Ο Ελληνοαμερικανός George Lois, ο πιο γνωστός καλλιτεχνικός διευθυντής του 20ου αιώνα της Madison Avenue, ο οποίος έβαλε την αντικουλτούρα της δεκαετίας του 1960 και του ’70 στη μεταπολεμική διαφήμιση και δημιούργησε εκπληκτικά εξώφυλλα για το περιοδικό Esquire που επιτίθονταν στον αμερικανικό ρατσισμό και τη συμμετοχή στον πόλεμο του Βιετνάμ, πέθανε την Παρασκευή στο σπίτι του στο Μανχάταν. Ήταν 91.
Από τον Robert D. McFadden/New York Times
Ο γιος του, Luke, επιβεβαίωσε τον θάνατο του πατέρα του, ο οποίος σημείωσε ότι συνέβη δύο μήνες μετά τον θάνατο της αγαπημένης συζύγου του, Rosemary. Ο ίδιος δεν διευκρίνισε την αιτία.
Οργισμένος και ασυμβίβαστος, ο Lois δημιούργησε πνευματώδεις, πρωτοποριακές καμπάνιες που διέλυσαν το βαρετό κατεστημένο στον τότε κόσμο της διαφήμισης. Σε μια από τις πρώτες εκστρατείες του, ένας χιμπατζής έδειχνε την απλότητα μιας μηχανής Xerox. Σε μία άλλη, ο πρώην πρωταθλητής βαρέων βαρών Joe Louis, ο οποίος ήταν βαθιά χρεωμένος στο I.R.S., εμφανίζονταν σε μια διαφήμιση χρηματιστηριακής εταιρείας ρωτώντας, «Πού ήσουν όταν σε χρειαζόμουν;».
Ο Lois ήταν επίσης γνωστός για τα εξώφυλλα του Esquire που σχεδίασε από το 1962 έως το 1972, τα οποία ασκούσαν οξεία κριτική στην κοινωνία, στο ρατσισμό, στην πολιτική και στον πόλεμο, πολλά από αυτά χωρίς καν γράμματα. Ένα από αυτά έδειχνε τον πυγμάχο Sonny Liston με καπέλο Άγιου Βασίλη, υπονοώντας ότι ήταν το τελευταίο άτομο που ήθελε να δει η λευκή Αμερική να κατεβαίνει από την καμινάδα τα Χριστούγεννα. Σε ένα άλλο, τοποθέτησε τέσσερα παιδιά από το Βιετνάμ με τον William L. Calley Jr., τον υπολοχαγό του στρατού που διέταξε τη σφαγή στο My Lai το 1968, να χαμογελά ως γαργκόιλ. Επίσης, σε κάποιο άλλο εξώφυλλο ο Andy Warhol απεικονίζονταν να πνίγεται μέσα σε ένα γιγάντιο κουτάκι της σούπας ντομάτας μάρκας Campbell.
Στην έξι δεκαετιών καριέρα του, ο Lois ίδρυσε και ηγήθηκε πολλών διαφημιστικών γραφείων, έγραψε βιβλία για τη διαφήμιση και την καλλιτεχνική διεύθυνση, επινόησε βραβευμένες καμπάνιες που πουλούσαν τα πάντα, από σαπούνι μέχρι αεροπορικές εταιρείες και χαιρετίστηκε από συναδέλφους του ως μία από τις πιο επιδραστικές και δημιουργικές μορφές της διαφήμισης της εποχής του.
Μάλιστα, κάποιοι είπαν ότι αποτέλεσε το μοντέλο για τον Don Draper, τον ευγενικό, κομψό κεντρικό χαρακτήρα της μακροχρόνιας τηλεοπτικής σειράς «Mad Men» της AMC. Ο ίδιος ο Lois χλεύαζε την ιδέα και σε μια αναφορά του CNN το 2012 επέμεινε ότι το «Mad Men» παρερμήνευε κατάφωρα το διαφημιστικό περιβάλλον που γνώριζε.
Ενώ παραδέχονταν τον κεντρικό ρόλο του Lois στον εκσυγχρονισμό της Madison Avenue, ορισμένοι επικριτές του τον χαρακτήριζαν αυθάδη και ξεδιάντροπο διαφημιστή του εαυτού του, στον οποίο μερικές φορές αποδίδονταν τα εύσημα για το έξυπνο έργο άλλων ή που υπερέβαλλε με τη συμμετοχή του σε δημιουργικές διαδικασίες που αφορούσαν πολλούς ανθρώπους.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο Lois, σχεδόν μόνος του, έσωσε το MTV από έναν πρόωρο θάνατο. Το καλωδιακό κανάλι, που κυκλοφόρησε στη Νέα Υόρκη το 1981 με μια 24ωρη μορφή rock ‘n’ roll καναλιού, ήταν σύμφωνα με τα λόγια του «μια άθλια αποτυχία» μετά τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του, περιφρονημένο από διαφημιστές, εκδότες μουσικής και εταιρείες ηχογράφησης.
Όταν του ζητήθηκε να παρέμβει, ο Lois παρήγαγε μια καμπάνια με διαφημίσεις που έλεγαν στη τέλος τους, «Αν δεν βλέπετε το MTV εκεί που ζείτε, τηλεφωνήστε στον πάροχο της καλωδιακής σας τηλεόρασης και πείτε του (με μια παραπομπή στον Mick Jagger), «Θέλω το MTV μου» («I want my MTV»). Σε έξι μήνες, κάθε ροκ σταρ της χώρας συμμετείχε στην καμπάνια και το MTV έγινε το πιο δημοφιλές φαινόμενο στην τηλεόραση. Σήμερα, 90 εκατομμύρια νοικοκυριά βλέπουν MTV. Χωρίς αυτό, λένε οι θαυμαστές του, οι γενιές δεν θα είχαν δει ποτέ μουσικά βίντεο ή δεν θα είχαν κάνει πάρτι στα υπόγεια τους.
Ο Lois ξεκίνησε τη διαφημιστική του καριέρα το 1956 ως καλλιτεχνικός διευθυντής με τη Sudler & Hennessey στη Νέα Υόρκη. Δύο χρόνια αργότερα κατέκτησε μια παρόμοια θέση στην Doyle Dane Bernbach, στην οποία, υπό τον William Bernbach, απελευθέρωσε τους καλλιτεχνικούς διευθυντές και τους κειμενογράφους προκειμένου να συζητούν τις ιδέες τους όλοι μαζί. Η συγκεκριμένη διαφημιστική εταιρεία ήταν αναμφισβήτητα η πιο δημιουργική στην πόλη τη δεκαετία του 1950.
Μετά από ένα χρόνο εκεί, ο Lois συνεργάστηκε με δύο συναδέλφους του, τον Fred Papert και τον Julian Koenig, για να σχηματίσουν την Papert Koenig Lois το 1960. Με τον Lois ως δημιουργικό διευθυντή, έγινε το πρώτο διαφημιστικό γραφείο με καλλιτεχνικό διευθυντή ως επικεφαλή. Ξεκίνησε να λειτουργεί το 1962, σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία και ξεκινώντας μια νέα τάση. Μέχρι το 1967 ήταν μια μεγάλη εταιρεία, με 40 εκατομμύρια δολάρια σε χρεώσεις και πελάτες όπως η Xerox, η National Airlines και με προϊόντα όπως αυτά της Procter & Gamble.
Το 1962, ο Harold Hayes, ο εκδότης του Esquire, απευθύνθηκε στον Lois για τη βελτίωση των εξωφύλλων του περιοδικού, τα οποία στη συνέχεια σχεδιάστηκαν και του ανατέθηκαν από μια συντακτική επιτροπή. «Πρέπει να βρεις έναν που να καταλαβαίνει την κουλτούρα, που του αρέσουν τα κόμικς, που να πηγαίνει στο μπαλέτο, να επισκέπτεται το Μητροπολιτικό Μουσείο» του είπε ο Lois.
Ο ίδιος προσελήφθη για τη δουλειά ως ελεύθερος επαγγελματίας. Τα εξώφυλλά του —φωτογραφίες ή μοντάζ, μερικές φορές με στοιχεία ζωγραφισμένα στο χέρι— ήταν συχνά χωρίς κείμενο, προσφέροντας με τρόπο εντυπωσιακό την άποψη τους με μία μόνο εικόνα. Του πιστώθηκαν 92 συνολικά, αν και η προέλευση ορισμένων αργότερα αμφισβητήθηκε. Πολλά ήταν αμφιλεγόμενα, όπως ο Άγιος Βασίλης Sonny Liston ο οποίος κόστισε στο Esquire 750.000 δολάρια. Αλλά 32 από τα εξώφυλλά του τοποθετήθηκαν στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Νέα Υόρκη το 2008.
Ο Lois απεικόνισε επίσης τον Muhammad Ali ως τον Άγιο Σεμπάστιαν με βέλη, του οποίου είχε αφαιρεθεί ο τίτλος στην πυγμαχία και φυλακίστηκε επειδή αρνήθηκε να υποταχθεί στο ντραφτ και να αγωνιστεί στο Βιετνάμ. Ο ίδιος επίσης έπαιξε με «την όλη ιδέα ενός λαμπερού Χόλιγουντ», όπως το έθεσε το 2008, απλώνοντας κηλίδες κρέμας ξυρίσματος στο πρόσωπο της ηθοποιού Virna Lisi προκειμένου να απεικονίσει «μια γυναίκα με αντρικό τσαγανό που να παραμένει όμως όμορφη».
Απεικόνισε επείσης τον Αμερικανό Πρόεδρο Richard M. Nixon να δέχεται ρουζ και κραγιόν προκειμένου να συμμετάσχει σε τηλεοπτική εμφάνιση κατά τη διάρκεια της προεδρικής εκστρατείας του 1968 και, σε άλλο εξώφυλλο, τον αντίπαλο του Nixon εκείνο το φθινόπωρο, Αντιπρόεδρο Hubert H. Humphrey, ως ομοίωμα στην αγκαλιά του προέδρου Lyndon B. Johnson. Σε ένα άλλο εκπληκτικό εξώφυλλο για το άρθρο του Tom Wicker, το 1964, το «Kennedy Without Tears», είχε το χέρι ενός άνδρα να απλώνει τον δείκτη του προκειμένου να σκουπίσει με πανί ένα δάκρυ κάτω από το αριστερό μάτι του δολοφονηθέντος προέδρου John F. Kennedy, ο οποίος απεικονίζονταν σε ένα σέπια πορτρέτο του.
Όσο για το αινιγματικό εξώφυλλο του Warhol, που έδειχνε τον καλλιτέχνη να πέφτει μέσα στην κονσέρβα της σούπας Campbell, ο Lois είπε στο περιοδικό Fast Company το 2012: «Πολλοί άνθρωποι το κοίταξαν και είπαν ότι τον έκανα να φαίνεται σαν να πνίγεται στη φήμη του. Κάποιοι είπαν ότι ήταν το τέλος της Pop Art. Άλλοι λένε ότι ήταν μια εμβληματική γιορτή της Pop Art. Οκ, εντάξει!».
Ο George Harry Lois γεννήθηκε στο Μανχάταν στις 26 Ιουνίου 1931 και ήταν ένα από τα τρία παιδιά του Harry και της Βασιλικής (Θανασούλης) Λόης, Ελλήνων μεταναστών. Ο πατέρας του ήταν ανθοπώλης. Ο Γιώργος και οι αδερφές του, Παρασκευή και Χαρίκλεια, μεγάλωσαν στο Μπρονξ. Ο ίδιος αποφοίτησε από το High School of Music & Art του Μανχάταν (τώρα Fiorello H. LaGuardia High School of Music & Art and Performing Arts) το 1949. Όπως έλεγε πάντα ο ίδιος, ο ρατσισμός που βίωσε στη συνοικία Ιρλανδών όπου μεγάλωσε, έγινε διαχρονικά το κίνητρο «για να αφυπνίσω, να ενοχλήσω, να διαμαρτυρηθώ».
Παντρεύτηκε τη Rosemary Lewandowski, καλλιτέχνη, το 1951. Απέκτησαν δύο γιους, τον Harry, που πέθανε το 1978, και τον Luke, ενώ έχει δύο εγγόνια.
