Η ανάλυση χιλιάδων όγκων αποκάλυψε έναν θησαυρό ενδείξεων σχετικά με τα αίτια του καρκίνου, που αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό βήμα προς την εξατομίκευση θεραπειών. Οι ερευνητές λένε ότι για πρώτη φορά είναι δυνατό να ανιχνευθούν μοτίβα –που ονομάζονται μεταλλαξιογόνες υπογραφές– στο DNA των καρκίνων.
Αυτά τα μοτίβα παρέχουν ενδείξεις, συμπεριλαμβανομένου του εάν ένας ασθενής είχε στο παρελθόν έκθεση σε περιβαλλοντικές αιτίες καρκίνου, όπως το κάπνισμα ή η υπεριώδης ακτινοβολία, για παράδειγμα. Πρόκειται για κάτι σημαντικό καθώς αυτές οι υπογραφές επιτρέπουν στους γιατρούς να εξετάσουν τον όγκο κάθε ασθενή και να τον ταιριάξουν με συγκεκριμένες θεραπείες και φάρμακα.
Ωστόσο, αυτά τα μοτίβα μπορούν να ανιχνευθούν μόνο μέσω ανάλυσης των τεράστιων ποσοτήτων δεδομένων που ανακαλύφθηκαν από την αλληλουχία ολόκληρου του γονιδιώματος, προσδιορίζοντας τη γενετική σύνθεση ενός κυττάρου.
Η κύρια συγγραφέας της μελέτης, Serena Nik-Zainal, είναι καθηγήτρια γονιδιωματικής ιατρικής και βιοπληροφορικής στο Πανεπιστήμιο του Cambridge και επίτιμη σύμβουλος κλινικής γενετικής στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του Cambridge. Όπως η ίδια είπε: «Είναι σαν να κοιτάς μια πολύ πολυσύχναστη παραλία με χιλιάδες ίχνη στην άμμο. Στο μη εκπαιδευμένο μάτι, τα ίχνη φαίνονται τυχαία και χωρίς νόημα.
Αλλά αν είστε σε θέση να τα μελετήσετε προσεκτικά, μπορείτε να μάθετε πολλά για το τι συμβαίνει, να διακρίνετε τα αποτυπώματα ζώων και ανθρώπων, είτε είναι ενήλικας είτε παιδί, προς ποια κατεύθυνση πηγαίνουν κ.λπ. Είναι το ίδιο πράγμα με τις μεταλλαξιογόνες υπογραφές. Η χρήση της αλληλουχίας ολόκληρου του γονιδιώματος μπορεί να προσδιορίσει ποια “αποτυπώματα” είναι σχετικά/σημαντικά και να αποκαλύψει τι συνέβη με την ανάπτυξη του καρκίνου».
Οι ερευνητές ανέλυσαν την πλήρη γενετική σύνθεση ή τις αλληλουχίες ολόκληρου του γονιδιώματος (WGS) περισσότερων από 12.000 ασθενών με καρκίνο στο NHS. Κατάφεραν να εντοπίσουν 58 νέες μεταλλαξιογόνες υπογραφές, υποδηλώνοντας ότι υπάρχουν πρόσθετες αιτίες καρκίνου που δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητές.
Η Nik-Zainal πρόσθεσε: «Ο λόγος για τον οποίο είναι σημαντικό να προσδιορίζονται μεταλλαξιογόνες υπογραφές είναι επειδή μοιάζουν σαν τα δακτυλικά αποτυπώματα στον τόπο του εγκλήματος, βοηθούν στον εντοπισμό των ενόχων του καρκίνου. Ορισμένες μεταλλαξιογόνες υπογραφές έχουν κλινικά ή θεραπευτικά αποτελέσματα, μπορούν να τονίσουν ανωμαλίες στις οποίες να στοχεύσουν συγκεκριμένα φάρμακα ή μπορεί να υποδείξουν μια πιθανή “αχίλλειο πτέρνα” σε μεμονωμένους καρκίνους».
Ο Δρ. Andrea Degasperi, ερευνητικός συνεργάτης στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ και συμμετέχων στη μελέτη, είπε: «Η αλληλουχία ολόκληρου του γονιδιώματος μας δίνει μια συνολική εικόνα όλων των μεταλλάξεων που έχουν συμβάλει στον καρκίνο κάθε ατόμου. Με χιλιάδες μεταλλάξεις ανά καρκίνο, έχουμε μία άνευ προηγουμένου δύναμη να αναζητούμε κοινά σημεία και διαφορές μεταξύ των ασθενών του NHS, και με αυτόν τον τρόπο ανακαλύψαμε 58 νέες μεταλλαξιογόνες υπογραφές και διευρύναμε τις γνώσεις μας για τον καρκίνο».
Τα γονιδιωματικά δεδομένα παρέχονται από το 100.000 Genomes Project, ένα πρόγραμμα κλινικής έρευνας σε όλη την Αγγλία για την αλληλουχία 100.000 ολόκληρων γονιδιωμάτων από περίπου 85.000 ασθενείς που έχουν προσβληθεί από σπάνια ασθένεια ή καρκίνο.
Η Michelle Mitchell, διευθύνουσα σύμβουλος της Cancer Research UK, δήλωσε: «Αυτή η μελέτη δείχνει πόσο αποτελεσματικές μπορούν να είναι οι δοκιμές αλληλουχίας ολόκληρου του γονιδιώματος προκειμένου να δώσουν ενδείξεις για το πώς μπορεί να έχει αναπτυχθεί ο καρκίνος, πώς θα συμπεριφερθεί και ποιες θεραπευτικές επιλογές θα λειτουργούσαν καλύτερα».
Ο καθηγητής Matthew Brown, ο επικεφαλής επιστημονικός υπεύθυνος της Genomics England, δήλωσε: «Οι μεταλλαξιογόνες υπογραφές αποτελούν παράδειγμα χρήσης του πλήρους δυναμικού του WGS. Ελπίζουμε να χρησιμοποιήσουμε τα στοιχεία που παρουσιάζονται σε αυτή τη μελέτη και να τα εφαρμόσουμε στην πράξη, με απώτερο στόχο τη βελτίωση της διάγνωσης και της διαχείρισης των ασθενών με καρκίνο».
