθύνη. Να λές: Εγώ, εγώ μονάχος μου έχω χρέος νὰ σώσω τη γης. Αν δε σωθεί, εγώ φταίω».

Είναι αυτή η αίσθηση ευθύνης που με οδήγησε στον δημόσιο βίο, ως Βουλευτή, Υπουργό, αρχηγό κόμματος και Πρωθυπουργό. Και είναι αυτό το βασικό μήνυμα της συλλογικής ευθύνης και της ατομικής δράσης που ελπίζω η γενιά σας να κάνει πράξη.

Η πρώτη σας ευθύνη είναι να αλλάξετε ριζικά τον τρόπο που οραματίζεστε τη Δημοκρατία στον 21ο αιώνα, χωρίς να παραμελείτε τα «πολιτικά» σας καθήκοντα. Όχι, όχι, δεν προτείνω να γίνετε όλοι πολιτικοί.

Αλλά για όσους από εσάς σκέφτεστε να υπηρετήσετε τα κοινά, σας ενθαρρύνω ολόψυχα να ακολουθήσετε αυτό το μονοπάτι. Γιατί αν οι καλύτεροι και οι πιο έξυπνοι δεν εισέλθουν στο δημόσιο πεδίο, τότε αφήνετε χώρο σε άλλους να το πράξουν.

Ένας διάσημος Έλληνας ροκ σταρ της γενιάς μου, τραγούδησε έναν στίχο που πάντα με με άγγιζε. «Φοβάμαι όλα αυτά που θα γίνουν για μένα, χωρίς εμένα». Μην αφήσετε αυτό να συμβεί στη γενιά σας.

Όσοι από εσάς ξεκινήσετε το συναρπαστικό ταξίδι να υπηρετήσετε τα κοινά, θυμηθείτε ότι είναι δική σας ευθύνη να σκέφτεστε τολμηρά, να μην φοβάστε αποφάσεις που δεν είναι δημοφιλείς και να εξηγείτε ξανά και ξανά ότι η πολιτική είναι κάτι πολύ περισσότερο από την αντανάκλαση συμφερόντων συγκεκριμένων ομάδων ή λόμπι.

Και για όσους από εσάς επιλέξετε άλλους δρόμους στη ζωή σας, σας παρακαλώ θυμηθείτε το δίδαγμα της Αρχαίας Αθήνας: Για να ευδοκιμήσει μια Δημοκρατία πρέπει όλοι οι πολίτες να συμμετέχουν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο στις υποθέσεις του κράτους.

Αν η πόλη ευδοκιμεί, όπως λέει ο Περικλής σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, θα είμαστε όλοι καλύτερα. Λέει στον Επιτάφιο λόγο ο Περικλής: το συμφέρον ενός ιδιώτη εξυπηρετείται καλύτερα όταν η πόλη στο σύνολό της είναι επιτυχημένη παρά όταν υπάρχει ατομική ευημερία αλλά συλλογική αποτυχία. Ένας άνθρωπος μπορεί να είναι προσωπικά ευκατάστατος, αλλά αν η χώρα του καταστραφεί, γίνεται μέτοχος αυτής της γενικής καταστροφής. Ενώ αντίθετα η προσωπική ατυχία είναι πολύ πιο εύκολα αντιμετωπίσιμη σε μια χώρα που χαίρει ευημερίας.

Η Δημοκρατία, αυτή η μέχρι τότε αδιανόητη ιδέα της διακυβέρνησης του λαού από τον λαό, για τον λαό, ήταν το πιο σημαντικό άλμα προόδου στην ανθρώπινη ιστορία. Και τοποθέτησε τον άνθρωπο στο κέντρο του σύμπαντος.

Στην αρχαία Ελλάδα, τα κτίρια κατασκευάζονταν για να φιλοξενούν ανθρώπινα σώματα και να τέρπουν τα μάτια ανδρών και γυναικών, όχι γιγάντων. Οι Θεοί απεικονίζονταν ως άνθρωποι, όχι ως ζώα, τέρατα ή φανταστικά πλάσματα.

Και ο κυβερνήτης -ο νομοθέτης και ο δικαστής- ήταν για πρώτη φορά ο απλός πολίτης. Όπως έγραψε ο Σοφοκλής στην Αντιγόνη: «Θαύματα υπάρχουν πολλά, τίποτε όμως πιο θαυμαστό από τον άνθρωπο».

Η επανεφεύρεση της δημοκρατίας τον 21ο αιώνα μπορεί να ακούγεται δύσκολη υπόθεση. Αλλά αυτή είναι η πρόκληση που έχετε μπροστά σας.

Σας προτρέπω να μην αφήνετε σε άλλους να κρίνουν την επιβίωση των δημοκρατικών μας ιδεωδών.

Εάν πιστεύετε ότι είστε οι καλύτεροι και ο πιο έξυπνοι -που πρέπει να το πιστεύετε, αφού αποφοιτάτε από αυτό το πανεπιστήμιο- τότε αναλάβετε τις ευθύνες σας.

Επειδή δεν μπορείτε να αναθέσετε αυτήν την ευθύνη σε κανέναν άλλο.

Το πώς θα μοιάζει η Δημοκρατία σε 20 ή 30 χρόνια, όταν εσείς θα είστε σε θέσεις επιρροής και εξουσίας, εξαρτάται από εσάς.

Έχετε την ευλογία να έχετε αποκτήσει μια εξαιρετική εκπαίδευση. Είμαι βέβαιος ότι όλοι έχετε ξεπεράσει τη μια ή την άλλη μορφή αντιξοότητας για να βρίσκεστε εδώ που βρίσκεστε σήμερα. Μη χάνετε την πίστη σας ότι μπορείτε να αλλάξετε τον κόσμο και να τον κάνετε ένα καλύτερο μέρος για όλους.

Το πανεπιστήμιό σας σάς έχει διδάξει τη δύναμη της ορθολογικής σκέψης. Αγκαλιάστε την με σθένος. Ο Πρόεδρος Ομπάμα, μιλώντας σε μια άλλη τελετή αποφοίτησης πριν από μερικά χρόνια, είχε επισημάνει πολύ σωστά ότι «στην πολιτική και στη ζωή, η άγνοια δεν είναι αρετή. Δεν είναι ωραίο να μην ξέρεις για τι μιλάς».

Αλλά θα ήθελα να προσθέσω το εξής: κάντε το με ταπεινοφροσύνη. Με απόλυτη ταπεινοφροσύνη. Όσο περήφανοι και αν είστε για όσα πετύχατε, μην αφήσετε κανέναν να σας κατηγορήσει ότι είστε μια απόμακρη ελίτ.

Μην σκέφτεστε κλεισμένοι μέσα στον μικρόκοσμό σας. Πλησιάστε όσους δεν είχαν το προνόμιo μίας πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Κατανοήστε τις ανησυχίες τους.

Να είστε περήφανοι για τα επιτεύγματά σας, αλλά μην υποκύπτετε στην αλαζονεία να πιστεύετε ότι όλα όσα έχετε καταφέρει στη ζωή οφείλονται αποκλειστικά στη σκληρή δουλειά σας. Η τύχη παίζει μεγαλύτερο ρόλο στη ζωή απ’ ό,τι νομίζουμε.

Και προτού κατέβω από το βήμα, υπάρχει κάτι ακόμα που θέλω να μοιραστώ μαζί σας, από την εμπειρία μου ως μεσήλικας. Ενώ θα κάνετε ό,τι περισσότερο μπορείτε για να βελτιώσετε τον κόσμο και να αφήσετε το σημάδι σας σε αυτόν, αφιερώστε χρόνο για να απολαύσετε το μεγάλο δώρο που σας χάρισε ο Θεός: τη ζωή.

Το κυνήγι της ευτυχίας είναι ένα ελληνικό κληροδότημα, όπως η Δημοκρατία. Η ακαδημαϊκός Edith Hamilton, συγκρίνοντας προηγούμενους πολιτισμούς με τον Ελληνικό πολιτισμό, σημείωσε ότι τους παλαιότερους πολιτισμούς τους απασχολούσε ο θάνατος και επικέντρωναν όλες τους τις Τέχνες σε αυτόν, ενώ οι Έλληνες κοίταξαν κατάματα τη χαρά της ζωής.

«Το να χαίρεσαι τη ζωή, το να βρίσκεις τον κόσμο όμορφο και ευχάριστο για να ζεις μέσα του, ήταν σημάδι του ελληνικού πνεύματος, που το ξεχώριζε από όσα προηγήθηκαν», έγραψε η Hamilton.

Πριν από έναν αιώνα, ο Κωνσταντίνος Καβάφης έγραφε το πιο διάσημο ποίημά του, την «Ιθάκη». Το νόημά του ήταν απλό. Σημασία δεν έχει ο προορισμός, αλλά το ταξίδι.

«Η Ιθάκη σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξίδι.
Χωρίς αυτήν δεν θα ‘βγαινες στον δρόμο.
Άλλά δεν έχει να σε δώσει πια.
Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες οι Ιθάκες τί σημαίνουν»

Θέλω να ευχηθώ σε όλους σας καλή επιτυχία στην επίτευξη των στόχων που έχετε θέσει για τον εαυτό σας σήμερα, αλλά με τον καιρό θα ανακαλύψετε, όπως και εγώ, ότι τίποτα δεν θα σας κάνει να νιώσετε πιο πλήρεις, από τις σχέσεις που δημιουργείτε και καλλιεργείτε στη ζωή σας.

Δώστε στα χρόνια που έρχονται ό,τι καλύτερο από το ταλέντο και τον δυναμισμό σας, αλλά μην παραβλέψετε την αγάπη των γονέων και των αδελφών σας που βρίσκονται σήμερα εδώ και σας θαυμάζουν, με χαρά που δεν κρύβεται, καθώς ξεκινάτε να ανακαλύψετε τη ζωή που ανοίγεται μπροστά σας σε αυτόν, τον 21ο, αιώνα.

Και είναι εξίσου σημαντικό να σκεφτείτε και να φροντίσετε τις σχέσεις που θα δημιουργήσετε στο μέλλον με τον σύζυγο ή τη συζυγό σας, τα παιδιά σας και τους φίλους σας.

Όπως έλεγαν κι οι Beatles, οι μεγάλοι «φιλόσοφοι» της νιότης μου: «Και στο τέλος, η αγάπη που παίρνεις είναι τόση όση και η αγάπη που δίνεις». Πάνω απ’ όλα, αυτό μετρά περισσότερο και εκεί θα βρείτε τη μεγαλύτερη ικανοποίηση.

Η καλύτερη συμβουλή που μπορώ να σας δώσω, καθώς σας αποχαιρετώ, είναι να μην ανησυχείτε για τους ανέμους και τις καταιγίδες που μπορεί να συναντήσετε καθώς ξανοίγεστε στην πραγματική ζωή. Οι άνθρωποι δεν φτιάχτηκαν για ασφαλή λιμάνια. Σαλπάρετε για τους μακρινούς ορίζοντες. Σας εγγυώμαι ότι θα είναι μια σπουδαία περιπέτεια.

Σας ευχαριστώ

 

 

 

 

 

SHARE

Περισσότερα

MORE NEWS DESK

TOP LINE

Ο Αλέξης Τσίπρας στο πλευρό του Αθανασίου Πλεύρη και εναντίον των εξαθλιωμένων υγειονομικών
40.000 ελληνικές οικογένειες περιμένουν κάποιον δικό τους που δεν θα επιστρέψει ποτέ στο σπίτι
Μαρία Δεναξά> Κι όμως ο Τσιτσιπάς είπε το αυτονόητο
Mνήμες από τις πιο σκοτεινές μέρες διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ ξύπνησε η συνέντευξη Μιωνή στον ΑΝΤ1
Δημοσκόπηση Marc> 10 μονάδες η διαφορά ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ και μάλιστα με αυξητικές τάσεις
Μα πού πρέπει να απλώσω την πετσέτα θαλάσσης μου;
Ακόμα μία ηχηρή παραίτηση στη Silicon Valley> Αποχωρεί ο CEO του Pinterest, Ben Silbermann
Yossi Amrani> Οι Συμφωνίες του Αβραάμ είναι ένα περιφερειακό αποτέλεσμα πραγματικής πολιτικής
To Aνώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ επιχειρεί να διασώσει τα κουνούπια (fan club του dj Valentino) από την μαζική εξόντωση και τη προθυμία αυτοχειρίας τους
O Kωνσταντίνος Τζούμας έφυγε ξαφνικά μετά την ξαφνική επιστροφή του καρκίνου που είχε νικήσει ήδη από το 2004
New York Times> Γιατί οι πλούσιοι Νεοϋορκέζοι εγκαταλείπουν την παγκόσμια πρωτεύουσα του πλανήτη
ISRAEL>COVID-19 vaccine reduces sperm concentration, but effect is only temporary