Ήδη από το 2008, ο διάσημος αμερικανός ιστορικός Robert Kagan μας προειδοποιούσε ότι “η ζούγκλα απειλεί να καταπιεί την ισσοροπία μας”. Ο Kagan θεωρούσε ότι βρισκόμαστε την αρχή της παρακμής του φιλελεύθερου δημοκρατικού κόσμου, όπως αυτός διαμορφώθηκε μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου.
της Ειρήνης Βανταράκη
Όντως, οι ΗΠΑ κλείνονταν σταδιακά στον εαυτό τους και η Ευρώπη αντιμετώπιζε μια άνευ προηγουμένου πολυ-κρίση, που κατέληξε σε μια κρίση-ομπρέλα: την κρίση νομιμοποίησης του θεμελιακού της αφηγήματος. Ταυτόχρονα, ο ρόλος της Κίνας ως ανερχόμενης υπερδύναμης γίνεται πιο διασπαστικός από ποτέ. Η ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών αμφισβητεί τον τρόπο ζωής των πολιτών όλου του κόσμου, σχεδόν σε κάθε πτυχή του.
Ακόμη κι αν κάποιος αρνείται να παραδεχθεί ότι οι παγκόσμιες ισσοροπίες αλλάζουν ριζικά, δεν μπορεί παρά να συμφωνήσει ότι ο κόσμος μας γίνεται όλο και πιο αβέβαιος, ότι η realpolitik φιλοδοξεί να αντικαταστήσει την πολυμερή συνεργασία όλο και πιο έντονα.
Η έξαρση της πανδημίας του κορονοϊού δυσχαίρανε τα πράγματα. Τα κράτη κλήθηκαν να προστατεύσουν τόσο την υγεία όσο και την ευημερία των πολιτών τους. Κάποια τα κατάφεραν καλά και κάποια όχι – πάντως το τίμημα και στις δύο περιπτώσεις αναμένεται να είναι ακριβό και ο στοχοθετημένος σχεδιασμός της επόμενης ημέρας, απαραίτητος.
Σε έναν κόσμο όπως αυτόν που περιγράφουμε, αχαρτογράφητο, αβέβαιο, γρήγορο στην εξέλιξη του και γεμάτο από το δίκαιο της ισχύος, τα κράτη οφείλουν να θωρακίσουν όχι μόνο την εσωτερική τους δομή αλλά κυρίως την επιρροή τους στο διεθνές περιβάλλον. Εμείς οι Έλληνες νιώσαμε την αδήριτη αυτή ανάγκη πολύ πρόσφατα. Οι συνεχείς απειλές της Τουρκίας και οι κατάφορες παραβιάσεις της εθνικής μας κυριαρχίας από έναν γείτονα που αδιαφορεί για το διεθνές δίκαιο και την θεσμική εξωτερική συμπεριφορά, ανάγκασε τη χώρα να επιδοθεί σε ένα μαραθώνιο διεθνών επαφών προκειμένου να ενισχύσει τη διεθνή παρουσία της χώρας και προωθήσει τις εθνικές θέσεις.
Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, κινήθηκε γρήγορα και στοχευμένα, εξασφαλίζοντας τη στήριξη της διεθνούς κοινότητας αλλά και περιφερειακών γιγάντων όπως η Αίγυπτος και το Ισραήλ.
Ωστόσο, το μεγάλο στοίχημα είναι η υιοθέτηση αυτής της συμπεριφοράς ως διαρκούς στάσης και όχι ως σύνολο κινήσεων μόνον σε περιπτώσεις κινδύνου ή αυξημένης απειλής. Με λίγα λόγια, η Ελλάδα οφείλει να αποκτήσει μια κοστολογημένη στρατηγική προώθησης των θέσεων της στη διεθνή κοινότητα σε διαρκή βάση και όχι περιοριζόμενη σε διακρατικές επαφές.
Είναι εξάλλου γνωστό ότι στο σύγχρονο κόσμο, οι επιχειρήσεις, οι διεθνείς οργανισμοί αλλά και ισχυρές μη κυβερνητικές διεθνείς οργανώσεις, όπως λ.χ. το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ ή το Συμβούλιο Ασφαλείας του Μονάχου ασκούν κι αυτές διπλωματία, επηρεάζοντας τόσο κυβερνητικές αποφάσεις όσο και την παγκόσμια κοινή γνώμη, το πεδίο δηλαδή των εντυπώσεων.
Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να επιδοθεί σε ένα διαρκές παγκόσμιο lobbying, προκειμένου να διασφαλίσει τη συνεχή αύξηση της παγκόσμιας επιρροής της. Ο Niall Ferguson, στο τέλευταίο του βιβλίο, καταδεικνύει με τον καλύτερο τρόπο ότι η επιτυχία του Henry Kissinger ως Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ βασίστηκε εν πολλοίς στο προσωπικό δίκτυο το οποίο διατηρούσε με επιχειρηματίες και πολιτικούς στις κεντρικές πρωτεύουσες του τότε κόσμου.
Σε έναν κόσμο δικτύων, στον κόσμου του θριάμβου του “Aνθρώπου του Davos”, η χώρα μας οφείλει να υιοθετήσει μια νοοτροπία ανοιχτότητας. Και να αξιοποιήσει όλα τα κανάλια που προσφέρονται, προκειμένου να προωθεί πολύπλευρα και αποφασιστικά το εθνικό συμφέρον. Με λίγα λόγια, η εξωστρέφεια που χαρακτηρίζει την ελληνική επιχειρηματικότητα πρέπει να γίνει η κρατική μας συμπεριφορά.
* Η Ειρήνη Βανταράκη είναι διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας διεθνών σχέσεων Avadar Transatlantic.
