Εάν γεννηθήκατε μετά το 1980, η νομισματική σύσφιξη που είπε η Fed αυτή την εβδομάδα οτι θα ξεκινήσει τον Μάρτιο θα είναι διαφορετική από αυτές που έχετε δει.
By Greg Ip /The Wall Street Journal
Αυτό συμβαίνει για δύο λόγους, αμφότεροι ανησυχητικοί για τις αγορές. Πρώτον, όταν η Fed άρχισε να αυξάνει τα επιτόκια το 1994, το 1999, το 2004 και το 2015, ο πληθωρισμός ήταν κοντά ή κάτω από το επιθυμητό επίπεδο (τώρα επισήμως κατοχυρώνεται ως 2%). Η σύσφιξη ήταν επομένως προληπτική, με σκοπό να αποτρέψει τον πληθωρισμό να ανέβει αντί να τον πιέσει προς τα κάτω. Αυτό έδωσε στη Fed σημαντικό περιθώριο για το πόσο γρήγορα θα αυξήσει τα επιτόκια και πώς θα ανταποκριθεί στα νέα δεδομένα.
Σήμερα, ο πληθωρισμός είναι πολύ υψηλός. Ακόμη και αν το επιτόκιο 7% του Δεκεμβρίου προσαρμοστεί για προσωρινές επιπτώσεις όπως οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου και οι ελλείψεις μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, ο υποκείμενος πληθωρισμός είναι πολύ πάνω από το 2%. Με την ανεργία στο 3,9% η οικονομία βρίσκεται στη μέγιστη απασχόληση, ασκώντας ανοδική πίεση στον πληθωρισμό. Αυτό είναι συνήθως όπου η Fed θέλει να βρίσκεται η οικονομία όταν τελειώνει η σύσφιξη, όχι όταν ξεκινά.
Ο δεύτερος τρόπος με τον οποίο αυτός ο κύκλος θα είναι διαφορετικός φάνηκε κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου του προέδρου Jerome Powell την Τετάρτη: Η Fed δεν θα κρατήσει το χέρι της αγοράς δεσμευόμενη σε μια συγκεκριμένη διαδρομή αυξήσεων επιτοκίων.
Υπό τον τότε πρόεδρο Alan Greenspan, η Fed χρησιμοποίησε για πρώτη φορά μελλοντική καθοδήγηση το 2004 όταν είπε ότι τα επιτόκια θα αυξάνονταν «με ρυθμό που είναι πιθανό να μετρηθεί». Στόχος ήταν να μην αναταράξουν τις αγορές με αιφνιδιαστικές κινήσεις νομισματικής πολιτικής. Η Fed προχώρησε σε αύξηση των επιτοκίων κατά ένα τέταρτο της μονάδας ανά συνεδρίαση.
Το 2016, η τότε Πρόεδρος Janet Yellen χρησιμοποίησε μια αναδιατυπωμένη εκδοχή της φράσης: Οι οικονομικές συνθήκες «θα δικαιολογήσουν μόνο σταδιακές αυξήσεις» στα επιτόκια. Η Fed τα ενίσχυε σε κάθε νέα συνεδρίαση.
Αφού μείωσε τα επιτόκια σχεδόν στο μηδέν στην αρχή της πανδημίας, η Fed υποσχέθηκε να είναι ακόμη πιο χαλαρή όσον αφορά την αύξηση των επιτοκίων. Μόλις τον περασμένο Μάρτιο, οι περισσότεροι αξιωματούχοι της Fed πίστευαν ότι δεν θα ξεκινούσαν πριν από το 2024. Έκτοτε αναθεωρούσαν αυτό το πρόγραμμα και με τη συνεδρίαση αυτής της εβδομάδας ουσιαστικά το εγκατέλειψαν.
Οι αγορές υποθέτουν ότι η Fed θα αυξάνει τα επιτόκια σε κάθε άλλη συνεδρίαση όπως έκανε στον τελευταίο κύκλο της. Την Τετάρτη, ωστόσο, ο κ. Πάουελ αρνήθηκε να επικυρώσει αυτή την άποψη. «Δεν είναι δυνατόν να καθίσω εδώ σήμερα και να σας πω με σιγουριά ποιος θα είναι ο ακριβής δρόμος», είπε. «Η χάραξη κατάλληλης νομισματικής πολιτικής σε αυτό το περιβάλλον απαιτεί ταπεινότητα, αναγνωρίζοντας ότι η οικονομία εξελίσσεται με απροσδόκητους τρόπους. Θα πρέπει να είμαστε ευκίνητοι ώστε να μπορούμε να ανταποκριθούμε σε όλο το φάσμα των εύλογων αποτελεσμάτων».
Υπαινίχθηκε έντονα, ωστόσο, ότι η πορεία των επιτοκίων θα ήταν πιο απότομη, σημειώνοντας επανειλημμένα ότι η ανάπτυξη είναι ισχυρότερη και ο πληθωρισμός πολύ υψηλότερος από το 2016 έως το 2018. Χαρακτήρισε τους κινδύνους διμερείς, αλλά ανέφερε μόνο τη μία πλευρά: υψηλότερο πληθωρισμό.
Αν και η Fed δεν θα κρατήσει το χέρι της αγοράς όπως στο παρελθόν, η μελλοντική καθοδήγηση δεν έχει πεθάνει. Οι αξιωματούχοι θα συνεχίσουν να δημοσιεύουν προβλέψεις για τα επιτόκια και άλλες οικονομικές μεταβλητές σε κάθε άλλη συνάντηση. Όμως ο κ. Powell έχει υποβαθμίσει στο παρελθόν τη σημασία τους και πράγματι η πρόβλεψη του περασμένου μήνα για τρεις αυξήσεις επιτοκίων το 2022 είναι ήδη ξεπερασμένη.
Έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που οι αγορές έπρεπε να παλέψουν με μια Fed πίσω από την καμπύλη και απρόθυμες να δεσμευτούν σε μια πορεία επιτοκίων. Είναι μια συνταγή για δυσάρεστες εκπλήξεις, μεγαλύτερη αστάθεια της αγοράς και ένα ασφάλιστρο κινδύνου με τη μορφή υψηλότερων αποδόσεων ομολόγων ή χαμηλότερων αποτιμήσεων στο χρηματιστήριο.
