Οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται αντιμέτωπες με το δυσάρεστο καθήκον να προσπαθήσουν να βάλουν ένα στοπ στον υψηλό πληθωρισμό δεκαετιών χωρίς να πυροδοτήσουν σκληρές υφέσεις που θα μπορούσαν να απελευθερώσουν δυστυχία σε όλο τον κόσμο. Όμως ο Robert Shiller, βραβευμένος με Νόμπελ οικονομολόγος από το Πανεπιστήμιο Γέιλ, πιστεύει ότι δεν έχουν άλλη επιλογή από το να κρατήσουν την ίδια επιθετική πολιτική.
Από την Julia Horowitz/CNN Business
«Εάν όντως δούμε παρατεταμένο πληθωρισμό τώρα, θα είναι ντροπή για αυτή τη χώρα και θα μειώσει ακόμη περισσότερο την εμπιστοσύνη στους θεσμούς», ανέφερε συγκεκριμένα ο Shiller στο Before the Bell του CNN. Ο ίδιος βοήθησε να αναπτυχθεί ένας εξαιρετικά σημαντικός δείκτης μέτρησης των τιμών των κατοικιών στις ΗΠΑ και δημοσιοποίησε μια βασική μέθοδο για την αποτίμηση των μετοχών. Το πιο πρόσφατο βιβλίο του, ωστόσο, εξετάζει το πώς τα αφηγήματα που λέμε στους εαυτούς μας ως κοινωνία μπορούν να διαμορφώσουν το οικονομικό μας μέλλον.
Σύμφωνα με τον Shiller αυτή είναι μια σημαντική αιτία που ο πληθωρισμός θεωρείται μια τέτοια απειλή. Εάν οι άνθρωποι πιστεύουν ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται με γρήγορο ρυθμό, θα αρχίσουν να απαιτούν υψηλότερους μισθούς. Αυτό θα ωθήσει τις επιχειρήσεις να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τις τιμές για να προστατεύσουν τα περιθώρια κέρδους τους, τροφοδοτώντας έναν κύκλο που μπορεί να γίνει όλο και πιο δύσκολος στο να ελεγχθεί.
Δεδομένου ότι η τελευταία έκθεση δείχνει ότι ο ετήσιος πληθωρισμός καταναλωτών στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι πεισματικά υψηλός στο 8,3%, έχουν αυξηθεί τα στοιχήματα στη Wall Street ότι η Federal Reserve θα μπορούσε να αυξήσει τα επιτόκια κατά μια πλήρη ποσοστιαία μονάδα για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία της. Ο Shiller πιστεύει ότι μια αύξηση αυτού του μεγέθους μπορεί να είναι απαραίτητη δεδομένου του μεγέθους του προβλήματος που αντιμετωπίζει η Fed.
Οι τιμές των κατοικιών στις ΗΠΑ αυξάνονται με βραδύτερο ρυθμό, αλλά εξακολουθούν να αυξάνονται. Πιστεύετε ότι είναι δίκαιο να πούμε ότι η αγορά κρυώνει;
Ετσι νομίζω. Είναι δύσκολο να προβλεφθούν αυτά τα πράγματα, αλλά αυτή ήταν μια αξιοσημείωτη πορεία που έχουμε δει στις τιμές των κατοικιών από το χαμηλότερο επίπεδο το 2012 —πάνω από 10 χρόνια. Δεν μπορεί να συνεχιστεί για πάντα. Αυτό οδηγείται από προσδοκίες, αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι οι τιμές ανεβαίνουν και έτσι περιμένουν ότι πρέπει να πάρουν το υψηλότερο ποσό για την πώληση μίας κατοικίας. Αυτό συνεχίστηκε, ακόμη και εν μέσω της επιδημίας της Covid-19.
Βλέπουμε την αρχή μιας υγιούς διόρθωσης ή θα μπορούσε να είναι πιο σοβαρή;
Σίγουρα θα μπορούσε να υπάρξει πτώση των τιμών. Αναμένω ότι θα υπάρξει τουλάχιστον μια μέτρια πτώση στις τιμές των κατοικιών που έχουν διορθωθεί με τον πραγματικό πληθωρισμό. Αλλά δεν είναι κάτι που πρέπει να γίνει γρήγορα.
Πρέπει η Federal Reserve να ανησυχεί για την αγορά κατοικίας;
Νομίζω ότι ο πληθωρισμός είναι θέμα εμπιστοσύνης. Δεν αναπροσαρμόζουμε τα πάντα στον πληθωρισμό επειδή πιστεύουμε ότι έχουμε μια νομισματική αρχή που θα τον εμποδίσει να ξεφύγει από τον έλεγχο. Αν όντως δούμε παρατεταμένο πληθωρισμό τώρα, θα είναι ντροπή για αυτή τη χώρα και θα μειώσει ακόμη περισσότερο την εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Αυτό είναι κακό για την οικονομία. Είναι κακή για όλους μας η απώλεια εμπιστοσύνης.
Ανησυχείτε ότι κινούμαστε σε μια παρατεταμένη περίοδο υψηλότερου πληθωρισμού;
Για να τραβήξετε την προσοχή των ανθρώπων, για να αλλάξετε τις προσδοκίες τους για τον πληθωρισμό, θα έπρεπε να αυξήσετε τα επιτόκια σε υψηλό επίπεδο, για να πάρετε μια ξαφνική διόρθωση. Επομένως, δεν νομίζω ότι ο πληθωρισμός θα υποχωρήσει στο 2% σε ένα χρόνο. Δεν είναι καλή ιδέα να είσαι τόσο επιθετικός. Στην επερχόμενη συνεδρίαση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας μπορεί όντως το επιτόκιο να αυξηθεί κατά μία ποσοστιαία μονάδα. Αυτό είναι αρκετά μεγάλο για τα ιστορικά πρότυπα, αλλά δεν είναι οι σούπερ δραστικές αλλαγές που θα μείωναν τον πληθωρισμό στο 2% αμέσως.
Άρα πιστεύετε ότι η Fed μπορεί να χρειαστεί να κάνει ακόμη πιο σκληρά βήματα προκειμένου να αλλάξει τις προσδοκίες ως προς αυτό;
Νομίζω ότι μια ποσοστιαία μονάδα είναι καλός αριθμός, επειδή οι άνθρωποι δεν περιμένουν από τη Fed να προχωρήσει πέρα από αυτό. Και αν όντως προχωρήσουν, θα ήταν πιο περιοριστικό της προθυμίας για δαπάνες από ό,τι θα νομίζαμε ότι είναι δυνατό. Το 1% φαίνεται περίπου σωστό. Δεν έχω καμία επιστημονική απόδειξη γικα το υποστηρίξω αυτό, αλλά φαίνεται ότι το κοινό θα λάβει αυτό το μέτρο ως επιβεβαίωση της πεποίθησής του ότι η Fed αναλαμβάνει δράση κατά του πληθωρισμού, αλλά δεν είναι τόσο δραματικό που θα διαταράξει την ισορροπία στην οικονομία μας.
