Οι αξιωματούχοι της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Fed) των ΗΠΑ αντιμετωπίζουν δύο θεμελιώδη ερωτήματα καθώς είναι μπροστά τόσο με την αυξανόμενη ανεργία όσο και τον ενισχυμένο πληθωρισμό.
Πόσο περισσότερο θα πρέπει να μειώσουν το κόστος δανεισμού και πότε θα πρέπει να προσφέρουν αυτή την ανακούφιση ή οποία δεν θα επηρεάσει μόνο τις ΗΠΑ αλλά και ολόκληρο τον κόσμο;
Τα πρακτικά της τελικής συνεδρίασης της Fed για το 2025 τον Δεκέμβριο, που δημοσιεύθηκαν την Τρίτη, υπογραμμίζουν το δύσκολο έργο που αντιμετωπίζει ο Jerome H. Powell, καθώς προσπαθεί να επιτύχει συναίνεση μεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής έπειτα από μια σειρά ολοένα και πιο αμφιλεγόμενων μειώσεων των επιτοκίων.
Τα πρακτικά της συνεδρίασης του Δεκεμβρίου έδειξαν ότι οι αξιωματούχοι της Fed παρέμειναν σε διαφωνία σχετικά με τις προοπτικές για τον πληθωρισμό και την αγορά εργασίας και το κατά πόσον ο κίνδυνος άκαμπτων πιέσεων στις τιμές ή η αυξανόμενη ανεργία αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή. Φάνηκαν επίσης αβέβαιοι για το πόσο περιορίζουν την οικονομία με επιτόκια σε εύρος 3,5% έως 3,75% – ένα επίπεδο που, όπως είπε ο Powell, αφήνει την Fed «σε καλή θέση να περιμένει να δει πώς θα εξελιχθεί η οικονομία».
Οι περισσότεροι αξιωματούχοι πιστεύουν ότι οι περαιτέρω μειώσεις των επιτοκίων πιθανότατα θα αποδώσουν ικανοποιητικά, εφόσον ο πληθωρισμός συνεχίζει να μειώνεται, σύμφωνα με τα πρακτικά.
Στη συνεδρίαση, η πλειοψηφία υποστήριξε ότι οι περικοπές θα βοηθήσουν στην «πρόληψη της πιθανότητας σημαντικής επιδείνωσης των συνθηκών στην αγορά εργασίας», ειδικά όταν υπάρξει λιγότερη ανησυχία ότι οι δασμοί του Donald Trump θα πυροδοτήσουν ένα επίμονο πρόβλημα πληθωρισμού.
Ωστόσο, τα πρακτικά έδειξαν επίσης ότι οι αξιωματούχοι φάνηκαν λιγότερο σίγουροι για το μέγεθος και το χρονοδιάγραμμα αυτών των περικοπών. Κάποιοι έδειξαν μια προτίμηση για τη διατήρηση σταθερών επιτοκίων «για κάποιο χρονικό διάστημα» μετά τη μείωση του Δεκεμβρίου. Είπαν ότι αυτό θα επιτρέψει στην κεντρική τράπεζα να κατανοήσει καλύτερα τον αντίκτυπο των πολιτικών μέτρων της Fed στη συνολική οικονομική δραστηριότητα, «ενώ παράλληλα θα δώσει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής χρόνο να αποκτήσουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη για την επιστροφή του πληθωρισμού στο 2%.»
Τα πρακτικά κατέγραψαν τη συζήτηση πριν από την ψηφοφορία της Fed με 9 έναντι 3 υπέρ μιας μείωσης κατά 25%, την τρίτη συνεχόμενη κίνηση αυτού του μεγέθους από τον Σεπτέμβριο και την πιο κατακερματισμένη του έτους.
Ο Austan D. Goolsbee, πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας του Σικάγο, και ο Jeffrey R. Schmid της Fed του Κάνσας Σίτι διαφώνησαν με τη μείωση υπέρ της διατήρησης της ισορροπίας, ενώ τέσσερις άλλοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής εξέφρασαν την αντίθεσή τους, με τη μορφή μιας «ήπιας» διαφωνίας. Αυτό συνεπαγόταν την υποβολή πρόβλεψης για τα επιτόκια στο τέλος του έτους στο προηγούμενο επίπεδο του 3,75% έως 4%.
Όσοι ανήκαν σε αυτό το στρατόπεδο φάνηκαν να ανησυχούν κυρίως για τον πληθωρισμό που παρέμεινε πάνω από τον στόχο του 2% της κεντρικής τράπεζας για σχεδόν πέντε χρόνια. Ανησυχούσαν ότι οι πλήρεις επιπτώσεις των δασμών του Trump δεν έχουν ακόμη φανεί και ότι σε συνδυασμό με μια ανθεκτική οικονομία, οι πιέσεις στις τιμές θα μπορούσαν να επανεμφανιστούν με πολύ πιο ανησυχητικό τρόπο.
Ο Stephen I. Miran, ο οποίος εντάχθηκε στο Διοικητικό Συμβούλιο της Fed τον Σεπτέμβριο, αφού τον όρισε ο Donald Trump, ψήφισε υπέρ μιας μεγαλύτερης μείωσης κατά μισή μονάδα, όπως είχε κάνει και στις δύο προηγούμενες συνεδριάσεις.
Ο ίδιος και άλλοι υπέρμαχοι της μείωσης των επιτοκίων ανησυχούν για την αγορά εργασίας, η οποία έχει χάσει τη δυναμική της φέτος, παρόλο που οι απολύσεις συνολικά παραμένουν χαμηλές. Φοβούνται ότι το ποσοστό ανεργίας θα αρχίσει να αυξάνεται γρήγορα, διακινδυνεύοντας μεγαλύτερο οικονομικό πλήγμα από όσο είναι απαραίτητο, δεδομένης της προσδοκίας τους ότι ο πληθωρισμός τελικά θα μειωθεί σημαντικά.
Τα πρακτικά ανέφεραν ότι μερικοί από τους αξιωματούχους που υποστήριξαν τη μείωση των επιτοκίων κατά ένα τέταρτο της μονάδας τον Δεκέμβριο θα μπορούσαν επίσης να υποστηρίξουν τη διατήρηση σταθερών επιτοκίων, περιγράφοντας την απόφαση ως «λεπτά ισορροπημένη». Αρκετοί αξιωματούχοι επεσήμαναν επίσης τον κίνδυνο η μείωση των επιτοκίων στο πλαίσιο του αυξημένου πληθωρισμού «να ερμηνευθεί εσφαλμένα ως υπονοούμενη μειωμένη δέσμευση των υπευθύνων χάραξης πολιτικής στον στόχο του 2% για τον πληθωρισμό».
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής των ΗΠΑ είχαν μόνο μια μερική εικόνα για την πορεία της οικονομίας πριν από τη συνεδρίασή τους τον Δεκέμβριο λόγω του lockdown της κυβέρνησης, το οποίο καθυστέρησε τις δημοσιεύσεις κρίσιμων δεδομένων μέχρι τη σύγκληση της κεντρικής τράπεζας.
Οι επόμενες – μετά τη συνεδρίαση – εκθέσεις, οι οποίες παραμορφώθηκαν από τεχνικές ιδιορρυθμίες που σχετίζονται με το lockdown, έδειξαν ότι το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε παρά την αξιοπρεπή αύξηση των θέσεων εργασίας τον Νοέμβριο. Οι λιανικές πωλήσεις ήταν σταθερές, αλλά η αύξηση των μισθών επιβραδύνθηκε. Και ο πληθωρισμός υποχώρησε περισσότερο από το αναμενόμενο, αλλά παρέμεινε υψηλός.
Μέχρι την επόμενη συνεδρίαση της Fed στα τέλη Ιανουαρίου, οι αξιωματούχοι θα έχουν στη διάθεσή τους έναν ακόμη γύρο δεδομένων, τα οποία θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ανατροπή της πλάστιγγας σχετικά με τις μειώσεις των επιτοκίων προς οποιαδήποτε κατεύθυνση. Ήδη, ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι η κεντρική τράπεζα θα προχωρήσει με προσοχή.
Εκτός από τον ισχυρισμό του Powell ότι η Fed ήταν «σε καλή θέση» για να καθορίσει τα επόμενα βήματα πολιτικής της, η κεντρική τράπεζα τροποποίησε τη δήλωση πολιτικής της τον Δεκέμβριο λέγοντας ότι θα αξιολογήσει τα εισερχόμενα οικονομικά δεδομένα, τις εξελισσόμενες προοπτικές και την ισορροπία των κινδύνων «λαμβάνοντας υπόψη την έκταση και το χρονοδιάγραμμα των πρόσθετων προσαρμογών».
Σύμφωνα με τις προβλέψεις που δημοσιεύθηκαν παράλληλα με την απόφαση για τα επιτόκια του Δεκεμβρίου, επτά από τους 19 υπεύθυνους χάραξης πολιτικής δεν προέβλεψαν καμία μείωση τον επόμενο χρόνο, ενώ οκτώ θα ήθελαν τουλάχιστον δύο μειώσεις. Ένας αξιωματούχος, πιθανώς ο Miran, δεδομένων των τριών διαφωνιών του υπέρ μεγαλύτερων μειώσεων, προέβλεψε πτώση των επιτοκίων πιο κοντά στο 2% τον επόμενο χρόνο.
Οι περιορισμένες περικοπές τον επόμενο χρόνο θα διατηρούσαν την Fed στο στόχαστρο του Trump, ο οποίος έχει επικρίνει την απροθυμία της να μειώσει επιθετικά το κόστος δανεισμού.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιλέγει έναν νέο πρόεδρο για να αντικαταστήσει τον Powell όταν λήξει η θητεία του τον Μάιο. Έχει δηλώσει ότι θα επιλέξει κάποιον που να υποστηρίζει τη μείωση των επιτοκίων, ένα κριτήριο που πολλοί στη Wall Street και την Ουάσινγκτον λένε ότι δημιουργεί πρόβλημα αξιοπιστίας που θα είναι δύσκολο να ξεπεραστεί.
Μεταξύ των κορυφαίων υποψηφίων περιλαμβάνονται ο Kevin A. Hassett, μακροχρόνιος πιστός οπαδός και οικονομικός σύμβουλος του Trump, ο Kevin M. Warsh, πρώην αξιωματούχος της Fed και ο Christopher J. Waller, νυν κυβερνήτης.
Ο Waller δήλωσε πρόσφατα ότι ενώ υπάρχει περιθώριο για την Fed να μειώσει περαιτέρω τα επιτόκια, «δεν υπάρχει βιασύνη» να το πράξει.
