Ίσως είναι από τις ελάχιστες φορές, ίσως είναι η εξαίρεση. Ο EastMed είναι από τις ελάχιστες εξαιρέσεις στη πολιτική ζωή του τόπου όπου οι εγχώριοι πολιτικοί εργάστηκαν με ζήλο, συνέπεια, με μεθοδικότητα και πάνω απ΄όλα με ιστορική ευθύνη. Κι αυτό γιατί πάνω απ΄όλα πρόκειται για ένα έργο εθνικής σημασίας. Τον EastMed λοιπόν που ίσως αποδειχθεί πολύ σκληρός για να τερματίσει άδοξα έρχεται να τον ξαναβάλει στο τραπέζι ο CEO της Chevron, Michael Wirth, στο ενεργειακό συνέδριο CERAWeek με αφορμή τις εξελίξεις στην Ουκρανία.
Ο αγωγός EastMed, που προορίζεται να μεταφέρει φυσικό αέριο από τα ισραηλινά ύδατα στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας και Κύπρου, ανακοινώθηκε το 2016 και έχουν υπογραφεί αρκετές συμφωνίες μεταξύ των τριών χωρών για το θέμα. Τα τρία κράτη (Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ) στόχευαν να ολοκληρώσουν το έργο των 6 δισ. ευρώ έως το 2025, αλλά δεν έχει εξασφαλιστεί χρηματοδότηση για αυτό.
Τον περασμένο Ιανουάριο, οι ΗΠΑ ενημέρωσαν (!) το Ισραήλ, την Ελλάδα και την Κύπρο ότι δεν υποστήριζαν πλέον τον προτεινόμενο αγωγό φυσικού αερίου EastMed από το Ισραήλ προς την Ευρώπη, επικαλούμενες την ανάγκη να «(επιτραπούν) οι μελλοντικές εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, προς όφελος των εθνών της περιφέρεια.
Το τουρκικό κρατικό κανάλι TRT μετέδωσε πρόσφατα ένα ντοκιμαντέρ κατά του αγωγού EastMed με τίτλο «The Pipe Dream», στο οποίο περιλαμβάνει δηλώσεις του Ανώτερου Συμβούλου για την Ενεργειακή Ασφάλεια του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Άμος Χόχσταϊν, πριν διοριστεί στη σημερινή του θέση. Ο Χόχσταϊν υποστηρίζει ότι θα ένιωθε «εξαιρετικά άβολα που οι ΗΠΑ υποστηρίζουν αυτό το έργο» λόγω των περιβαλλοντικών του επιπτώσεων.
«Γιατί να κατασκευάσουμε έναν αγωγό ορυκτών καυσίμων μεταξύ του EastMed και της Ευρώπης, όταν ολόκληρη η πολιτική μας είναι να υποστηρίξουμε τη νέα τεχνολογία… και τις νέες επενδύσεις για πιο πράσινη και πιο καθαρή ενέργεια;» ήταν το ερώτημα που έθετε τότε ο Χοχστάιν, προσθέτοντας: «Μέχρι να κατασκευαστεί αυτός ο αγωγός, θα έχουμε ξοδέψει δισεκατομμύρια χρήματα των φορολογουμένων σε κάτι που είναι ξεπερασμένο – όχι μόνο απαρχαιωμένο αλλά και ενάντια στο συλλογικό μας συμφέρον μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης».
Η άγνωστη ιστορία του East Med από τον Κ.Ν. Σταμπολή (energia.gr)
Η μεγάλη ενεργειακή αρτηρία που είχε σχεδιαστεί για να μεταφέρει ένα μέρος του φυσικού αερίου από την Αν. Μεσόγειο στην ΕΕ
Ο αγωγός East Med ανακοινώθηκε, το 2011. Αποτέλεσμα σύμπραξης της ΔΕΠΑ και της ιταλικής Edison, οι οποίες οραματίστηκαν, σχεδίασαν και προώθησαν το έργο ως μια νέα και μεγάλη ενεργειακή αρτηρία που θα μεταφέρει ένα μέρος του φυσικού αερίου από τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου προς τις ευρωπαϊκές αγορές μέσω Ελλάδας και Ιταλίας.
Ο εν λόγω αγωγός, σχεδόν 8 χρόνια μετά την πρώτη ανακοίνωση από πλευράς ΔΕΠΑ, παραμένει ένα έργο στα χαρτιά, πράγμα που, όπως αναφέρουν πηγές του ΥΠΕΝ, το οποίο και έχει ρίξει όλο του το βάρος στο project αυτό, δικαιολογείται λόγω του μεγέθους του και της τεράστιας στρατηγικής σημασίας που έχει για την Ελλάδα.
Αξίζει να υπενθυμίσουμε ορισμένα από τα τεχνικά χαρακτηριστικά του έργου τα οποία ξεφεύγουν κατά πολύ από αυτά ενός συνηθισμένου αγωγού ξηράς τόσο λόγω μήκους, που υπολογίζεται στα 1900 χλμ, όσο και λόγω εκτιμούμενου επενδυτικού κόστους, το οποίο είναι της τάξης των €8 – 10 δισ. Ο αγωγός θα έχει χωρητικότητα 10-16 δισ. κυβικών μέτρων και θα ξεκινά περί τα 150 ν.μ. νότια της Κύπρου, μεταφέροντας αέριο κυρίως από τα κοιτάσματα σε Ισραήλ (2η φάση Λεβιάθαν) και Κύπρο -ενδεχομένως και από Αίγυπτο- και θα μεταφέρει αέριο στην Ιταλία (με προσγειάλωση στην περιοχή του Οτράντο), διερχόμενος από Κρήτη, από τη χερσαία δυτική ηπειρωτική Ελλάδα και στη συνέχεια υποθαλασσίως (μέσω της αναβίωσης του διασυνδετηρίου Poseidon) στη νότιο Ιταλία.
Chevron Chief Executive Michael Wirth downplayed concerns over global oil supplies amid the ongoing #Russia–#Ukraine war and the subsequent potential for an energy crisis.
-Story by @Benzi_Gad https://t.co/5diwgTAYB1
— The Jerusalem Post (@Jerusalem_Post) March 8, 2022
Κατά τη διαδρομή του, ο αγωγός υπολογίζεται ότι θα ποντισθεί σε μεγάλα βάθη που φθάνουν έως και τα 3.000 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Μετά από χρηματοδότηση που έλαβε τα τελευταία 5 χρόνια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του προγράμματος East Med N. Gas Pipeline-Pre Feed Studies, η τεχνο-οικονομική βιωσιμότητα του αγωγού έχει αποδειχθεί, ενώ παράλληλα έχει επιτευχθεί μια ισχυρή πολιτική στήριξη σε διακυβερνητικό επίπεδο από τα άμεσα ενδιαφερόμενα κράτη, δηλ. την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και την Ιταλία. Απαραίτητη προϋπόθεση για το επόμενο βήμα θα είναι η δημιουργία μιας δυνατής και καλά χρηματοδοτούμενης κοινοπραξίας εταιρειών, η οποία θα κατασκευάσει και θα λειτουργήσει τον αγωγό, αφού πρώτα εξασφαλίσει συμβάσεις προμήθειας (από τους παραγωγούς σε Ισραήλ, Κύπρο και Αίγυπτο) και πώλησης σε βιομηχανικούς καταναλωτές στην Ευρώπη.
Με τη συνεχόμενη διεκδικητική πολιτική και κλιμακούμενη επιθετικότητα της Άγκυρας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, όπου δεν αναγνωρίζει ΑΟΖ σε Κύπρο και Ελλάδα, το έργο του East Med αποδεικνύεται σε καθημερινή βάση ένα εξαιρετικά χρήσιμο ανάχωμα για Ελλάδα και Κύπρο, αφού έρχεται να υπενθυμίσει τη βούληση και αποφασιστικότητα των δυο χωρών να προασπισθούν τα νόμιμα δικαιώματα τους βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS). Μπορεί σήμερα ο East Med ως έργο να είναι ακόμα στα χαρτιά, όμως στην πράξη υφίσταται ως ένας ‘πολιτικός αγωγός’ που αποτελεί ένα ισχυρό και υπολογίσιμο όπλο στον ακήρυκτο πόλεμο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας στο Αιγαίο και στις ελληνικές θάλασσες. Όμως, λίγο έλλειψε το project του East Med να μην είχε φθάσει ποτέ στο σημερινό επίπεδο ωρίμανσης και αναγνώρισης σε περιφερειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο, στερώντας την Ελλάδα από ένα ισχυρό διπλωματικό χαρτί.
Όπως αποκάλυψε ο βουλευτής του ΚΙΝΑΛ και τ. υπουργός Ενέργειας, Γιάννης Μανιάτης-κεντρική photo, ομιλώντας σε ειδική συνέδρια της Μόνιμης Επιτροπής Έρευνας και Τεχνολογίας στη Βουλή την περασμένη Πέμπτη (11/4), την κρίσιμη περίοδο του Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου 2013, όταν η Ελλάδα είχε υποβάλει το έργο του East Med στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για ένταξη στα έργα κοινού ενδιαφέροντος (Projects of Common Interest) είχε εκδηλωθεί έντονη δυσαρέσκεια από αρκετές χώρες με προεξέχουσα τη Γερμανία, οι οποίες, υπό την επήρεια του πανίσχυρου τουρκικού λόμπι, είχαν εκφρασθεί απόλυτα αρνητικά για τις προοπτικές ένταξης του project στα PCIs, μπλοκάροντας ουσιαστικά χρηματοδότηση πολλών εκατομμυρίων ευρώ.
Οι αντιδράσεις και παρασκηνιακές ενέργειες που στόχο είχαν να πλήξουν την Ελλάδα ενισχύοντο μάλιστα από το γενικότερο αρνητικό κλίμα που κυριαρχούσε τότε στις Βρυξέλλες κατά της Ελλάδας, δήλωσε ο κ. Μανιάτης.
Όπως ανέφερε ο τέως υπουργός και νυν κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΚΙΝΑΛ, τόσο ο ίδιος, όσο και άλλα μέλη της τότε κυβέρνησης βρέθηκαν αντιμέτωποι με ωμούς εκβιασμούς από εκπροσώπους άλλων χωρών στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι οποίοι, σε απόλυτη σύμπλευση με την Άγκυρα, δεν επιθυμούσαν ένα τόσο σημαντικό περιφερειακό έργο να προχωρήσει ερήμην της Τουρκίας.
Όπως ανέφερε ο κ. Μανιάτης, οι απειλές ορισμένων εκπροσώπων ήσαν πολύ εστιασμένες και είχαν στόχο να πεισθεί η Ελλάδα να αποσύρει το project και μάλιστα έναντι πολιτικών και άλλων ανταλλαγμάτων.
Τελικά το project δεν αποσύρθηκε από τα PCIs, όπως αρχικά συνιστούσαν σύσσωμες οι υπηρεσίες της Κομισιόν, αφού προηγουμένως έγινε από πλευράς τους εξονυχιστικός έλεγχος, με την ελληνική πλευρά να παρουσιάζει σωρεία τεχνικών στοιχείων για να υποστηρίξει την τεχνική βιωσιμότητα του έργου που αμφισβητείτο έντονα από τις κοινοτικές υπηρεσίες στο γενικότερο πλαίσιο αποθάρρυνσης της Ελλάδας να εμπλακεί σε ένα τέτοιο έργο.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Γιάννης Μανιάτης, εκείνη την κρίσιμη περίοδο η ελληνική ομάδα βρήκε έναν πολύτιμο συμπαραστάτη, τον ελληνικό όμιλο Βιοχάλκο, ο οποίος μέσω της εταιρείας του, της Σωληνουργίας Κορίνθου, συνεισέφερε τα απαραίτητα τεχνικά στοιχεία σχετικά με τη δυνατότητα κατασκευής και πόντισης αγωγών ικανών να αντέξουν τις τεράστιες πιέσεις που δημιουργούνται σε τόσο μεγάλα βάθη.
Τα ανωτέρω στοιχεία είναι άκρως αποκαλυπτικά ως προς τη μεθοδικότητα με την οποία κινείται η Τουρκία, η οποία δεν χάνει ευκαιρία να παρεμβαίνει όταν αισθάνεται ότι μπορούν να απειληθούν, ακόμα και δυνητικά, τα συμφέροντά της στην περιοχή της Ανατ. Μεσογειου, τουλάχιστον όπως αυτή τα αντιλαμβάνεται.
