Εκατοντάδες πετρελαιοφόρα βρίσκονται ακινητοποιημένα εκατέρωθεν του Στενού του Hormuz. Το Ιράν, απαντώντας στις επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, το έχει ουσιαστικά αποκλείσει.
Καθώς οι αυξανόμενες τιμές του πετρελαίου συγκλονίζουν την παγκόσμια οικονομία, ο Donald Trump έχει ορκιστεί να ανοίξει ξανά τη ναυτιλιακή οδό «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο». Αλλά εκτός εάν υπάρξει συμφωνία με το Ιράν ή μια επικίνδυνη, παρατεταμένη κατοχή, προειδοποιούν οι ειδικοί, θα είναι δύσκολο να αποκατασταθεί πλήρως η κυκλοφορία.
Το Στενό είναι… στενό και ρηχό, αναγκάζοντας τα πλοία να πλησιάζουν σε απόσταση μιλίων από τις ορεινές ακτές του Ιράν, ένα τοπίο που ευνοεί τις ασύμμετρες τακτικές πολέμου, στις οποίες το καθεστώς χρησιμοποιεί όπλα που είναι μικρά σε μέγεθος, ευρέως διασκορπισμένα και δύσκολο για τους αντιπάλους να τα εξαλείψουν εντελώς.
«Οι Ιρανοί έχουν σκεφτεί πολύ πώς να αξιοποιήσουν τη γεωγραφία προς όφελός τους», δήλωσε η Caitlin Talmadge, καθηγήτρια στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης, η οποία μελετά ζητήματα ασφάλειας στον Κόλπο.
Πράγματι, τα όπλα μπορεί να μη φαίνονται σημαντικά σε ισχύ, αλλά αυτό επιτρέπει στους Ιρανούς να τα κρύβουν σε γκρεμούς, σπηλιές και σήραγγες και στη συνέχεια να τα αναπτύσσουν σε κοντινή απόσταση κατά μήκος της ακτογραμμής.
«Η απόλυτη εγγύτητα του Ιράν και το πλάτος του Στενού είναι αυτό που το καθιστά τόσο δύσκολο», δήλωσε η Jennifer Parker, πρώην αξιωματικός του ναυτικού, τώρα στο Κολλέγιο Εθνικής Ασφάλειας του Εθνικού Πανεπιστημίου της Αυστραλίας.
Επίσης, ένα σκάφος που δέχεται επίθεση στην πλωτή οδό δεν έχει πολύ χρόνο για να δράσει.
«Έχετε πολύ περιορισμένο χρόνο από τη στιγμή της ανίχνευσης του εχθρού», είπε η Parker. «Για να προσπαθήσετε στη συνέχεια να αντιδράσετε και να καταρρίψετε αυτόν τον πύραυλο ή το drone, ο χρόνος αντίδρασής σας, ανάλογα με την ταχύτητά του, θα μπορούσε κάλλιστα να είναι λίγα λεπτά».
Ο Donald Trump έχει στείλει ανάμεικτα μηνύματα σχετικά με το πώς ελπίζει να ανοίξει ξανά το Στενό, συμπεριλαμβανομένης της υπόδειξης τη Δευτέρα ότι θα μπορούσε να το ελέγχει από κοινού με τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν. Αλλά οι περισσότερες από τις επιλογές που εξετάζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες περιλαμβάνουν τον στρατό.
Το πρώτο βήμα προς το άνοιγμα του Στενού με στρατιωτική δύναμη θα περιελάμβανε την προσπάθεια να αφαιρεθεί η ικανότητα του Ιράν να επιτίθεται σε πλοία. Από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, έχουν πληγεί έως και 17 πλοία, σύμφωνα με την Kpler, μια εταιρεία ναυτιλιακών δεδομένων.
Μέχρι στιγμής, χιλιάδες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις δεν έχουν καταφέρει να σταματήσουν την απειλή. Πράγματι, μπορεί να μην είναι δυνατό να βρεθεί και να καταστραφεί κάθε σημείο όπου αποθηκεύονται ή αναπτύσσονται όπλα του Ιράν.
«Έχουν πολλά μέρη όπου θα μπορούσαν να τοποθετήσουν πυραυλικές συστοιχίες», δήλωσε ο Mark F. Cancian, ανώτερος σύμβουλος στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών και συνταξιούχος συνταγματάρχης του αμερικανικού Σώματος Πεζοναυτών. «Και επειδή οι πυραυλικές συστοιχίες είναι κινητές, είναι δύσκολο να τις βρεις και να τις στοχεύσεις».
Ο Trump έχει ζητήσει ναυτική συνοδεία για τα εμπορικά δεξαμενόπλοια που διέρχονται από το Στενό. Αυτό, είπε ο Cancian, θα ήταν μια μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση.
«Θα περιλαμβάνει πλοία που θα συνοδεύουν τα δεξαμενόπλοια», είπε. «Θα υπάρχουν ναρκαλιευτικά για να φροντίζουν για τυχόν νάρκες που μπορεί να έχουν τοποθετηθεί. Θα υπάρχουν αεροσκάφη από πάνω για να αναχαιτίζουν τυχόν μη επανδρωμένα αεροσκάφη και να επιτίθενται σε τυχόν πυραυλικές συστοιχίες στην ακτή».
Όμως, η αποστολή πολεμικών πλοίων για την αποτροπή επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους συνεπάγεται τους δικούς της κινδύνους.
«Τα αμυντικά συστήματα ενός αντιτορπιλικού έχουν σχεδιαστεί για κάτι διαφορετικό από την μάχη “σώμα-με-σώμα” του Στενού», δήλωσε ο Eugene Gholz, αναπληρωτής καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Notre Dame. «Κάθε μέρος του αντιτορπιλικού είναι ευαίσθητο σε επιθέσεις».
Αλλά η μεγαλύτερη απειλή μπορεί να είναι οι νάρκες.
«Εάν υπάρχει μια σοβαρά αξιόπιστη απειλή για νάρκες στο νερό, αυτό αλλάζει τα πράγματα εντελώς», δήλωσε ο Jonathan Schroden, ειδικός σε θέματα άτακτου πολέμου στο CNA, ένα ανεξάρτητο ερευνητικό ινστιτούτο άμυνας. «Κανένα ναυτικό δεν θα θέλει να βάλει τα πλοία του σε μια πλωτή οδό που είναι ενδεχομένως ή πραγματικά ναρκοθετημένη».
Οι επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκοπεδίων θα μπορούσαν να διαρκέσουν εβδομάδες και θα μπορούσαν να θέσουν τους Αμερικανούς ναύτες σε άμεσο κίνδυνο. Οι ομάδες που κινούνται αργά θα χρειάζονταν οι ίδιες προστασία, συμπεριλαμβανομένης της αεροπορικής κάλυψης.
Κίνδυνοι στο έδαφος
Αμερικανοί πεζοναύτες συρρέουν προς την περιοχή και οι ειδικοί λένε ότι το Πεντάγωνο μπορεί να τους χρησιμοποιήσει για να διεξάγει χερσαίες επιχειρήσεις για να εξαπολύσει επιδρομές ή να εγκαταστήσει συστήματα αεράμυνας για τις νηοπομπές.
Δεδομένου του μεγέθους των χερσαίων δυνάμεων του Ιράν, οι πεζοναύτες μπορεί να προβούν σε περιορισμένες εισβολές σε νησιά στο Στενό και να αποφύγουν την προσπάθεια κατάληψης εδάφους στην ηπειρωτική Ιράν, λένε οι ειδικοί. Ακόμα και τότε, ο κίνδυνος αμερικανικών απωλειών μπορεί να οδηγήσει τον Donald Trump να αποφύγει αυτή την επιλογή.
«Εάν οι χερσαίες δυνάμεις υποστούν σοβαρές απώλειες ή αιχμαλωτιστούν, αλλάζει εντελώς η δυναμική του πολένου», δήλωσε η Parker, πρώην αξιωματικός του ναυτικού.
Τα όρια της επιτυχίας
Ακόμα και με μια μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση, το μόνο που χρειάζεται είναι ένα χτύπημα για να ανατρέψει ξανά την εμπιστοσύνη.
Αυτή τη στιγμή, οι περισσότεροι φορείς εκμετάλλευσης δεξαμενόπλοιων δεν διακινδυνεύουν ένα πέρασμα από το Στενό. Υπάρχουν σχεδόν 500 δεξαμενόπλοια στον Περσικό Κόλπο, δυτικά του Στενού, και τα περισσότερα από αυτά δεν κινούνται, σύμφωνα με την S&P Global Market Intelligence.
Για να μεταφέρουν αυτά τα πλοία ξανά πετρέλαιο, οι πλοιοκτήτες και οι εταιρείες που ασφαλίζουν τα πλοία θα πρέπει να πειστούν ότι οι συνοδοί θα παρέχουν επαρκή προστασία.
Ακόμα και με στρατό επί του σκάφους και μια μεγάλη αμυντική επιχείρηση νηοπομπής σε εξέλιξη, οι στρατιωτικές συνοδείες μπορούν να παρέχουν προστασία μόνο σε λίγα πλοία κάθε φορά. Τον Φεβρουάριο, πριν από τον πόλεμο, περίπου 80 δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου διέσχιζαν το Στενό του Hormuz την ημέρα.
«Το σημαντικό είναι να καθησυχάσουμε τις ναυτιλιακές εταιρείες και τις ασφαλιστικές αγορές ότι ο κίνδυνος είναι αρκετά χαμηλός ώστε να αξίζει να περάσουν από το Στενό», δήλωσε ο Kevin Rowlands, ναυτικός εμπειρογνώμονας στη Royal United Services Institute, μια ερευνητική ομάδα στο Λονδίνο.
Μια μεγάλη, εξελιγμένη προσπάθεια συνοδείας θα μπορούσε επίσης να αποστραγγίσει τις στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ. Οι νηοπομπές συνοδείας θα μπορούσαν να εκτρέψουν πολύτιμες στρατιωτικές μονάδες μακριά από την αεροπορική εκστρατεία ΗΠΑ-Ισραήλ και από την προστασία άλλων δυνάμεων στην περιοχή.
Και επειδή το Ιράν έχει χτυπήσει πλοία τόσο στον Περσικό Κόλπο όσο και στον Κόλπο του Ομάν, τα πλοία θα εξακολουθούσαν να χρειάζονται προστασία μετά τη διέλευση από το Στενό, μια πιο μακροχρόνια προσπάθεια για στρατιωτικά περιουσιακά στοιχεία.
«Νομίζω ότι όσο υπάρχει μια υπολειμματική ιρανική απειλή για το Στενό, θα δείτε μια επίδραση στην κυκλοφορία», δήλωσε η Talmadge. «Για να επιστρέψουν τα πράγματα στην κανονικότητα, θα απαιτηθεί μια διπλωματική και πολιτική λύση».
