Υπάρχουν άνθρωποι που φοβούνται το σκοτάδι, άλλοι τα αεροπλάνα και κάποιοι… τα ραντεβού με γιατρούς. Αν μόνο στη σκέψη μιας ιατρικής εξέτασης νιώθετε ταχυπαλμία, σφίξιμο στο στομάχι ή την έντονη ανάγκη να ακυρώσετε “μέχρι νεωτέρας”, δεν είστε μόνοι. Η ιατροφοβία είναι πιο συχνή απ’ όσο νομίζουμε αλλά μπορεί να αντιμετωπιστεί.
Το άγχος πριν από μια εξέταση ή επέμβαση δεν είναι κάτι άλλο παρά η αντίδραση του οργανισμού μας απέναντι σε κάτι που βιώνει ως απειλή. Πώς, λοιπόν, διαχειριζόμαστε κάτι τέτοιο;
1. Αναγνωρίζουμε τον φόβο μας
Το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα είναι να… παραδεχτούμε ότι φοβόμαστε. Ο φόβος συχνά έχει ρίζες σε παλιές εμπειρίες, επώδυνες διαδικασίες ή απλώς στο αίσθημα ότι χάνουμε τον έλεγχο. Όταν σταματήσουμε να “μαλώνουμε” τον εαυτό μας γι’ αυτό, το άγχος αρχίζει να μειώνεται.
2. Εμπιστευόμαστε το ιατρικό προσωπικό
Πολλοί άνθρωποι φοβούνται την επίσκεψη στον οφθαλμίατρο – η ιδέα και μόνο της επέμβασης στα μάτια αρκεί για να ανεβάσει το άγχος κατακόρυφα. Τα πράγματα δυσκολεύουν, μάλιστα, όταν πρόκειται να συναντήσουμε έναν γιατρό για πρώτη φορά. Πώς λοιπόν θα τον εμπιστευτούμε;
Αρχικά βοηθά να απευθυνθούμε σε έναν γιατρό με εμπειρία όπως ο οφθαλμίατρος για καταρράκτη Dr. Μπεζάτης. Ακόμα κι όταν πρόκειται για πρώτο ραντεβού, μπορείτε να διαβάσετε κριτικές ή δημοσιευμένα επιστημονικά άρθρα στο PubMed για να μειώσετε το άγχος σας και να ενισχύσετε το αίσθημα εμπιστοσύνης και ασφάλειας πριν καν μπείτε στο ιατρείο.
3. Μαθαίνουμε τι ακριβώς πρόκειται να συμβεί
Εννοείται, επίσης, πως δεν φοβόμαστε να μιλήσουμε ανοιχτά με τον/την γιατρό μας όχι μόνο για να επικοινωνήσουμε τα όσα νιώθουμε αλλά και για να μάθουμε περισσότερα. Η άγνοια, άλλωστε, είναι ο καλύτερος φίλος του πανικού.
Όταν δεν ξέρουμε τι μας περιμένει, το μυαλό συμπληρώνει τα κενά με σενάρια τρόμου, γι’ αυτό πρέπει πάντα να ρωτάμε αναλυτικά το ιατρικό προσωπικό για τη διαδικασία – πόση ώρα διαρκεί, τι θα αισθανθούμε και τι όχι. Όσο πιο ξεκάθαρη είναι η εικόνα, τόσο λιγότερος χώρος μένει για φόβο.
Μάλιστα, οι περισσότεροι επαγγελματίες υγείας βλέπουν καθημερινά ασθενείς με σχετικές φοβίες και, όταν το γνωρίζουν, συνήθως αντιδρούν με ενσυναίσθηση και γίνονται πιο επεξηγηματικοί και ήρεμοι.
4. Παίρνουμε μαζί μας έναν άνθρωπο εμπιστοσύνης
Η παρουσία ενός οικείου προσώπου λειτουργεί σαν συναισθηματικό “μαξιλάρι”. Ακόμα κι αν δεν μπει μαζί μας στο εξεταστήριο, το να ξέρουμε ότι κάποιος μας περιμένει απ’ έξω μειώνει το αίσθημα μοναξιάς και ανασφάλειας και μας κάνει να νιώθουμε πιο δυνατοί απέναντι στο… άγνωστο.
Ειδικά στην αναμονή, μπορεί να μας αποσπάσει την προσοχή για να ξεχαστούμε ή να… βάλει φρένο στις καταστροφικές σκέψεις και το λεγόμενο spiraling.
5. Εστιάζουμε στον εαυτό μας
Αν δεν μπορεί να έρθει κάποιος φίλος ή φίλη μαζί μας, μπορούμε – και πρέπει – να προσπαθήσουμε μόνοι μας να κατευνάσουμε τις αρνητικές σκέψεις. Για παράδειγμα, μπορούμε να δοκιμάσουμε κάποιες ασκήσεις αναπνοής – εισπνέοντας βαθιά από τη μύτη και εκπνέοντας από το στόμα.
Και τα εξωτερικά ερεθίσματα βοηθούν σε τέτοιες περιστάσεις. Ένα podcast, λίγη μουσική ή ακόμα και το scrolling στο κινητό μπορούν να κρατήσουν το μυαλό απασχολημένο για να γίνεται πιο… διαχειρίσιμη η σκέψη της εξέτασης.
6. Όταν αυτά δεν λειτουργούν, ζητάμε βοήθεια από κάποιον ειδικό
Δεν είναι καθόλου κακό και σίγουρα θα σας βοηθήσει. Αν η ιατροφοβία σας εμποδίζει να φροντίσετε την υγεία σας, τότε η βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας μπορεί να είναι καθοριστική. Σήμερα υπάρχουν αποτελεσματικές τεχνικές που θα σας βοηθήσουν να ανακτήσετε τον έλεγχο και να διαχειριστείτε την επίσκεψη στον γιατρό.
Και, φυσικά, αν αποφεύγατε για χρόνια τους γιατρούς, μην ξεκινήσετε από κάτι πολύ απαιτητικό. Μια απλή εξέταση ρουτίνας μπορεί να λειτουργήσει σαν επανεκκίνηση και έτσι κάθε θετική εμπειρία να μειώνει τον φόβο της επόμενης.
Το άγχος πριν από μια ιατρική εξέταση είναι ανθρώπινο. Δεν χρειάζεται να εξαφανιστεί ως διά μαγείας για να προχωρήσετε, αρκεί να γίνει διαχειρίσιμο. Κάθε φορά που επιλέγετε να πάτε, παρά τον φόβο, κάνετε ένα μικρό αλλά ουσιαστικό βήμα φροντίδας προς τον εαυτό σας. Και αυτό, από μόνο του, είναι μεγάλη νίκη.
