Είναι Tετάρτη 11 Οκτωβρίου 2023 και θα ξεκινήσουμε κάπως έτσι την ανάρτηση που ακολουθεί.
Στις 25 Αυγούστου του 1898, το Ηράκλειο συγκλονίζεται από μία από τις μεγαλύτερες σφαγές της ιστορίας του, με καθοριστικές επιπτώσεις στην πολιτική ιστορία ολόκληρης της Κρήτης.
By Wrong Man
Πρόκειται για την ομώνυμη σφαγή που υλοποιήθηκε από τους μουσουλμάνους της πόλης, και υπό την ανοχή των τοπικών μουσουλμανικών αρχών, εις βάρος των χριστιανών αμάχων.
Μεταξύ των 400, ή και 700, νεκρών της σφαγής υπήρξαν και 18 Άγγλοι στρατιώτες, καθώς και ο ηρακλειώτης υποπρόξενος των Βρετανών στο Ηράκλειο, Λυσίμαχος Καλοκαιρινός.
Πρωτοφανείς καταστροφές συνόδευσαν τη μεγάλη σφαγή, οικίες καταστήματα και λοιπές περιουσίες των χριστιανών της πόλης παραδόθηκαν στις φλόγες και την λεηλασία.
Η 25η Αυγούστου του 1898 υπήρξε το σημείο καμπής στην Ιστορία της Κρήτης, και δη της μεγάλης μερίδας των χριστιανών κατοίκων της, οι οποίοι προχωρούσαν σταδιακά προς την πολιτική τους αποκατάσταση, από την Αυτονομία της Μεγαλονήσου (1898), έως την Ένωσή της με την Ελλάδα (1913).
Η ανείπωτη συμφορά αποτέλεσε, όμως, και την ευκαιρία για την αλλαγή της στάσης των Μ. Δυνάμεων απέναντι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία…
Eπιστροφή στο σήμερα και στην εθνική μοναξιά του Ισραηλινού λαού καθώς και του πρωθυπουργού Benjamin Netanyahu η κυβέρνηση του οποίου είναι θέμα χρόνου να διατάξει την διερεύνηση των πραγματικών συμβάντων και τον τρόπο που οργανώθηκε η επίθεση της Hamas αιφνιδιάζοντας τις ΙDF.
O Netanyahu λοιπόν συνομίλησε για 3η φορά με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Joe Biden αφού πρώτα είχε ακούσει προτροπές και συστάσεις από την άλλη άκρη του Ατλαντικού ακόμη και για συνομιλίες με τους τρομοκράτες, βιαστές και δολοφόνους της Hamas.
Αυτή τη φορά ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ήταν αποκαλυπτικός στις περιγραφές του ακόμη και για έναν πολιτικό με την διαύγεια του Joe Biden>
Απόψε μίλησα με τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Joe Biden για τρίτη φορά.
Του είπα ότι η Ηamas είναι πιο κακή από τον ISIS – και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζονται.
Ο Πρόεδρος Βiden τόνισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες στέκονται στο πλευρό του Ισραήλ και υποστηρίζουν πλήρως το δικαίωμά του να υπερασπιστεί τον εαυτό του.
Ευχαρίστησα τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών για την αμέριστη υποστήριξή του και κατέστησα σαφές ότι θα απαιτηθεί μια διαρκής, ισχυρή δράση στην οποία το Ισραήλ θα κερδίσει.
Είπα στον Πρόεδρο Βiden>
Μας επιτέθηκαν το Σάββατο με βαρβαρότητα που δεν έχουμε δει από το Ολοκαύτωμα. Εκατοντάδες άνθρωποι δολοφονήθηκαν, ολόκληρες οικογένειες δολοφονήθηκαν στα κρεβάτια και τα σπίτια τους, γυναίκες βιάστηκαν και δολοφονήθηκαν βάναυσα, πάνω από εκατό απήχθησαν, συμπεριλαμβανομένων παιδιών.
Από την τελευταία συζήτηση που είχαμε, αυτή η έκταση του κακού έχει αυξηθεί. Έπιασαν δεκάδες παιδιά, τα έκαψαν και τα οδήγησαν στο θάνατο. Αποκεφάλισαν στρατιώτες, δολοφόνησαν τους νέους στο nature festival, τους περικύκλωσαν με jeeps και τους γάζωσαν στο έδαφος, όπως στο Babi-yar.
Δεν έχουμε ξαναδεί τέτοια βαρβαρότητα στην ιστορία της χώρας του Ισραήλ. Είναι πιο κακοί ακόμη και από τον ISIS – και έτσι πρέπει να τους συμπεριφερόμαστε.
Eίχε προηγηθεί το εξής>
O επικεφαλής του State Department εξαναγκάστηκε μετά από τη δικαιολογημένη οργή των Εβραίων να διαγράψει ένα post στα social media με το οποίο ζητούσε από το Ισραήλ να προχωρήσει σε κατάπαυση του πυρός και διαπραγματεύσεις με την Hamas!
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Antony Blinken ανέβασε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Κυριακή δήλωση σχετικά με τα φονικά χτυπήματα της Hamas στο Ισραήλ, αλλά η ανάρτηση αφαιρέθηκε μετά από τις σφοδρές αντιδράσεις στο διαδίκτυο.
“Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών @HakanFidan και εγώ μιλήσαμε περαιτέρω για τις τρομοκρατικές επιθέσεις της Hamas στο Ισραήλ. Ενθάρρυνα την πρωτοβουλία της Τουρκίας για κατάπαυση του πυρός και την άμεση απελευθέρωση όλων των ομήρων που κρατά η Hamas”, ανέφερε η ανάρτηση του Blinken στο X, πρώην Twitter, σύμφωνα με τη New York Post.
Με το που ανέβηκε η ανάρτηση ξέσπασε πανδαιμόνιο στο διαδίκτυο.
“Η κυβέρνηση Biden δείχνει τα αληθινά της χρώματα. Μόλις το Ισραήλ έδειξε ότι επρόκειτο για επίθεση στη Γάζα, ο Blinken ενθάρρυνε την κατάπαυση του πυρός”, έγραψε στο Twitter ο εκπρόσωπος Marco Rubio, R-Fla, απαντώντας με ένα στιγμιότυπο οθόνης του τώρα διαγραμμένου Θέση.
«Όποιος απαιτεί από το Ισραήλ να μην «κλιμακωθεί» ή να μην κάνει έκκληση για «κατάπαυση του πυρός» είτε είναι εκτός αυτής της ατυχούς πραγματικότητας είτε συμπάσχει με τη Hamas», έγραψε στο Twitter ο γερουσιαστής Marco Rubio, R-Fla.
“Φαίνεται ότι ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ #Blinken διέγραψε το χθεσινό tweet όπου “ενθάρρυνε” την Τουρκία που υποστηρίζει τη Ηamas να κανονίσει κατάπαυση του πυρός μεταξύ της Hamas και του Ισραήλ. Υπάρχουν πραγματικοί ενήλικες υπεύθυνοι στο Foggy Bottom; #IsraelUnderAttack”, αναρωτήθηκε ο συνταξιούχος διπλωμάτης των ΗΠΑ Alberto Miguel Fernandez.
Το Fox News Digital επικοινώνησε με το State Department σχετικά με το tweet του Blinken, αλλά δεν προχώρησαν σε κάποιο σχόλιο.
Η βουλευτής Alexandria Ocasio-Cortez, D-N.Y., απάντησε επίσης στη βία στο Ισραήλ με έκκληση για κατάπαυση του πυρός.
κράτησης θέσης
“Σήμερα είναι καταστροφική για όλους όσους αναζητούν μια διαρκή ειρήνη και σεβασμό για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ισραήλ και την Παλαιστίνη. Καταδικάζω την επίθεση της Ηamas με τον πιο έντονο τρόπο. Κανένα παιδί και οικογένεια δεν πρέπει ποτέ να υπομείνουν αυτού του είδους τη βία και τον φόβο, και αυτή η βία θα Δεν λύνει τη συνεχιζόμενη καταπίεση και κατοχή στην περιοχή. Απαιτείται επειγόντως μια άμεση κατάπαυση του πυρός και αποκλιμάκωση για να σωθούν ζωές», ανέφερε μια δήλωση που δόθηκε το Σάββατο στο X.
Τι συνέβη στο Ηράκλειο της Κρήτης στις 25 Αυγούστου του 1898
Ακολουθεί το αφιέρωμα της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης στην 25η Αυγούστου 1898>
Σαν σήμερα, στις 25 Αυγούστου του 1898, το Ηράκλειο συγκλονίζεται από μία από τις μεγαλύτερες σφαγές της ιστορίας του, με καθοριστικές επιπτώσεις στην πολιτική ιστορία ολόκληρης της Κρήτης. Πρόκειται για την ομώνυμη σφαγή που υλοποιήθηκε από τους μουσουλμάνους της πόλης, και υπό την ανοχή των τοπικών μουσουλμανικών αρχών, εις βάρος των χριστιανών αμάχων.
Μεταξύ των 400, ή και 700, νεκρών της σφαγής υπήρξαν και 18 Άγγλοι στρατιώτες, καθώς και ο ηρακλειώτης υποπρόξενος των Βρετανών στο Ηράκλειο, Λυσίμαχος Καλοκαιρινός.
Πρωτοφανείς καταστροφές συνόδευσαν τη μεγάλη σφαγή, οικίες καταστήματα και λοιπές περιουσίες των χριστιανών της πόλης παραδόθηκαν στις φλόγες και την λεηλασία.
Η 25η Αυγούστου του 1898 υπήρξε το σημείο καμπής στην Ιστορία της Κρήτης, και δη της μεγάλης μερίδας των χριστιανών κατοίκων της, οι οποίοι προχωρούσαν σταδιακά προς την πολιτική τους αποκατάσταση, από την Αυτονομία της Μεγαλονήσου (1898), έως την Ένωσή της με την Ελλάδα (1913).
Ας δούμε τα πράγματα όμως με τη σειρά:
Η μεγάλη σφαγή του 1898, κορυφαία στιγμή του περίφημου Κρητικού Ζητήματος, υπήρξε η κορύφωση μιας μακράς χρονικής περιόδου και συγχρόνως η απαρχή για το τέλος της. Δεκαετίες πριν είχε αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για την αποδυνάμωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και κατ’ επέκτασιν την ανάληψη πρωτοβουλιών στην ανατολική Μεσόγειο εκ μέρους των Μεγάλων Δυνάμεων. Τις καίριες αυτές πολιτικές αλλαγές αντανακλούσε η παραχώρηση πολιτικών δικαιωμάτων προς τους χριστιανούς υπηκόους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που στην περίπτωση της Κρήτης αποτυπώθηκε στις τρεις κύριες συνθήκες του β’ μισού του 19ου αι.: 1. του Χάττι Χουμαγιούμ (1856), 2. του Οργανικού Νόμου (1868), και 3. της Σύμβασης της Χαλέπας (1878).
Η παραχώρηση δικαιωμάτων στους έως πρότινος καταπιεσμένους χριστιανούς της Κρήτης συνέβαλε αφενός στην αύξηση της δυναμικής τους και της επιθυμίας τους για την Ένωση με την Ελλάδα, και αφετέρου ανατροφοδοτούσε την αντιπαλότητα μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων, γεγονός που κατέληγε σε αντιπαλότητα και συχνά σε ακραίες συγκρούσεις.
Το Κρητικό Ζήτημα υπήρξε σημαντική πτυχή της εξωτερικής πολιτικής αλλά και της εσωτερικής πολιτικής κατάστασης της Ελλάδας και κύριο πεδίο οξύτητας των σχέσεών της με την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Με αφορμή την κατάθεση ενός ψηφίσματος το 1888 που κήρυττε την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, ο Σουλτάνος προέβη στην ανάκληση των προνομίων της Συνθήκης της Χαλέπας, εγκαινιάζοντας μια περίοδο τρόμου και βίας εις βάρος των χριστιανών της Κρήτης εκ μέρους των Οθωμανών.
Αυτό το διάστημα γεννήθηκε στην Κρήτη η ιδέα για ένα καθεστώς ημιαυτόνομης ή αυτόνομης πολιτείας υπό την επικυριαρχία του Σουλτάνου και υπό την προστασία των Μ. Δυνάμεων (ιδέα της «Μεταπολιτεύσεως»). Εμπνευστής της ιδέας αυτής ήταν ο σφακιανός πολιτευτής Μανούσος Κούνδουρος, ο οποίος θεωρούσε την ένωση με την Ελλάδα ως την τελική λύση του Κρητικού Ζητήματος. Το σχετικό αίτημα προς τις μεγάλες Δυνάμεις και η αντίδραση των Οθωμανών πυροδότησε την έναρξη της τελευταίας περιόδου των κρητικών επαναστάσεων και συστάθηκε εκ νέου στην Κρήτη η «Γενική Επαναστατική των Κρητών Συνέλευσις».
Η κατάσταση οξύνθηκε περαιτέρω και βαθμηδόν οδήγησε στη γενίκευση της επανάστασης στην Κρήτη, όπου κυριαρχούσε πλέον το σύνθημα «Ένωσις ή Θάνατος». Η αντίδραση του Σουλτάνου και των τοπικών ηγεμόνων υπήρξε οργισμένη και ο χριστιανικός πληθυσμός της Κρήτης βρισκόταν σε πραγματικό κίνδυνο.
Οι Μεγάλες Δυνάμεις ήταν έτοιμες να επέμβουν για την προστασία του πληθυσμού, όταν η ελληνική κυβέρνηση ανέλαβε δράση με την αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων υπό τον Συνταγματάρχη Τιμολέοντα Βάσσο, ο οποίος ανακοίνωσε την κατοχή της Κρήτης από τον ελληνικό στρατό. Η εξέλιξη δυσαρέστησε τις Μ. Δυνάμεις, οι οποίες έθεσαν την Κρήτη επισήμως υπό διεθνή προστασία, προτείνοντας ως λύση την αυτονομία της Κρήτης, την οποία όμως απέρριπταν τόσο οι Κρητικοί και όσο και η ελληνική κυβέρνηση.
Η ατυχής όμως για την ελληνική πλευρά έκβαση του ελληνοτουρκικού πολέμου το 1897, εκβίασε την αποδοχή της πρότασης από τους Κρητικούς της Αυτονομίας της Κρήτης, υπό τον Πρίγκιπα Γεώργιο, δευτερότοκο γιος του βασιλιά Γεωργίου Α΄ της Ελλάδας, ως Ύπατο Αρμοστή.
Η αποδοχή του νέου καθεστώτος είχε σταματήσει τις συγκρούσεις αλλά, παρά τις πιέσεις των Δυνάμεων, οι Κρητικοί δεν παρέδιδαν τα όπλα όσο ο τουρκικός στρατός, σύμβολο του Σουλτάνου στη μεγαλόνησο, δεν απομακρυνόταν από την Κρήτη. Μέχρι την εξεύρεση της σχετικής λύσης, η Κρήτη χωριζόταν σε περιφέρειες υπό τη διοίκηση των Μ. Δυνάμεων και προετοιμαζόταν η οργάνωση της διοίκησης και της οικονομίας της Κρητικής Πολιτείας. Η μετάβαση της διοίκησης από τα χέρια του Σουλτάνου στο νέο καθεστώς αυτονομίας επέβαλε την τοποθέτηση νέων υπαλλήλων σε διάφορες βασικές θέσεις της διοικητικής μηχανής, γεγονός που προκαλούσε την οργή των έως τότε επικυρίαρχων που ένιωθαν να χάνουν πολυετή κεκτημένα.
Σε μια απόπειρα εγκατάστασης φορολογικών υπαλλήλων, στις 25 Αυγούστου του 1898, από απόσπασμα του βρετανικού στρατού οι οθωμανικές αντιδράσεις πήραν τέτοια έκταση που οδήγησαν στην πρωτοφανή σφαγή του άμαχου πληθυσμού και την καταστροφή της πόλης.
Η ανείπωτη συμφορά αποτέλεσε, όμως, και την ευκαιρία για την αλλαγή της στάσης των Μ. Δυνάμεων απέναντι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, αλλαγή που ξεκίνησε με την αυστηρότατη τιμωρία των πρωταιτίων της σφαγής χριστιανών και συνεχίστηκε με απόφαση της οριστικής απομάκρυνσης του οθωμανικού στρατού από την Κρήτη, η οποία υπό άλλες συνθήκες φάνταζε αδύνατη. Ο δρόμος για την Ένωση της Κρήτης με την ελεύθερη Ελλάδα είχε ανοίξει.
Η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη τιμά σήμερα τη μνήμη των θυμάτων με φωτογραφίες της εποχής, στιγμιότυπα της τελευταίας περιόδου του Κρητικού Ζητήματος, από το Αρχείο του Ι. Μουρέλου, καθώς και ψηφιοποιημένες φωτογραφίες του Νικολάου Αλικιώτη που φιλοξενούνται στην ιστοσελίδα του Οπτικοακουστικού Τμήματος της ΒΔΒ:
Από το Τμήμα Αρχείων και το Οπτικοακουστικό Τμήμα της ΒΔΒ
