Η εισβολή των πέντε εβδομάδων του Vladimir Putin στην Ουκρανία έχει κορυφωθεί, με τις ρωσικές δυνάμεις να μην διαθέτουν πλέον αρκετή μαχητική ισχύ για να συνεχίσουν να προελαύνουν, σύμφωνα με έναν στενό παρατηρητή της στρατιωτικής κατάστασης, τον πρώην διοικητή της Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων των ΗΠΑ στην Ευρώπη, απόστρατο Στρατηγό των ΗΠΑ Mike Repass. Ο ίδιος τα τελευταία 6 χρόνια συμβουλεύει την ουκρανική κυβέρνηση σε θέματα σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από τον Peter Bergen*/CNN
Ενώ οι Ρώσοι μπορεί να έχουν βαλτώσει, λέει ο Repass, η ουκρανική πλευρά βρίσκεται επίσης υπό μεγάλη πίεση. Αποκάλυψε επίσης ότι οι ουκρανικές αντεπιθέσεις τις τελευταίες ημέρες μπορεί να είναι λιγότερο αποτελεσματικές από ό,τι υποδηλώνει η κάλυψη των μέσων ενημέρωσης. Και λέει ότι δεν είναι επίσης σαφές πόσα θύματα έχουν οι Ουκρανοί, γεγονός που καθιστά δύσκολη την πραγματοποίηση κάθε είδους ακριβούς ανάλυσης για το πώς τα πηγαίνουν.
Ο Repass υποστηρίζει επίσης ότι οι Ουκρανοί χρειάζονται περισσότερους πυραύλους S-300 και βαλλιστικούς πυραύλους ικανούς να καταρρίψουν αεροπλάνα μεσαίου έως μεγάλου ύψους, τα οποία θα έπεφταν κάτω από το όριο της θέσπισης μιας επίσημης ζώνης απαγόρευσης πτήσεων που ζητούν οι Ουκρανοί, την οποία οι ΗΠΑ έχει απορρίψει.
Και ο Repass αναφέρει ότι πιστεύει πως τα «πρέπει» του Putin στη σύγκρουση είναι να εξασφαλιστεί μια χερσαία γέφυρα που να συνδέει τη Ρωσία με την Κριμαία στη Μαύρη Θάλασσα, ξεπερνώντας τα όρια γύρω από τις δύο ανακηρυγμένες από τη Ρωσία «δημοκρατίες» του Luhansk και Donetsk στο Donbass, την περιοχή της ανατολικής Ουκρανίας.
Ο Repass ανήκει στο συμβουλευτικό όργανο του Global Special Operations Foundation, όπου είμαι ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου. Η συνομιλία μας επεξεργάστηκε για λόγους σαφήνειας και έκτασης.
Mike Repass: Η ρωσική εισβολή κορυφώθηκε πριν από περίπου 5 μέρες. Στη στρατιωτική καθομιλουμένη, «κορύφωση» σημαίνει ότι δεν υπάρχει πλέον η επαρκή μαχητική ισχύ για να συνεχίσει κάποιος να προχωρά στην επίθεση. Πιστεύω ότι οι Ουκρανοί το αντιλήφθηκαν αυτό και άρχισαν να διεξάγουν τοπικές αντεπιθέσεις, ιδιαίτερα στα βόρεια και δυτικά του Κιέβου.
Πρόσφατα ξεκίνησαν αντεπιθέσεις και στα ανατολικά. Οι Ουκρανοί πέρασαν στην αντεπίθεση, αλλά με περιορισμένο τρόπο. Πήραν την πόλη Irpin στα δυτικά του Κιέβου και μερικές άλλες πόλεις, αλλά η ειδησεογραφική κάλυψη των αντεπιθέσεων έχει, νομίζω, «θολώσει» τα πραγματικά αποτελέσματα αυτών των επιχειρήσεων στο έδαφος.
Πιστεύω ότι δεν είναι μια μεγάλη αντεπίθεση γιατί ίσως οι Ουκρανοί δεν έχουν αρκετές δυνάμεις για να την εξαπολύσουν. Έτσι, εάν δεν μπορούν να συγκεντρώσουν μια μεγαλύτερη αντεπίθεση γύρω από το Κίεβο, μπορεί να δυσκολευτούν να συγκεντρώσουν αρκετές δυνάμεις για να απωθήσουν τους Ρώσους πίσω στα ανατολικά, κοντά στο Donbass.
Πραγματικά δεν ξέρουμε τι συμβαίνει, στο έδαφος, με λεπτομέρειες, επομένως είναι δύσκολο να κρίνουμε τις τακτικές και τις δυνατότητες της Ουκρανίας και -αυτό είναι πιο σημαντικό- δεν έχουμε ιδέα ποιες είναι οι απώλειες της Ουκρανίας μέχρι στιγμής. Εάν αυτό εξελιχθεί σε μια μάχη φθοράς μεταξύ των δύο πλευρών και χωρίς να γνωρίζουμε ποιο είναι το κόστος για τους Ουκρανούς, η ανάλυσή μας για το τι συμβαίνει θα είναι κάπως ρηχή, ειλικρινά.
Peter Bergen: Τι πιστεύετε για τις ειρηνευτικές συνομιλίες;
Mike Repass: Νομίζω ότι είναι μια ρωσική τακτική καθυστέρησης, επειδή δεν έχουν τεκμηριώσει ικανοποιητικά στοιχεία επί πεδίου. Δεν είναι έτοιμοι να σταματήσουν να πολεμούν επειδή δεν έχουν αυτό που χρειάζονται ή θέλουν. Δυστυχώς, πιστεύω ότι θα υπάρξουν πολύ περισσότερα δεινά και καταστροφές στην Ουκρανία προτού υπάρξει κατάπαυση του πυρός ή συμφωνία ειρήνης.
Peter Bergen: Φαίνεται ότι υπήρξε επίθεση σε αποθήκη καυσίμων στη Ρωσία την Παρασκευή, για την οποία το Κρεμλίνο κατηγόρησε τους Ουκρανούς. Τι σημαίνει αυτό;
Mike Repass: Το χτύπημα στο Belgorod ήταν μεγάλη έκπληξη κατά την άποψή μου. Υποθέτοντας ότι διεξήχθη από τους Ουκρανούς, η επιχείρηση αποτέλεσε καμπανάκι για τη Ρωσία ότι ακόμα και περιοχές της, που θεωρούνταν ασφαλείς βρίσκονται πλέον σε κίνδυνο (ο Γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ουκρανίας αρνήθηκε την ευθύνη για την επίθεση λίγες ώρες αφότου ο εκπρόσωπος του υπουργείου Άμυνας της Ουκρανίας είπε ότι ούτε θα επιβεβαιώσει ούτε θα αρνηθεί τον ρόλο της Ουκρανίας).
Οι Ρώσοι δεν θα έχουν πλέον ελευθερία απεριόριστης μετακίνησης σε περιοχές που προηγουμένως θεωρούνταν ασφαλείς. Η Ρωσία θα πρέπει να εκτρέψει στρατιωτικά μέσα που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος στην Ουκρανία για να εξασφαλίσει τη χρήση τους στο ρωσικό έδαφος. Επιπλέον, η επίθεση κατέστρεψε τα κρίσιμα απαραίτητα καύσιμα και άλλους πόρους που απαιτούνται για την παραπαίουσα μάχη των Ρώσων στην Ουκρανία. Ψυχολογικά, είναι ακόμα ένα πλήγμα στην αίσθηση του αήττητου της Ρωσίας.
Peter Bergen: Υπάρχει κάτι που σας εξέπληξε τον τελευταίο μήνα;
Mike Repass: Δυστυχώς, η μεγαλύτερη έκπληξη είναι η προθυμία της Ρωσίας να καταστρέψει τα πάντα. Η Ρωσία χρησιμοποιεί πόλεμο χωρίς περιορισμούς, εκτός από πυρηνικό πόλεμο, και αυτό δεν το έχουμε δει στην Ευρώπη στη σύγχρονη εποχή. Τα μόνα άλλα μέρη που το έχουμε δει είναι η επίθεση της Ρωσίας στο Grozny, στην Τσετσενία και μετά το επανέλαβαν στη Homs και στο Aleppo της Συρίας.
Και οι δύο αυτές πόλεις είναι αρχαίες και έχουν αρχαιολογική σημασία, και οι Ρώσοι κατέστρεψαν και τις δύο. Και ο Putin το έκανε χωρίς κυρώσεις ή επιπτώσεις για την απεριόριστη χρήση βίας που χρησιμοποίησε για να καταστρέψει ολόκληρες πόλεις, συμπεριλαμβανομένων των ορόσημων πολιτιστικής και ιστορικής σημασίας. Τώρα, καταστρέφει τη Μαριούπολη και το Χάρκοβο και θα κάνει το ίδιο και με τις άλλες πόλεις που έχει περικυκλώσει, αν του δοθεί η ευκαιρία.
Η απεριόριστη βαρβαρότητα που είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει η Ρωσία στην Ουκρανία με εξέπληξε, δεδομένης της προπολεμικής ρωσικής ρητορικής «Είμαστε αδέρφια», «Είμαστε ξαδέρφια», «Είμαστε ένας λαός». Αλλά είναι ξεκάθαρο για μένα ότι αυτό που θέλει ο Putin, την εξόντωση του γηγενούς πληθυσμού, είναι επειδή δεν θέλει πιθανά κινήματα αντίστασης σε αυτές τις πόλεις. Η Μαριούπολη συγκεκριμένα θα μπορούσε να αποτελέσει βάση αντίστασης εν μέσω της προσπάθειάς του να εξασφαλίσει μια χερσαία γέφυρα από το Donbas μέχρι την Κριμαία.
Peter Bergen: Ως πρώην διοικητής των Ειδικών Επιχειρήσεων των ΗΠΑ στην Ευρώπη, πώς θα αξιολογούσατε τις ουκρανικές Ειδικές Δυνάμεις;
Mike Repass: Έχουν πέντε συντάγματα Ουκρανικών Δυνάμεων Ειδικών Επιχειρήσεων και ήταν σε διάφορους βαθμούς ετοιμότητας και ικανότητας πριν από τον πόλεμο. Υπάρχουν μερικά που ήταν διαλειτουργικά από το ΝΑΤΟ και μερικά που δεν ανταποκρίνονταν σε αυτά τα πρότυπα. Υπάρχουν και άλλες μονάδες των Δυνάμεων Ειδικών Επιχειρήσεων, όπως τα στρατεύματα SBU-Alpha από την Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας, που είναι εξαιρετικά. Έχουν επίσης ειδικές δυνάμεις μεταξύ των κρατικών συνοριοφυλάκων.
Ο ουκρανικός νόμος για την άμυνα εδάφους, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο, έδωσε εντολή στις Δυνάμεις Ειδικών Επιχειρήσεων να είναι υπεύθυνες για την εθνική αντίσταση. Γνωρίζω ότι οι δυνάμεις της αντίστασης και τα εδάφη είναι πολύ ενεργά στα ρωσικά μετόπισθεν. Δεν έχουν τους αριθμούς ή την ικανότητα μάχης για να έρθουν αντιμέτωποι με μια ρωσική τακτική ομάδα τάγματος, ωστόσο τα καταφέρνουν περίφημα στα πίσω κλιμάκια των στρατευμάτων υποστήριξης.
Peter Bergen: Υπάρχουν αναφορές για επτά Ρώσους στρατηγούς που σκοτώθηκαν στην Ουκρανία: Τι σας λέει αυτό και πόσο ασυνήθιστο είναι;
Mike Repass: Είναι εξαιρετικά ασυνήθιστο στη σύγχρονη εποχή. Αυτό που μου λέει είναι ότι οι διαδικασίες διοίκησης και ελέγχου είναι πολύ κακές. Είναι επίσης συνάρτηση τεχνολογίας και οργάνωσης. Από την πλευρά της οργάνωσης, οι Ρώσοι δημιούργησαν τακτικές ομάδες τάγματος ως τους κύριους πολεμικούς σχηματισμούς τους με πολύ διαφορετικούς οπλισμούς και βαθμούς κινητικότητας οχημάτων.
Για να χρησιμοποιήσουν σωστά τις δυνατότητές τους, πρέπει να τις βάλουν σε βάθος στο πεδίο της μάχης, αλλά δεν έχουν την τεχνολογία και τις διαδικασίες για να τακτοποιήσουν αυτές τις δυνάμεις με τον τρόπο που χρειάζονται. Το πρόβλημα αυτό επιδεινώνεται από τις κακές υποδομές, που αναγκάζουν τα τεθωρακισμένα και τα βαρέα οχήματα να παραμείνουν στους περιορισμένους και στενούς δρόμους.
Ως αποτέλεσμα, οι τακτικές εμπλοκές προκαλούν κυκλοφοριακή συμφόρηση, η οποία επιδεινώνεται από τα κακά συστήματα ραδιοεπικοινωνίας. Σε συνδυασμό, η κατάσταση απαιτεί από τους ανώτερους ηγέτες να προχωρήσουν για να οργανώσουν την κατάσταση, γεγονός που τους καθιστά ευάλωτους στα πυρά πυροβολικού και ελεύθερων σκοπευτών.
Peter Bergen: Είστε έκπληκτοι που οι Ρώσοι επικοινωνούν μερικές φορές με ραδιόφωνα ή κινητά τηλέφωνα;
Mike Repass: Ναι, με εκπλήσσει, αλλά είναι απόδειξη ότι οι ικανότητές τους, διοίκησης και ελέγχου, είναι ανεπαρκείς για τον τρόπο οργάνωσης τους.
Peter Bergen: Οι σάκοι των σορών θα αρχίσουν να επιστρέφουν στη Ρωσία και οι κηδείες θα ξεκινήσουν. Νοιάζεται ο Putin;
Mike Repass: Νομίζω ότι η επικρατούσα άποψη είναι ότι είτε δεν ξέρει είτε δεν δίνει δεκάρα. Είναι αδιαπέραστος από την εγχώρια γνώμη επειδή είναι καλά απομονωμένος από ό,τι συμβαίνει στο εσωτερικό. Έχει έναν κύκλο έμπιστων συμβούλων και ανθρώπων γύρω του στους οποίους δίνει προσοχή και, στη συνέχεια, έχει έναν πολύ στενό κύκλο ασφάλειας που του εξασφαλίζει ότι είναι καλά προστατευμένος. Σε αυτά, ας προσθέσουμε και την απομόνωσή, καθώς ο ίδιος ο Putin έχει πει ότι μετά βίας χρησιμοποιεί το Διαδίκτυο. Ενημερώνεται από τα δικά του κρατικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία έχουν μόνο εγκεκριμένες από το κράτος ειδήσεις να αναφέρουν.
Peter Bergen: Ήσασταν μέλος μιας ομάδας εν αποστρατεία ανώτερων στρατιωτικών ηγετών των ΗΠΑ και ανώτατων στρατιωτικών ηγετών της Ανατολικής Ευρώπης που δημοσίευσαν μια ανοιχτή επιστολή στις 9 Μαρτίου προτρέποντας τους Ουκρανούς να οπλιστούν με πυραύλους S-300. Ο λόγος για τον οποίο υποστηρίζετε τη χρήση των S-300 είναι ότι θα ήταν κάτω από το όριο της δημιουργίας μιας επίσημης ζώνης απαγόρευσης πτήσεων, ωστόσο θα εξακολουθούσαν να αναχαιτίζουν αεριωθούμενα αεροσκάφη μεσαίου έως μεγάλου ύψους και βαλλιστικούς πυραύλους;
Mike Repass: Σωστά. Εάν μπορούσατε να επιτύχετε μια ζώνη απαγόρευσης πτήσεων μέσω των δικών σας δυνατοτήτων αεράμυνας, τότε ίσως δεν θα υπήρχε το πολιτικό αίτημα από τους Ουκρανούς, «Δώστε μας μαχητικά MiG. Δώστε μας μια ζώνη απαγόρευσης πτήσεων». Έτσι, υποστήριζε κάπως τη θέση της αμερικανικής διοίκησης σχετικά με τη μη θέσπιση επίσημης ζώνης απαγόρευσης πτήσεων, ενώ υποστήριζε επίσης τις πραγματικές απαιτήσεις στο έδαφος στην Ουκρανία.
Peter Bergen: Και οι Ουκρανοί ξέρουν πώς να χρησιμοποιούν τους S-300;
Mike Repass: Απολύτως. Χρησιμοποιούν και άλλα όπλα που έχουν ήδη καλό αποτέλεσμα.
Peter Bergen: Για το ΝΑΤΟ, πώς θα αξιολογούσατε την απάντησή του;
Mike Repass: Η απάντηση σε αυτό εξαρτάται από το πού είστε. Εάν βρίσκεστε στο Κίεβο, θα είστε πολύ απογοητευμένοι. Είναι πολύ ευγνώμονες για την υποστήριξη που έχουν λάβει από όλα τα έθνη δωρητές. Αλλά περίμεναν περισσότερη υποστήριξη από το ΝΑΤΟ. Εδώ παίζονται δύο διαφορετικά πράγματα. Ο οργανισμός, το ΝΑΤΟ, δεν συμμετέχει σε δραστηριότητες για την άμεση υποστήριξη των ουκρανικών επιχειρήσεων.
Υποστηρίζουν ρητορικά και πολιτικά αυτό που κάνουν μεμονωμένα έθνη για να στηρίξουν την Ουκρανία, αλλά αυτές οι χώρες συντονίζονται μεταξύ τους σε αντίθεση με το συντονισμό των δραστηριοτήτων υποστήριξης μέσω της δομής της συμμαχίας του ΝΑΤΟ.
Οι Ουκρανοί έχουν αρκετές λίστες με πράγματα που χρειάζονται, αλλά πρέπει να περάσουν από μια μάλλον γραφειοκρατική διαδικασία για να τα αποκτήσουν. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα έθνη δωρητές κινούνται με την ταχύτητα της διαδικασίας και όχι με την ταχύτητα του πολέμου.
Θα σας δώσω ένα παράδειγμα: Η θωράκιση σώματος επιπέδου IV είναι ικανή να αντέξει μία ή δύο βολές. Αυτή η τεχνολογία ελέγχεται από το Υπουργείο Εξωτερικών για τις εξαγωγές των ΗΠΑ. Οι Ουκρανοί θα σας πουν, «Έχουμε τα χρήματα να πληρώσουμε για αυτά τα πράγματα. Δεν σας ζητάμε να μας τα δώσετε. Σας ζητάμε να μας τα πουλήσετε γρήγορα». Ωστόσο, η παροχή θωράκισης σώματος επιπέδου IV υπόκειται σε μακρά διαδικασία για να ληφθεί έγκριση από τις ΗΠΑ για παράδοση στην Ουκρανία. Είναι κάτι που παίρνει πολύ χρόνο.
Peter Bergen: Έχετε άλλες ανησυχίες;
Mike Repass: Ανησυχώ για μία πιθανή ανθρωπιστική καταστροφή που πρόκειται να συμβεί στη Ρωσία με ελλείψεις τροφίμων και άλλα ζητήματα που είναι μπροστά; Πιθανώς μέχρι τον Ιούνιο, να υπάρξει μια ουσιαστική ανθρωπιστική πρόκληση στη Ρωσία, και η Δύση θα έπρεπε να αρχίσει να μιλάει για αυτό τώρα.
Σταμάτησαν να εξάγουν εμπορεύματα από τη Ρωσία. Έχουν ήδη αρχίσει να αναζητούν τροφές όπως η ζάχαρη. Εάν η εγχώρια κατάσταση αποσταθεροποιηθεί σοβαρά λόγω ελλείψεων σε τρόφιμα και βασικά προϊόντα, τότε ίσως οι άρχουσες ελίτ να γίνουν απρόβλεπτες και απελπισμένες να διατηρήσουν την εξουσία τους. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικά αυξημένη βία στην Ουκρανία για να εξαναγκάσει ένα πιο γρήγορο στρατιωτικό αποτέλεσμα.
Peter Bergen: Ποιο είναι το ρωσικό σχέδιο πλέον;
Mike Repass: Η αρχική τους πρόθεση ήταν να αποκεφαλίσουν την ουκρανική κυβέρνηση, να εξασφαλίσουν μια χερσαία γέφυρα προς την Κριμαία και στη συνέχεια να αρπάξουν όσο το δυνατόν περισσότερη γη. Η πρόσθετη γη που κατέλαβαν θα γίνει αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Ωστόσο, δεν έχουν καμία πρόθεση να διαπραγματευτούν τη γέφυρα προς την Κριμαία.
Η ρωσική αποστολή στο Κίεβο από το βορρά ήταν πολύ αναμενόμενη και αντιμετωπίστηκε άριστα από τους Ουκρανούς, και οι Ρώσοι συνειδητοποίησαν μετά από σημαντικές απώλειες ότι δεν την χρειάζονταν. Η κατάληψη του Κιέβου δεν ήταν (και δεν είναι) ουσιώδης για την επιτυχία της Ρωσίας. Η χερσαία γέφυρα προς την Κριμαία είναι κάτι που πρέπει οπωσδήποτε να αποκτήσει η Ρωσία.
Το 2014, όταν εισέβαλαν οι Ρώσοι, κατέλαβαν την Κριμαία, αλλά εισέβαλαν και στα ανατολικά και δημιούργησαν το αφήγημα ότι υπήρξε μια επανάσταση ντόπιων πληθυσμών σε περιοχές του Donbass, τις δύο «δημοκρατίες» του Luhansk και του and Donetsk, τις οποίες η Ρωσία αναγνώρισε ως ανεξάρτητες δημοκρατίες ενόψει του πολέμου στον οποίο βρίσκονται αυτή τη στιγμή.
Αυτή η περιοχή είναι πολύ βιομηχανοποιημένη και έχει ορυκτό πλούτο. Μεγάλο μέρος της βιομηχανίας καταστράφηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου το 2014, αλλά ο άνθρακας παραμένει, τον οποίο η Ρωσία ενδιαφέρεται να ελέγξει. Η επέκταση των πολιτικών ορίων γύρω από τις πόλεις Luhansk και Donetsk και η διασφάλιση της χερσαίας γέφυρας προς την Κριμαία θα έδινε στον Putin επαρκή πολιτική κάλυψη για να διεκδικήσει κάποιο αφήγημα νίκης. Θα του επέτρεπε στη συνέχεια να επιδιώξει μια κατάπαυση του πυρός ή μια ειρηνευτική συμφωνία. Ωστόσο, δεν βλέπω τους Ουκρανούς να συμφωνούν με τίποτα από αυτά.
*Ο Peter Bergen είναι αναλυτής εθνικής ασφάλειας του CNN, αντιπρόεδρος στο New America και καθηγητής στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Αριζόνα
