kourdistoportocali.comIpeopleHealth30 Χρόνια Ανοιχτής Καρδιάς

Δρ. Κωνσταντίνος Τσιούφης

30 Χρόνια Ανοιχτής Καρδιάς

Προσωπικότητα του Ιατρικού Κόσμου της χώρας μας αλλά και της Διεθνούς Ιατρικής

O Δρ. Κωνσταντίνος Τσιούφης (Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας στην Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Νοσοκομείο Ιπποκράτειο), συμπλήρωσε το 2017 μια μάχιμη θητεία 30 χρόνων Ανοιχτής Καρδιάς και συνεχίζει.

Το βιογραφικό του προκαλεί δέος, η Προσωπικότητά του την εκτίμηση και τον σεβασμό των συναδέλφων του και την εμπιστοσύνη των ασθενών του. Πρόκειται για Προσωπικότητα του Ιατρικού Κόσμου της χώρας μας αλλά και της Διεθνούς Ιατρικής.

Τον Ιούνιο του 2017  εξελέγη Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης (European Society of Hypertension). Η εκλογή είχε γίνει στο πλαίσιο του 27ου Ευρωπαϊκού Συνεδρίου Υπέρτασης στο Μιλάνο.

Να σημειωθεί ότι είναι η πρώτη φορά που εκλέγεται Ελληνας στη θέση του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης, μίας Εταιρείας με ισχυρή παράδοση και απήχηση στο διεθνή επιστημονικό περιβάλλον καθώς είναι επικεφαλής 34 Εθνικών Εταιρειών Υπέρτασης, 186 Κέντρων Αριστείας και 1.200 ειδικών στην υπέρταση.

Αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή Αθηνών το 1987 με βαθμό “ΑΡΙΣΤΑ” και έγινε διδάκτορας της Ιατρικής Σχολής στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών το 1997  επίσης με βαθμό “ΑΡΙΣΤΑ”. Η μεταπτυχιακή ιατρική του εκπαίδευση στην Καρδιολογία και την Υπέρταση έγινε αρχικά στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών και αργότερα στο Veterans Affairs Medical Center, Georgetown University, Washington DC, USA.

Στον κλινικό τομέα, οι κύριοι τομείς δραστηριότητας του Δρ. Τσιούφη είναι δύο: η υπερτασική νόσος και η επεμβατική καρδιολογία (PTCA-stent, βαλβιδοπλαστική, εμφύτευση βηματοδότη/απινιδωτή κλπ.)
Οι ερευνητικές δραστηριότητες του κ. Τσιούφη συμβαδίζουν με τις κλινικές δραστηριότητές του. Στον τομέα της υπέρτασης, η έρευνά του έχει επικεντρωθεί στη βλάβη της καρδιάς με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη μικρολευκωματινουρία και νεφρική δυσλειτουργία, την υπερτροφία της αριστερής κοιλίας και της αρτηριακής ακαμψίας, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου της φλεγμονής και ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας.

Τα τελευταία 5 χρόνια, ο Κωνσταντίνος Τσιούφης έχει αναπτύξει μεγάλο ενδιαφέρον για τις νέες επεμβατικές θεραπείες της υπέρτασης και ο ίδιος εμπλέκεται σε μεγάλες κλινικές μελέτες σχετικές με τη νεφρική συμπαθητική απονεύρωση. Στο ίδιο μήκος κύματος, πολλές από τις πρόσφατες δραστηριότητές του σχετίζονται με το καρδιονεφρικό σύνδρομο. Είναι συμπρόεδρος του Διεθνούς Συμποσίου για την Καρδιαγγειακή Νόσο και Νεφρική Δυσλειτουργία, το οποίο οργανώνεται κάθε Ιανουάριο στην Αθήνα από το 2009.
Στον τομέα της Επεμβατικής Καρδιολογίας, η έρευνά του έχει επικεντρωθεί στην εκτίμηση της στεφανιαίας εφεδρείας σε διάφορες κλινικές συνθήκες, στην αθηροσκλήρωση των καρωτίδων και την παθοφυσιολογία της ευάλωτης αθηρματικής πλάκας.
Εκτός του ότι κατέχει τη θέση του Γραμματέα του ESH, έχει επίσης διατελέσει μέλος του διοικητικού συμβουλίου διαφόρων εθνικών και διεθνών εταιρειών:

  • Γενικός Γραμματέας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας
  • Ειδικός Γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης
  • Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ελληνικού Κολλεγίου Καρδιολογίας
  • Πρώην πρόεδρος της ομάδας εργασίας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας “Υπέρταση και Καρδιά”
  • Μέλος του πυρήνα της ομάδας εργασίας της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας “Υπέρταση και Καρδιά”
  • Μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του περιοδικού Journal of Hypertension και του Hellenic Journal of Cardiology .

Ο Δρ. Τσιούφης είναι κριτής σε περισσότερες από 25 αξιολογήσεις σε ομοτίμα διεθνή περιοδικά (American Journal of Cardiology, Journal of Hypertension, International Journal of Cardiology, American Journal of Hypertension, American Journal of Kidney Diseases , Journal of Human Υπέρταση, Atherosclerosis κλπ.).
Έχει λάβει περισσότερα από 22 βραβεία για την καλύτερη επιστημονική έρευνα σε εθνικά και διεθνή επιστημονικά συνέδρια και έχει συμμετάσχει σε περισσότερες από 23 πολυκεντρικές μελέτες. Έχει προσκληθεί για περισσότερες από 290 διαλέξεις σε Διεθνή και Εθνικά Επιστημονικά Συνέδρια.

Ο Δρ Τσιούφης έχει δημοσιεύσει πάνω από 250 εργασίες σε έγκριτα διεθνή περιοδικά (1ος συγγραφέας σε 73 εργασίες), που αφορούν κυρίως την υπέρταση, τη αρτηριοσκλήρωση και γενικότερα την καρδιαγγειακή νόσο.

Interventional Therapies for Secondary and Essential Hypertension

This book aims to describe the role of interventional therapies in various forms of secondary hypertension and to explain the ability of such approaches to address unmet needs in the setting of uncontrolled essential hypertension. The coverage encompasses interventions in the full range of relevant conditions, including the various specific pathologies responsible for secondary hypertension, such as renal artery stenosis, coarctation of the aorta, and adrenal tumors. In each case, up-to-date information is presented on indications, procedural aspects, and patient follow-up. A further focus is the most recent knowledge on the use of invasive neuromodulation, such as renal sympathetic denervation and baroreflex stimulation. The text is supplemented by helpful explanatory diagrams and treatment algorithms. A comprehensive clinical guide of this nature as to date been absent from the literature. The book will be of interest to clinicians managing hypertensive patients, researchers investigating advanced hypertension management, and students on cardiovascular courses.

1.       Interventions for Renovascular Hypertension 13.    Renal Denervation: A Historical Perspective
2.       Primary Aldosteronism: A Field on the Move 14.    Procedural Aspects of Renal Sympathetic Denervation
3.       Pheochromocytoma/Paragangliomas 15.    Safety of Renal Denervation
4.       Coarctation of the Aorta 16.    Efficacy of Renal Denervation on Blood Pressure Reduction
5.       Sleep Apnea 17.    Effects of Renal Denervation on Intermediate End Points
6.       The Impact of Uncontrolled Hypertension on the Cerebrovascular System 18.    Renal Denervation for Chronic Heart Failure
7.       The Impact of Uncontrolled Hypertension on the Heart 19.    Effects of Renal Denervation on Chronic Kidney Disease
8.       Optimization of Antihypertensive Drug Treatment in Resistant Hypertension 20.    Effects of Renal Denervation on Sympathetic Nervous System Activity
9.       Blood Pressure Measurement Before and After Intervention 21.    Alternative Methods for Renal Denervation
10.    Novel Drugs in the Treatment of Hypertension 22.    Carotid Baroreceptor Stimulation
11.    Adherence to Medications in Uncontrolled Hypertension 23.    Central Iliac Arteriovenous Anastomosis for Hypertension
12.    Pathophysiology of Renal Sympathetic Denervation (RSDN)

Απονεύρωση του νεφρού

Τι είναι η διαδερμική κατάλυση της συμπαθητικής νεύρωσης του νεφρού

Η Διαδερμική κατάλυση της συμπαθητικής νεύρωσης του νεφρού ή απλούστερα  απονεύρωση του νεφρού είναι μια νέα, ελάχιστα επεμβατική θεραπευτική μέθοδος για την αντιμετώπιση της ανθεκτικής υπέρτασης. Αφορά την μέσω καθετήρα διαδερμική ενδοαυλική κατάλυση των νεφρικών συμπαθητικών νεύρων που πορεύονται στο τοίχωμα των νεφρικών αρτηριών.

Γιατί οδηγηθήκαμε στην ανάγκη επεμβατικών μεθόδων για την αντιμετώπιση της υπέρτασης? Το πρόβλημα της ανθεκτικής υπέρτασης

Η αναζήτηση επεμβατικών μεθόδων και ιδιαίτερα της απονεύρωσης του νεφρού για τη θεραπεία της υπέρτασης στηρίχθηκε σε δύο λόγους. Πρώτον, στη αδυναμία  που έχουμε ώστε να πετύχουμε ρύθμιση της ΑΥ σε όλους τους υπερτασικούς και δεύτερο στο σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν τα συμπαθητικά νεύρα του νεφρού στη παθογένεση της ΑΥ.

Η αρτηριακή υπέρταση (ΑΥ) αποτελεί  την κύρια αιτία καρδιαγγειακής θνητότητας και νοσηρότητας παγκοσμίως.

Περίπου 7.6 εκατομμύρια πρόωροι θάνατοι (περίπου το 13.5% των θανάτων παγκοσμίως, το 54% των εγκεφαλικών επεισοδίων και το 47% της ισχαιμικής καρδιακής νόσου αποδίδονται σε υψηλή ΑΠ. Η επίτευξη έστω και μέτριας μείωσης των επιπέδων ΑΠ  θα είχε ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Σήμερα, η θεραπευτική αντιμετώπιση της υπέρτασης βασίζεται στο συνδυασμό τροποποίησης του τρόπου ζωής, (περιορισμός πρόσληψης άλατος, μείωση σωματικού βάρους και επαρκή φυσική δραστηριότητα) και στη χορήγηση αντιυπερτασικών φαρμάκων. Ωστόσο, τα ποσοστά ελέγχου της υπέρτασης παραμένουν ακόμα σχετικά χαμηλά και ένα ποσοστό ασθενών πάσχει από ανθεκτική υπέρταση. Ως ανθεκτική υπέρταση ορίζεται η ΑΠ που παραμένει πάνω από το στόχο (>140/90mmHg) παρά την σύγχρονη χρήση τριών αντιυπερτασικών φαρμάκων  στη μέγιστη ανεκτή δοσολογία συμπεριλαμβανομένου ενός διουρητικού.

Πόσοι υπερτασικοί ασθενείς πάσχουν από ανθεκτική υπέρταση?

Ο ακριβής επιπολασμός της ανθεκτικής υπέρτασης είναι δύσκολο να καθοριστεί καθώς κυμαίνεται ανάλογα με τον πληθυσμό και το κέντρο από 5-30%, με τα πλέον πρόσφατα δεδομένα να αναφέρουν ποσοστά από 8-12%.

Πραγματικά  ανθεκτική υπέρταση φαίνεται ότι απαντάται στο 2-5% των υπερτασικών ασθενών.

Αίτια της ανθεκτικής υπέρτασης

Η ανθεκτική υπέρταση αποτελεί μία εξαιρετικά ετερογενή κλινική οντότητα, σημαντικό τμήμα της οποίας αποτελεί η «ψευδο-ανθεκτική» υπέρταση. Είναι λοιπόν εξαιρετικά σημαντικό πριν τεθεί η «ετικέτα» της ανθεκτικής υπέρτασης, να αποκλείονται τα ακόλουθα:

  • η υπέρταση της «λευκής μπλούζας» είτε με 24ωρη καταγραφή της αρτηριακής πίεσης είτε με μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης στο σπίτι για μία εβδομάδα
  • η δευτεροπαθής υπέρταση
  • η λήψη άλλων φαρμάκων που αυξάνουν την αρτηριακή πίεση (μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη, αντισυλληπτικά, τα κορτικοστεροειδή, τα αναβολικά στεροειδή, η κυκλοσπορίνη, η ερυθροποιητίνη, ορισμένοι νεότεροι χημειοθεραπευτικοί παράγοντες και τα ρινικά αποσυμφορητικά, κοκαΐνη, κλπ)
  • η μεγάλη κατανάλωση αλατιού, αλκοόλ
  • παθολογικές καταστάσεις που αυξάνουν την ΑΠ (πχ παχυσαρκία, σύνδρομο υπνικής άπνοιας)
  • η μη σωστή λήψη των αντιυπερτασικών φαρμάκων, μη συμμόρφωση στη αγωγή

Ρόλος της συμπαθητικής νεύρωσης του νεφρού

Η συμπαθητική νεύρωση των νεφρών επιτυγχάνεται μέσω ενός πυκνού δικτύου ινών που πορεύονται στο τοίχωμα της νεφρικής αρτηρίας, κυρίως στον έξω χιτώνα. Διακρίνουμε προσαγωγό και απαγωγό οδό. Όταν τα νεφρικά απαγωγά συμπαθητικά νεύρα ενεργοποιούνται, έχουμε αύξηση της πίεσης μέσω 3 μηχανισμών: οι β1 αδρενεργικοί υποδοχείς στη παρασπειραματική συσκευή του νεφρού αυξάνουν την έκκριση ρενίνης, και η ενεργοποίηση των α1 υποδοχέων οδηγεί σε αυξημένη επαναρρόφηση νατρίου και υγρών, και σε νεφρική αγγειοσύσπαση και μείωση στη νεφρική αιματική ροή και το ρυθμό σπειραματικής διήθησης. Τα προσαγωγά νεφρικά συμπαθητικά νεύρα ξεκινούν κυρίως από το νεφρικό πυελικό τοίχωμα και έχουν εξ ίσου σημαντικό ρόλο. Οι μηχανοϋποδοχείς απαντούν στην τάση και οι χημειοϋποδοχείς αναγνωρίζουν τη νεφρική ισχαιμία, την υποξία ή κάποια άλλη βλάβη και αυξάνουν τη νεφρική προσαγωγό δραστηριότητα με συνέπεια να διεγείρουν τα εγκεφαλικά κέντρα του συμπαθητικού αυξάνοντας τη κεντρική συμπαθητική δραστηριότητα. Με τον τρόπο αυτό πυροδοτείται περαιτέρω συμπαθητική ενεργοποίηση όχι μόνο στους νεφρούς αλλά και στη καρδιά και τις αρτηρίες

Η γνώση πάνω στην απαγωγό και την προσαγωγό συμπαθητική αισθητήρια νεύρωση των νεφρών διευκολύνει την κατανόηση των μηχανισμών ρύθμισης της ΑΠ και των βλαβών των οργάνων σε νόσους όπου υπάρχει ενεργοποίηση του συμπαθητικού, συμπεριλαμβανομένης της υπερτασικής νόσου. Η γνώση αυτή σε συνδυασμό με την ανάπτυξη των επεμβατικών μεθόδων οδήγησε στην εφαρμογή της συμπαθητικής απονεύρωσης των νεφρών.

Ποιοί υπερτασικοί ασθενείς έχουν ένδειξη για απονεύρωση του νεφρού?

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Υπέρτασης, οι υπερτασικοί ασθενείς που είναι κατάλληλοι για να υποβληθούν σε  απονεύρωση  είναι αυτοί που έχουν σοβαρή ανθεκτική στα φάρμακα  υπέρταση οριζόμενη ως ΑΠ ιατρείου ≥ 160 / 100 mmHg διαστολική (ή ≥ 150/95 mmHg σε διαβήτη τύπου 2) παρά την θεραπεία με ≥ 3 αντιυπερτασικά φάρμακα διαφόρων κατηγοριών, συμπεριλαμβανομένου ενός διουρητικού. Οι ασθενείς  αυτοί μετά από παραπομπή ή προσφυγή των ιδίων σε  κέντρο υπέρτασης θα πρέπει αρχικά να υποβάλλονται σε ενδελεχή κλινικό έλεγχο για να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη ανθεκτικής υπέρτασης και να διαπιστωθεί ότι πληρούν τα κλινικά και ανατομικά κριτήρια για απονεύρωση.

Πώς γίνεται η απονεύρωση του νεφρού?

Ανάλογα με το μήκος  του στελέχους της νεφρικής αρτηρίας  εφαρμόζονται 4-8 διακεκριμένες καταλύσεις με τρόπο ώστε να επιτευχθεί περιμετρική νευρική κατάλυση. Η κατάλυση εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο και στις δύο νεφρικές αρτηρίες και όταν η διαδικασία έχει ολοκληρωθεί ο καθετήρας αποσύρεται.. Η συνολική χρονική διάρκεια είναι συνήθως 35-40 λεπτά. Μετά την διαδικασία της απονεύρωσης ο ασθενής  παραμένει για 24ωρη παρακολούθηση στο Νοσοκομείο.

Πρόκειται για μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική που διενεργείται υπό τοπική αναισθησία μέσω παρακέντησης της μηριαίας αρτηρίας με παραμονή του ασθενούς για μία ημέρα στο Νοσοκομείο. Μετά από επιβεβαίωση της κατάλληλης ανατομίας από τον έμπειρο επεμβατικό και τη χορήγηση ηπαρίνης και νιτρογλυκερίνης ως σε κάθε ενδαγγειακή παρέμβαση, προωθείται  ο ειδικά σχεδιασμένος καθετήρας κατάλυσης στον αυλό της νεφρικής αρτηρίας στον περιφερικό της τμήμα, πριν το διχασμό της. Ο καθετήρας συνδέεται με μία κατάλληλη γεννήτρια που με βάση ένα προκαθορισμένο αλγόριθμο επαναλαμβανόμενων συνεχών μετρήσεων της θερμοκρασίας και της αντίστασης στα ηλεκτρόδια του καθετήρα χορηγεί  την απαιτούμενη ενέργεια  για να επιτευχθεί η κατάλυση των νεύρων. Πριν την έναρξη της απονεύρωσης προτιμάται η χορήγηση ενδοφλέβιων αναλγητικών και αγχολυτικών/ηρεμιστικών φαρμάκων για τη μείωση του πόνου που συνήθως έχει ο ασθενής κατά τη διάρκεια της χορήγησης της ενέργειας. Μετά το τέλος της χορήγησης της ενέργειας δεν υπάρχει αίσθημα πόνου.

Πόσο μειώνεται η πίεση με την απονεύρωση?

Mέ βάση τις μέχρι τώρα μελέτες, η ΑΠ μειώνεται κατά μέσο όρο έως 30mmHg, με την μείωση να είναι εμφανής από τις πρώτες εβδομάδες και να διατηρείται για το μέχρι σήμερα διαθέσιμο διάστημα παρακολούθησης των 3 ετών. Το 80% των ασθενών ανταποκρίνονται στη θεραπεία (μείωση της ΑΠ κατά τουλάχιστον 10mmHg) και το 30-40% ρυθμίζει τη πίεση σε τιμές <140mmHg. Το 10-20% των ασθενών μειώνει τον αριθμό των αντιυπερτασικών φαρμάκων.

Είναι ασφαλής η απονεύρωση του νεφρού?

Με βάση διαθέσιμες μετρήσεις στη κρεατινίνη ορού και το ρυθμό σπειραματικής διήθησης έως και 2 έτη παρακολούθησης, η νεφρική λειτουργία δεν χειροτερεύει  και δεν αναπτύσσονται στενώσεις στη νεφρική αρτηρία.

Επίσης δεν παρατηρούνται σοβαρές αγγειακές επιπλοκές

 Έχει εφαρμογές η απονεύρωση πέραν της ανθεκτικής υπέρτασης?

Προκαταρκτικά  δεδομένα υποστηρίζουν την ύπαρξη πλειοτροπικών επιδράσεων της απονεύρωσης πέραν της μείωσης της ΑΠ : μείωση των επιπέδων γλυκόζης,  βελτίωση της βαρύτητας της υπνικής άπνοιας,  μείωση της μάζας της αριστεράς κοιλίας και της αρτηριακής σκληρίας,  μείωση των υποτροπών κολπικής μαρμαρυγής κλπ.

Η εμπειρία του Ιπποκρατείου

Στη  Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική   έχουμε διενεργήσει  επιτυχή κατάλυση της συμπαθητικής νεύρωσης του νεφρού με τη χρήση και των 2 εμπορικά διαθέσιμων καθετήρων κατάλυσης (καθετήρας Simplicity, Ardian, Medronic και καθετήρας EnligHTN,  St. JudeMedical)  σε  περισσότερους από 35 ασθενείς της Μονάδας Υπέρτασης με πολυανθεκτική υπέρταση παρά την χορήγηση πολλαπλής αντιυπερτασικής αγωγής, με πολύ καλά αποτελέσματα στη μείωση τόσο της ΑΠ ιατρείου όσο και της 24ωρης αρτηριακής πίεσης χωρίς καμμία επιπλοκή.

SHARE

Περισσότερα

MORE iPEOPLE