Να μπούμε στο ΝΑΤΟ ή να μην μπούμε; Το ζήτημα έχει συζητηθεί πολύ στη χώρα μου, τη Φινλανδία, εδώ και δεκαετίες. Ή, θα έπρεπε να γράψω, «συζητούνταν παλιά, μέχρι που η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία βοήθησε τελικά να διευθετηθεί το ζήτημα για εμάς».
Από την Marja Heinonen*/CNN
Μετά από δεκαετίες αρνητικής στάσης, η Φινλανδία φαίνεται πλέον έτοιμη να βρει καταφύγιο κάτω από την επεκτατική αμυντική ομπρέλα του ΝΑΤΟ. Η πρωθυπουργός Sanna Marin, »η οποία συναντήθηκε με τη Σουηδή ομόλογό της Magdalena Andersson την περασμένη Τετάρτη, υπογράμμισε την αλλαγή πολιτικής που νιώθαμε πολλοί από εμάς ότι τελικά θα συνέβαινε.
«Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για κάθε είδους ενέργειες από τη Ρωσία», είπε η Marin σε συνέντευξη Τύπου στη Στοκχόλμη, προσθέτοντας ότι η απόφαση για ένταξη στο ΝΑΤΟ «θα γίνει αρκετά γρήγορα, εντός εβδομάδων, όχι εντός μηνών».
Καθώς η φρίκη της ρωσικής επιθετικότητας στην Ουκρανία εκτυλίσσεται καθημερινά, πολιτικοί και απλοί άνθρωποι εδώ στη Φινλανδία -μια χώρα που περηφανεύεται από καιρό για την ουδετερότητά της- έχουν γίνει πιο ειλικρινείς, εκφράζοντας την υποστήριξή τους για την ένταξη στο ΝΑΤΟ.
Ο πόλεμος του Ρώσου Προέδρου Vladimir Putin απέτυχε, τουλάχιστον από μία άποψη: H προσπάθειά του να κάνει την Ουκρανία -και άλλες ευρωπαϊκές χώρες στο κατώφλι της Ρωσίας- να απομακρυνθούν από την προοπτική ένταξης τους στο ΝΑΤΟ. Αντ’ αυτού, φάνηκε να τις ωθεί λίγο πιο κοντά στην -υπό την ηγεσία των ΗΠΑ- στρατιωτική συμμαχία.
Πράγματι, ο πόλεμος του Putin επανασχεδιάζει την πολιτική ασφάλειας και άμυνας της σύγχρονης Ευρώπης, αν και ίσως όχι με τον τρόπο που φανταζόταν εκείνη. Η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ θα ήταν μια από τις μεγαλύτερες γεωπολιτικές αλλαγές στην Ευρώπη από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου.
Ο λάθος υπολογισμός του Putin μας οδήγησε εδώ που βρισκόμαστε τώρα, βαθιά μέσα στις διαπραγματεύσεις για την επιτάχυνση του χρονοδιαγράμματος ένταξης της Φινλανδίας στο στρατιωτικό σύμφωνο. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η Φινλανδία θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, αλλά πόσο γρήγορα μπορεί να συμβεί αυτό.
Φωλιασμένη στη βορειοδυτική Ευρώπη, με πληθυσμό περίπου 5,5 εκατομμυρίων κατοίκων, η Φινλανδία φιλοξενεί τους πιο ευτυχισμένους ανθρώπους του κόσμου. Έχουμε υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα, θεαματικά εκπαιδευτικά αποτελέσματα και ένα περίφημο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης. Αλλά η αίσθηση της ικανοποίησής μας καταστράφηκε με την εισβολή του Putin στην Ουκρανία. Η Φινλανδία και η Ρωσία μοιράζονται σύνορα μήκους 1.300 χιλιομέτρων (830 μιλίων).
Ως μια μικρή χώρα με έναν Ρώσο Γολιάθ για γείτονα, η Φινλανδία, από ανάγκη, ακολουθούσε πάντα πολύ ρεαλιστική πολιτική. Στο επίκεντρο της φινλανδικής Realpolitik βρίσκεται η ιδέα ότι, ενώ είμαστε αναμφισβήτητα δυτική δημοκρατία, δεν πρέπει να προκαλούμε άσκοπα τη Ρωσία. Αλλά οι φρικαλεότητες στην Ουκρανία μας άλλαξαν γνώμη.
Πριν από έξι μήνες, μόλις το ένα τέταρτο των Φινλανδών ήταν υπέρ της ένταξης στο ΝΑΤΟ. Παρά την εγγύτητά μας με τον ρωσικό γίγαντα, οι άνθρωποι εδώ ιστορικά είχαν απορρίψει την ένταξη στο Βορειοατλαντικό Σύμφωνο. Πάντα νιώθαμε ότι είχαμε όλη την ασφάλεια που χρειαζόμασταν. Ήμασταν σίγουροι ότι ο διάλογος και το εμπόριο με τη Ρωσία θα εγγυούνταν την ειρήνη στην Ευρώπη. Και, ενώ δεν ήμασταν μέλη του ΝΑΤΟ, είχαμε στενή συνεργασία με τη διατλαντική συμμαχία, ακόμη και συμμετέχοντας σε στρατιωτικούς ασκήσεις κατά καιρούς.
Πριν από ένα μήνα, δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα χρειαζόταν να αποθηκεύσω τρόφιμα για την περίπτωση κρίσης ή να προετοιμαστώ για πιθανά ρωσικά αντίποινα εάν η Φινλανδία υπέβαλε αίτηση για την ένταξη της στο ΝΑΤΟ. Όπως πολλοί άλλοι στη χώρα μου, ένιωθα ότι η ισορροπία δυνάμεων της Ευρώπης ήταν αρκετά σταθερή.
Στην πράξη, η μη ευθυγράμμιση της Φινλανδίας με το ΝΑΤΟ, βρίσκεται στο επίκεντρο της εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας της χώρας από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αλλά η εισβολή στην Ουκρανία προκάλεσε μια αυξανόμενη αίσθηση ανησυχίας μεταξύ των συμπατριωτών μου. Τώρα, το 60% των Φινλανδών θέλει να ενταχθεί στη συμμαχία, σύμφωνα με πρόσφατες δημοσκοπήσεις.
«Δεν υπάρχει άλλος τρόπος για να έχουμε εγγυήσεις ασφαλείας παρά μόνο υπό την αποτροπή και την κοινή άμυνα του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ», είπε η Sanna Marin την Τετάρτη, αναφερόμενη στη ρήτρα που αναφέρει ότι εάν ένα μέλος του ΝΑΤΟ δεχτεί επίθεση, όλα τα άλλα στη συμμαχία των 30 μελών θα συσπειρωθούν για την υπεράσπισή του.
Λοιπόν, γιατί μας πήρε τόσο καιρό αυτή η απόφαση; Γιατί οι Φινλανδοί δεν έσπευσαν να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ προτού φτάσει το σημείο όπου αυτό θα αποτελεί πλέον ανάγκη της αμυντικής και εξωτερικής πολιτικής; Η απροθυμία της Φινλανδίας βασίστηκε, εν μέρει, στις ανησυχίες για την απώλεια του αδέσμευτου καθεστώτος που μας επέτρεψε να παίξουμε μεσολαβητικό ρόλο στις παγκόσμιες συγκρούσεις.
Πολλοί Φινλανδοί φοβήθηκαν μήπως γίνουν το ανατολικότερο στρατιωτικό φυλάκιο της Δύσης. Ενώ τα κράτη μέλη βλέπουν το ΝΑΤΟ ως αμυντική συμμαχία, ορισμένες χώρες θεωρούν ότι έχει επιθετικές τάσεις και φιλοδοξίες. Σίγουρα, μία από αυτές είναι η Μόσχα. Η ένταξη στο ΝΑΤΟ έμοιαζε πάντα να διατρέχει τον κίνδυνο να χτυπηθεί η ρωσική αρκούδα.
Η Ρωσία έχει ήδη απειλήσει με σοβαρές οικονομικές και στρατιωτικές συνέπειες εάν η Φινλανδία ή η Σουηδία υποβάλουν αίτηση για ένταξη στο ΝΑΤΟ. Η Μόσχα απείλησε μάλιστα την Πέμπτη ότι θα εισαγάγει πυρηνικά όπλα στην περιοχή της Βαλτικής εάν οι δύο χώρες ενταχθούν στη συμμαχία.
Ωστόσο, με υψηλό βαθμό παιδείας στα μέσα επικοινωνίας και ευλογημένοι με ένα από τα καλύτερα εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο, οι Φινλανδοί είναι λιγότερο επιρρεπείς στο να πέσουν θύματα της ρωσικής παραπληροφόρησης. Κατά την περίοδο μεταξύ της υποβολής της επίσημης αίτησης της και της πραγματικής αποδοχής της στη συμμαχία, η Φινλανδία δεν θα είχε την ασπίδα των εγγυήσεων ασφαλείας του ΝΑΤΟ. Αλλά ανησυχούμε λιγότερο για τη στρατιωτική επιθετικότητα σε σχέση με τους άλλους τρόπους με τους οποίους η Ρωσία θα μπορούσε να μας δυσκολέψει τη ζωή.
Είναι πιθανό η Μόσχα να προσπαθήσει να μας φοβίσει συγκεντρώνοντας στρατεύματα κοντά στα σύνορα της Φινλανδίας. Και οι ειδικοί μας λένε ότι οι κινήσεις για ένταξη στο ΝΑΤΟ θα μας κάνουν πιο πιθανούς στόχους κυβερνοεπιθέσεων. Είδαμε τις αποδείξεις γι’ αυτό τον περασμένο μήνα, όταν οι κυβερνητικοί ιστότοποι παραβιάστηκαν ακριβώς τη στιγμή που ο Ουκρανός πρόεδρος Volodymyr Zelensky εκφώνησε μια ομιλία μέσω βίντεο στο φινλανδικό κοινοβούλιο.
Η ένταξη στο ΝΑΤΟ θα έδινε πολλή προστιθέμενη αξία στην άμυνα της Φινλανδίας ενάντια στη Ρωσία, αλλά δεν είναι το τέλος. Η πρωταρχική ευθύνη για την προστασία της Φινλανδίας θα ανήκει πάντα σε εμάς.
Για μια χώρα του μεγέθους μας, η Φινλανδία διαθέτει ισχυρή αμυντική δύναμη και η κυβέρνησή μας είναι αποφασισμένη να την κάνει ακόμα πιο δυνατή. Νωρίτερα αυτό το μήνα, η κυβέρνηση διέθεσε επιπλέον 2,2 δισεκατομμύρια ευρώ (2,4 δισεκατομμύρια δολάρια) για την εθνική μας άμυνα για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, μια άμεση απάντηση στη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία.
Οι άνθρωποι σε αυτή τη χώρα θυμούνται ακόμα τον Πόλεμο του 1939, όταν οι Σοβιετικοί νόμιζαν ότι θα μπορούσαν εύκολα να εισβάλουν στη Φινλανδία, αλλά γρήγορα εκδιώχθηκαν πίσω. Ήταν μια πρόβλεψη του αγώνα που διεξάγεται τώρα από γενναίους Ουκρανούς εναντίον ενός ισχυρότερου Ρώσου επιτιθέμενου.
Η Φινλανδία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μια πράξη γεωπολιτικής εξισορρόπησης, αλλά δεν μπορεί να επιτρέψει στον εαυτό της να χαθεί όταν έχει να αντιμετωπίσει έναν νταή στη γειτονιά της. Κάτι τέτοιο θα προκαλούσε μόνο επιθετικότητα.
Έχει γίνει σαφές ότι δεν υπάρχουν όρια σε αυτό που είναι διατεθειμένος να κάνει ο Putin προκειμένου για να προωθήσει τα γεωπολιτικά του συμφέροντα. Στο τέλος, ο Putin είναι αυτός που, στην πραγματικότητα, υποστήριξε την ένταξη της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ…
*Η Marja Heinonen, είναι Φινλανδή συγγραφέας πολλών βιβλίων, έχει εμπειρία άνω των τριών δεκαετιών ως δημοσιογράφος, είναι εκδότρια και ερευνήτρια. Έχει επίσης εργαστεί στον ακαδημαϊκό χώρο και έχει διδακτορικό στις επικοινωνίες.
