Μεγάλη ανησυχία προκαλούν τα προκαταρκτικά στοιχεία από τα κύματα καύσωνα που έπληξαν το καλοκαίρι το νότο της Ευρώπης, σύμφωνα με τα οποία περισσότεροι (χιλιάδες) άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους τη συγκεκριμένη περίοδο σε σχέση με το ότι θα αναμένονταν υπό κανονικές συνθήκες. Σύμφωνα με το POLITICO, σε όλη τη Μεσόγειο, έγινε πλέον πιο σύνηθες οι άνθρωποι να υποφέρουν από τις υψηλές θερμοκρασίες αλλά και τη μεγαλύτερη διάρκεια της ζέστης καθώς η περιοχή θερμαίνεται λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Από την Giovanna Coi και τον Karl Mathiesen
Ρεπορτάζ Νεκταρία Σταμούλη
Μάλιστα, οι Συρακούσες της Σικελίας σημείωσαν ένα ανεπιβεβαίωτο νέο ρεκόρ για την πιο καυτή μέγιστη θερμοκρασία στην Ευρώπη, 48,8 βαθμοί Κελσίου, ενώ το χειρότερο κύμα καύσωνα της Ελλάδας εδώ και τρεις δεκαετίες έφερε πυρκαγιές στα περίχωρα της πρωτεύουσας και αργότερα στην Εύβοια. Οι υψηλές θερμοκρασίες που σημειώθηκαν τον Ιούνιο και στη συνέχεια από την τελευταία εβδομάδα του Ιουλίου έως τα μέσα Αυγούστου, συνέπεσαν με ένα σημαντικό άλμα στον αριθμό των θανάτων που καταγράφηκαν στις χώρες της Μεσογείου σε σύγκριση με τον μέσο όρο των τελευταίων πέντε ετών, σύμφωνα με στοιχεία που συγκεντρώνει η Eurostat.
Η Ελλάδα κατέγραψε πάνω από 2.300 περισσότερους, εξαιρουμένων των καταγεγραμμένων θανάτων από τον κορωνοϊό, από τα τέλη Ιουλίου έως τα μέσα Αυγούστου σε σύγκριση με την τελευταία πενταετία. Περίπου 1.400 περισσότεροι θάνατοι σε σχέση με τον μέσο όρο σημειώθηκαν μόνο την πρώτη εβδομάδα του Αυγούστου.
Άλλες περιοχές της λεκάνης της Μεσογείου παρουσίασαν παρόμοια ανησυχητική τάση. Η θνησιμότητα στη Γαλλία κορυφώθηκε στα μέσα Αυγούστου, με περίπου 1.500 περισσότερους θανάτους από τον μέσο όρο 2016-2020 σε διάστημα δύο εβδομάδων.
Η Ιταλία κατέγραψε αρκετά peak (κορυφές) στην θνησιμότητα τους καλοκαιρινούς μήνες, τη χειρότερη στα τέλη Ιουνίου, με πάνω από 900 περισσότερους θανάτους σε μια εβδομάδα σε σύγκριση με τον πρόσφατο μέσο όρο.
«Η εικόνα είναι απολύτως σαφής για εμάς», δήλωσε η Paola Michelozzi, επιδημιολόγος στην περιφερειακή υπηρεσία υγείας του Λάτσιο της Ιταλίας, η οποία έχει διεξαγάγει περαιτέρω αναλύσεις της άμεσης σύνδεσης και σχέσης των θανάτων στη χώρα της με την υπερβολική ζέστη. «Αυτή η υπέρβαση οφείλεται σίγουρα στα κύματα καύσωνα». Στην Ιταλία, ο αντίκτυπος έγινε ιδιαίτερα αισθητός στις νότιες πόλεις, ανέφερε στο POLITICO.
Η ανάλυση της Michelozzi απέκλεισε επίσης την COVID ως πιθανή εξήγηση για την απότομη αύξηση της υψηλής θνησιμότητας που καταγράφηκε στην Ιταλία. «Αξιολογήσαμε τη σχέση μεταξύ θανάτων και θερμοκρασιών, που είναι ο μόνος τρόπος [για τη μέτρηση της θνησιμότητας που σχετίζεται με τη ζέστη]», είπε. «Ενώ η εξέταση των υπερβολικών θανάτων από μόνη της δεν μας δίνει καμία πληροφορία για την πιθανή αιτία, η εξέταση της σχέσης [μεταξύ ζέστης και θανάτων] σίγουρα δίνει».
Τα ποσοστά θανάτων από κορωνοϊό στη Γαλλία, την Ιταλία και την Ελλάδα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού ήταν σχετικά χαμηλά. Στην Ισπανία, σημειώθηκαν αυξημένοι θάνατοι κατά τη διάρκεια του καύσωνα, αλλά η εικόνα περιπλέκεται από ένα κύμα θανατηφόρων λοιμώξεων. Τα συγκεκριμένα προκαταρκτικά στοιχεία, έρχονται τη στιγμή που οι παγκόσμιοι ηγέτες συμμετέχουν στη διάσκεψη COP26 του ΟΗΕ για το κλίμα στη Γλασκώβη και τα ευρήματα υπενθυμίζουν τη θανατηφόρα σοβαρότητα των θεμάτων που διακυβεύονται.
Τα κύματα καύσωνα προκαλούν αύξηση των εισαγωγών στα νοσοκομεία για ποικίλες αιτίες όπως θερμοπληξίες, αφυδάτωση, αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις και νεφρική ανεπάρκεια, καθώς και προβλήματα ψυχικής υγείας και ατυχήματα που είναι πιο συχνά τους καλοκαιρινούς μήνες, όπως πνιγμοί και τροφικές δηλητηριάσεις. Όμως, ενώ η ζέστη πιθανότατα ήταν ένας παράγοντας για το αυξημένο ποσοστό θνησιμότητας, οι ειδικοί προειδοποίησαν ότι πρέπει να διεξαγάγουν περαιτέρω έρευνα για να μπορέσουν να πουν με βεβαιότητα πόσοι άνθρωποι πέθαναν ως αποτέλεσμα των υψηλών θερμοκρασιών.
«Πρόκειται για μεγάλη άνοδο, αλλά τα δεδομένα πρέπει να αναλυθούν σωστά για να γίνει μια ασφαλής αξιολόγηση», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Ελλάδας στην Ευρώπη για την κλιματική αλλαγή, Χρήστος Ζερεφός. «Αν με ρωτάς με την πρώτη ματιά, έχει σχέση; Θα απαντούσα καταφατικά», δήλωσε ο Gerardo Sanchez Martinez, ειδικός περιβάλλοντος και υγείας στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, αναφερόμενος στα δεδομένα για όλη τη λεκάνη της Μεσογείου. «Αλλά ως επιστήμονας, δεν μπορώ να το πω αυτό μέχρι την ανάλυση της πραγματικής χρονοσειράς των γεγονότων».
Προειδοποίησε επίσης ότι οι θάνατοι που προκαλούνται από «θερμική εξάντληση», που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά από ένα κύμα καύσωνα είναι στην πραγματικότητα μειοψηφία. Οι περισσότεροι θάνατοι που σχετίζονται με τη ζέστη συμβαίνουν εβδομάδες και μήνες αργότερα, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες επιδεινώνουν προηγούμενα προβλήματα υγείας και αποδυναμώνουν το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού. «Είναι μια περίπλοκη κατάσταση», είπε ο Sanchez Martinez. «Όμως, όπως βλέπουμε, αυτές οι κορυφές της θνησιμότητας να συμβαίνουν κάθε χρόνο είναι η κορυφή του παγόβουνου της πραγματικής θνησιμότητας που συμβαίνει».
Η Διακυβερνητική Επιτροπή του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή ανέφερε ότι η «θερμοκρασία υγρού βολβού», ένα μέτρο που αντιπροσωπεύει τόσο τη ζέστη όσο και την υγρασία, έχει ήδη αυξηθεί κατά τη διάρκεια των ευρωπαϊκών καλοκαιριών. Η υγρή θερμοκρασία του υγρού βολβού βοηθά στην αξιολόγηση της επίδρασης των υψηλών θερμοκρασιών στην ανθρώπινη υγεία, επειδή καθώς ο αέρας γίνεται θερμότερος και υγρότερος, το σώμα είναι λιγότερο ικανό να κρυώσει μέσω του ιδρώτα.
Ο κόσμος έχει θερμανθεί περίπου 1 βαθμό Κελσίου από την προβιομηχανική εποχή. Σύμφωνα με έρευνα της ΕΕ, στον 1,5 βαθμό, που αναμένεται να ξεπεραστεί τις επόμενες δύο δεκαετίες, περίπου ένας στους πέντε ανθρώπους στην Ευρώπη θα βιώσει έναν ακραίο και θανατηφόρο καύσωνα κάθε δεδομένο χρόνο. «Εάν επαληθευτούν τα μοντέλα των επιστημόνων και δεν γίνει τίποτα, τότε σε 40 με 50 χρόνια [θα έχουμε] το κλίμα της Βόρειας Αφρικής, το οποίο είναι πολύ πιο επιβαρυντικό για την υγεία από το ήπιο μεσογειακό κλίμα», δήλωσε ο Μιχάλης Πετράκης, περιβαλλοντολόγος και πρώην διευθυντής του Ινστιτούτου Περιβάλλοντος του Αστεροσκοπείου Αθηνών. «Δεν αποτελεί πια εξαίρεση, συμβαίνει σχεδόν κάθε καλοκαίρι. Και θα συμβαίνει περισσότερο», πρόσθεσε ο Sanchez Martinez.
