Το περίεργο μήνυμα που στέλνει η HSBC
Η κατάργηση του διεθνούς προγράμματος διαχείρισης έρχεται παρά την ανάγκη για μακροχρόνιους υπαλλήλους που έχουν εκπαιδευτεί στην κουλτούρα της τράπεζας
Philip Augar/Financial Times
Ένα ξεπερασμένο μεταποικιακό λείψανο ή μια πολύτιμη εκπαίδευση για φορείς πολιτισμού;
Το κλείσιμο του Διεθνούς Προγράμματος Διευθυντών της HSBC- HSBC’s International Manager Programme έχει διχάσει τις απόψεις.
Είναι μια συζήτηση που εγείρει ερωτήματα σχετικά με το εάν ένα τέτοιο κλιμάκιο γενικών διευθυντών, εκπαιδευμένων και στρατολογημένων σε θέσεις εργασίας σε όλο τον κόσμο, εξακολουθεί να είναι επίκαιρο καθώς η τράπεζα αντιμετωπίζει τη δυσκολία διαχείρισης ενός πολύπλοκου, παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού ιδρύματος σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κλάδο. Αλλά η λειτουργία της HSBC, μιας τράπεζας με αποστολή την παροχή ενός ευρέος φάσματος διεθνών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, δεν ήταν ποτέ εύκολη υπόθεση.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της 160χρονης ιστορίας της, έχει αντιμετωπίσει γεωπολιτικές αναταραχές στις βασικές ασιατικές αγορές της και σεισμικές αλλαγές στην κουλτούρα και τις επιχειρηματικές πρακτικές. Ιδρύθηκε το 1865 από εμπόρους στο Hong Kong για τη χρηματοδότηση του τοπικού εμπορίου και του συναλλάγματος, και έχει γίνει μία από τις 10 κορυφαίες τράπεζες στον κόσμο με βάση το μέγεθος του ενεργητικού, χάρη σε μεγάλο βαθμό στις προηγούμενες γενιές αποφοίτων του IMP.
Στις πρώτες μέρες, βασιζόταν σε τοπικούς πράκτορες, γνωστούς ως compradores, για να λειτουργούν οι τράπεζές της στην Κίνα και πέρα από αυτήν. Στην εποχή των αργών επικοινωνιών, αυτός ήταν ίσως ο μόνος τρόπος για να οικοδομηθεί ένα δίκτυο σε μια κατακερματισμένη μακρινή αγορά. Αλλά το Λονδίνο έπρεπε να γνωρίζει τι συνέβαινε και προς τα τέλη του 19ου αιώνα εκπαίδευσε αρκετούς Ευρωπαίους διευθυντές για να πάνε να εργαστούν στην Ασία.
Αυτοί οι άνδρες, αρχικά γνωστοί ως «Ανατολικό προσωπικό-Eastern staff», τελικά μεταμορφώθηκαν σε μια elite ομάδα Διεθνών Αξιωματούχων ή IOs-International Officers or IOs. Αυτό το στέλεχος ήταν ο πρόδρομος του IMP και τελικά έγινε η γρήγορη γραμμή της HSBC.
Δεν αριθμούσε ποτέ πάνω από μερικές εκατοντάδες, αλλά τα μέλη απολάμβαναν έναν αποικιακό τρόπο ζωής ομογενών και ένα ιδιαίτερο καθεστώς εντός της τράπεζας. Εναλλάσσονταν τακτικά σε διαφορετικούς επιχειρηματικούς τομείς και χώρες, εκπαιδευμένοι στη μοναδική κουλτούρα της HSBC που συνδύαζε τη σύνεση με την ενστικτώδη λήψη αποφάσεων, οι IO και οι προκάτοχοί τους ήταν η κόλλα στα πρώτα εκατό χρόνια της HSBC.
Αυτό άλλαξε προς τα τέλη του 20ού αιώνα, όταν ο τραπεζικός τομέας μπήκε σε διαφορετική τροχιά. Εξελίξεις όπως η τιτλοποίηση, τα παράγωγα και οι κυμαινόμενες συναλλαγματικές ισοτιμίες απαιτούσαν εξειδικευμένη εμπειρογνωμοσύνη. Έχοντας παραδοσιακά προωθηθεί από το εσωτερικό, η HSBC πλέον προσλάμβανε κορυφαίους παίκτες από το εξωτερικό και χρησιμοποιούσε συμβούλους διαχείρισης για να συμβουλεύει σε θέματα στρατηγικής.
Στην ανερχόμενη γενιά στην HSBC, όπως και σε όλες τις άλλες μεγάλες τράπεζες, οι καινοτόμοι επικεφαλής προϊόντων, όχι οι γενικοί διευθυντές, έγιναν οι πραγματικές κινητήριες δυνάμεις. Αυτό δεν λειτούργησε καλά. Εκμεταλλευόμενοι την απροβλημάτιστη ρύθμιση, τον οικονομικό φιλελευθερισμό και τις αρχικά καλοήθεις αγορές, οι ειδικοί προϊόντων οδήγησαν τους εργοδότες τους στο χείλος και πέρα από αυτό στη μεγάλη οικονομική κρίση του 2008.
Η HSBC συμμετείχε βαθιά. Επιβίωσε χωρίς να χρειαστεί οικονομική βοήθεια από τους φορολογούμενους, αλλά υπέστη κυρώσεις, πρόστιμα και δαπανηρούς διακανονισμούς για ισχυρισμούς για διευκόλυνση της φοροδιαφυγής, ανεπαρκείς ελέγχους ξεπλύματος χρήματος, παραβίαση κανόνων κυρώσεων, χειραγώγηση επιτοκίων και παράνομη πώληση τίτλων που καλύπτονται από στεγαστικά δάνεια. Αυτή δεν είναι καν η εξαντλητική λίστα. Μια συμφωνία αναβολής δίωξης με το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ ήταν ιδιαίτερα ενοχλητική, καθώς οι αρχές εκεί την χαρακτήρισαν υπεύθυνη για «εκπληκτικές αποτυχίες εποπτείας».
Η εμπειρία της HSBC στην κρίση έδειξε τους περιορισμούς της γενικευμένης διοίκησης στη σύγχρονη εποχή. Τέσσερις από τους πρώτους πέντε διευθύνοντες συμβούλους της στον 21ο αιώνα ήταν πρώην Γενικοί Διευθυντές. Ήταν προϊόντα ενός σχεδίου που αποσκοπούσε στην προστασία από ακριβώς το είδος της κακής συμπεριφοράς που είχε προφανώς γίνει ενδημικό. Αυτοί οι άνθρωποι με ακεραιότητα, βαθιά ριζωμένοι στην κουλτούρα της HSBC, δεν γνώριζαν ή ήταν ανίκανοι να αποτρέψουν τα πλημμελήματα που κόστισαν ακριβά στους μετόχους.
Η απόφαση του νυν διευθύνοντος συμβούλου, Georges Elhedery, ο οποίος δεν είναι ο ίδιος Γενικός Διευθυντής, να κλείσει το IMP είναι στην πραγματικότητα μια δήλωση ότι η εκπαίδευση των περιοδευόντων γενικών Διευθυντών είχε καταστεί άσχετη.
Αλλά δεν θέτουν το ερώτημα του πώς να διαχειριστεί κανείς ένα σύγχρονο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα στο οποίο τα βασικά στελέχη είναι υψηλά αμειβόμενα, έχουν κινητικότητα και συχνά σχεδιάζουν σύντομες καριέρες. Πώς μπορούν οι διευθύνοντες σύμβουλοι να είναι σίγουροι ότι τα συμφέροντα αυτών των αστέρων ευθυγραμμίζονται με αυτά της τράπεζας; Είναι το ίδιο ερώτημα που έθεταν οι πρόγονοι της HSBC τον 19ο αιώνα για τους μεσίτες της, οδηγώντας τελικά στην IMP.
Η σημερινή απάντηση εξακολουθεί να εξελίσσεται. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν μάθει από την κρίση, εισάγοντας την αναβολή μισθών και την επιστροφή αποδοχών στις ρυθμίσεις αποδοχών και ενισχύοντας τη διαχείριση κινδύνου και τη συμμόρφωση. Είναι πολύ πιο δύσκολο τώρα για τους υπαλλήλους να πάρουν τα χρήματα και να τρέξουν.
Αλλά σε οργανισμούς πολλαπλών προϊόντων, γεωγραφικά ποικίλους, στους οποίους δεν μπορεί να αναμένεται από τον διευθύνοντα σύμβουλο να γνωρίζει ακριβώς τι συμβαίνει παντού, η κουλτούρα μιας τράπεζας από πάνω προς τα κάτω θα πρέπει να είναι η πρώτη γραμμή άμυνάς της.
Παρά την πανταχού παρούσα εκπαίδευση σε αξίες και τις ευσεβείς δηλώσεις αποστολής, ο ρόλος των μακροχρόνιων υπαλλήλων που έχουν εκπαιδευτεί στην κουλτούρα της τράπεζας και λειτουργούν ως πρότυπα καλής συμπεριφοράς δεν ήταν ποτέ πιο σημαντικός. Για αυτόν τον λόγο, η απόφαση του Elhedery [κεντρική photo] να κλείσει ένα πρόγραμμα που είχε αυτόν τον στόχο ως έναν από τους στόχους του αποτελεί ένα περίεργο μήνυμα.
